Guest writer
PL Liandinga
CM SPECIAL PACKAGE
ZPM Party-in kum hnih kal ta khan sorkarna an siam a, an sorkar aṭangin kawng hrang hrangah tun hmaa la awm ngai lo thil ṭha tam tak mipuiin kan hmu a. Mi pangngai deuh, ṭan lam nei lem lo chuan lawmawm an tiin sorkar hmalakna an fak viau mai a. An hmalakna hi engmah sawi belh hauh lovin ngawi reng phei se chu, sawisel hi a buaithlak viau awm mang e tih hial tur a nih laiin tun hnaiah video pakhat a awm a, chutah chuan chhim lam MLA pakhatin CM Special Package dawng tur chuan ZPM nih a ngaih thu a sawi ta tlat a. Kha thu khan eng chenin nge ZPM hmai a tihbalh ang tih hriat phak a ni chiah lo. Tunlaiah AI te a awm a, thil hi siamchawp theih tak maite pawh a ni a. Chutianga siamchawpte a lo nih chuan thutaka lak chi a ni lo maithei. Mahse chuti ni lova kha video kha khawih danglam loh, a nihna ang anga lo lang a nih chuan ngaihtuah tham tak a ni.
Kan political party-te hian sorkar pawisa hi campaign nan liau liaua an hman hi a thiang lo niin ka lo hria a. Mahse sorkar pawisa, ṭha taka mipui tan an hman avanga anmahni an tlangtlak phah ta a nih chuan sawi buai tur leh enghelh tur a awm lo. Enghelh ahnekin chu chu mipui tan pawh duhthusam a ni a, kan sorkarna chelhtu zawng zawng hian fak zui tlak leh an hnathawh aṭanga anmahni ngaihzawn zui tlakin sorkar pawisa hi hmang ṭangkai se a lawmawm ang a, kan changkang bawk ang. Chuti ni lova sorkar pawisa, a dawng tur emaw, a hmang ṭangkai tur emaw, mihring thlan chhuah dawna eng Party emawa inziah luh ngai emaw, eng Party emaw vote ngai tlat a nih chuan bawhchhiatna a ni. Chutiang chu thil awmdan a nih avangin CM Special Package dawng tura ZPM nih ngaih thu khatia sawi kha ngaihtuah a ngai.
CM Special package hi ZPM member te thawhkhawm, sorkar pawisa ni lo a lo nih hlauh chuan kan sawi tur a awm lo vang. Mahse sorkar budget aṭang emaw, mipui sum aṭanga sih hran emaw a nih a, ZPM nih vang chauhva dawn theih anga a kal leh si dawn chuan kha thu khan mipui pawi a sawi a, PIL thehluhna tham niin a lang. Sorkar pawisa, party mi nihna tehfung hmanga sem emaw, indawntir emaw, pek chhuah emaw hrim hrim hi thil thiang lo tawp a ni a. Rorel lai Party an ni emaw, ni lo emaw, chutianga tih chu a rem lo tih hriat a ṭha hle. MLA Fund leh pawisa dang ṭhenkhat pawh hi Block te, Unit te hian an hmang ve ṭhin tehmeuh mai a, mahse mi tu emaw hming hmangin emaw, eng pawl pawisawi ve lo hmingin emaw hna an thawk a, a chhungah an insiamrem ṭhin. Hei pawh hi a hluar viau a, hlawkna uchuak lutuk te, hnathawh leh pawisa intuha lo lutukte a nih chuan a ṭha lo hle. Pawisa thila induhsak hlei hluak hian thatchhiat inzirtirna te, thawk mang lova pawisa hmuh theihnate a kawk vek a, a tawpah chuan a rah a ṭha lo tlangpui.
Kan mipui sum, sorkar pawisa hi ZPM tan chauh dawn theih a nih chuan ZPM hian rei a daih lo vang tih a hlauhawm a, inthlan leh tikah chuan CM Special Package dawng ve lo neutral mi tam tak hian ZPM hi eng vangin nge an vote leh ang? Mizorama mi tam tak hian MNF nih pawh an tum lo va, Congress nih an tum hek lo va, ZPM emaw, BJP emaw nih pawh an tum lo. An awmphung pangngaia awm mai a, inthlan dawnah an ngaihzawn ber Party-ah vote thlak mai an tum a ni. ZPM hi chumi hrechiang bertu tur chu an ni. Party mi leh sa ngah zawngah chuan Mizorama Party lian pahnih, Congress leh MNF hian mi leh sa an ngah ber tih hi a chiang. Party dang nena khaikhinin heng Party mi te hi tam zawk tehmeuh mah se Party mi leh sa, a ruhkawl, vote thlakna sawn ve thei hauh lo hi mi an tam tak tak thei lo va, Neutral mipui rilru thlekna lam lam hi vawiin thleng chuan sorkarna siamtu an ni zel. Eng lai pawhin Neutral, eng Party mah ngaizawng teh huam lo, sorkar aṭanga eng hamṭhatna mah dawn tum lo leh dawng ngai lo hi an tam ber zel a. Chu mite duhsak zawng apiang chu an tling mai tih hi hriat a hun ta khawp mai. Tih tak takah chuan Party mite induhsak avanga pawisa an inpek tam poh leh a dawng ve lo leh a beisei ve hauh lo hi an lungawi lo nasa ting mai a. Vote hmuh nana Party mite hnena pawisa dawngtu zat aia tam zel hi vote an hloh zel ang a ni mah mah zawk. He chhiarkawp hi a dik loh theih loh nachhan a awm. Eng Party emawin duhsakna avanga tu emaw hnena thil a pek hian khatiang dawngtu kha tam tak an awm ngei ngei a. Mi dang tam tak pawhin an dawn ve zel si chuan duhsak bik anga lanna kha miin an ngaihlu reng thei lo. Chu chu hun kal tawhah a chiang em em a ni.
MNF party-in sorkarna a chelh laia mipui laka inthlahrunna nei lem lova anmahni an invulh a, pawisa awm tamna lam lama tu te emaw an chet phar phar khan an tlak a hun ta viau mai tih kha mipui rilruah a lang a. Chutiang bawkin Congress-in mipui zahderna nei lova thil chi hrang hrang an thlentir khan an tlak a hun ve tawh tih a lang bawk. ZPM, kum hnih ṭen ṭawn sorkarna chelh ve chauh Party-in khatiang thurolum kha an vawrh chhuak ṭan mai a nih chuan, a fuh loh dan a hnaivai hle thei dawn tihna a ni.
MNF sorkar lai khan MNF khan contractor te hnen aṭangin sanctioned amount aṭanga 3% an la ringawt a. An lak thu kha Chief Minister-in Assembly House-ah a nemnghet nghe nghe a. Party-in khatianga pawisa lakluhna kha an neih chuan sum leh paiah insawh ngheh a, ṭhatpui viau awm tak an ṭhatpui tehchiam lo ni ngeiin a lang. Kha thil thiang lo kha Mizoramah a thleng a, a pawiin a zahthlak kan tih nak alaiin vawiinah ZPM hnen chauhva CM Special Package pek tura MLA rualin an rel thu kan hre ta hi a zia lo hle a ni. Kha kha thil awmdan a nih dawn chuan Mizoram neutral mipui, sorkarna siamtu pawimawh ber te hi vawiin aṭangin an inngaihtuah ṭha ṭan dawn tihna a ni thei ang. Kha thu kha a thisawn ringawt dawn lo va, a lo lan chhuah leh hun hi chu ZPM Party tana a pawi theih hun tak te pawh a ni tawh ang. Cheng nuai thum, NLUP dawng tawh zawng zawng pawhin an dawn vek tur thu kha vawiin thleng hian a la nung reng a, Party tan pawi a la khawih chhunzawm zelin a rinawm.
Eng sorkar pawisa pawh, Party mi nihna hmanga dawn theih reng reng hi chu thil hlawhchhampui tur tihna ang a ni. A tehfungah Party mi nihna hman a nih tawh chuan an ‘qualification’ ber chu an hlen fel der tawh. Kan CM Special Package chu khatiang tehfung hmanga kan sem dawn a nih chuan, kan sem zah zah chu rah chhuah nei lova riral tur a nih loh vek pawhin, zaa sawmkua emaw chu riral mai mai tur anga ngaih theih a ni. SEDP kha Party nihna nen chawm chilha sem niin ka hria a, a hlawhchham ta kan ti thei ang. Sem tur zat anga sawi, cheng nuai thum pawh kha a dawngtute khan dawng tling lo mah se a dawngtu tan sawisel theih a ni lo va, sorkar Official tan endik theih pawh a ni bawk lo. Chutiang bawkin NLUP pawh a ni. Thingtlang khaw ril lamah hetiang tehfung (Party mi nihna) hmanga na taka thil kan kalpui ṭhin hi a pawi mah lo tih tawh nak alaiin, kan MLA rual thu chhuak hi khatiang kha a nih zel chuan mi zakthei ve deuh tan chuan Political Party boruak hi duh aiin a lum lutuk deuh a ni.
Mihring awm khawm hi han ngaihtuah ila, mi chi hrang hrang hi kan lo awm ve ringawt mai a. Veng khat emaw, khaw khat emaw hi han ngaihtuah ila, mi rinawm tak eng emaw zat hi an lo awm ve mai a. Chutiang bawkin rinawmna nei lo, remchang hmuh loh avang chauhva eiru lo ve mai mai hi an lo awm a. Mi taima deuh deuh hi eng emaw zat an awm a, thatchhe deuh pawh an awm mai. Pathiana innghat leh Pathian ṭih mi, mihring inngaitlawm leh mi dangte zah thiam tak hi eng emaw zat an awm ngei bawk. Chutih laiin chhungrila Pathian ṭih hauh lo, lan mawi duh vanga kohhran bel chiam a, kohhran upa nih te pawh thlahlel ngawih ngawih, chhungril lama takna nei der si lo te pawh an awm zel bawk. Heng bak hi mihring chi hrang hrang kan la awm a. Chu'ng zingah chuan eng pawisa pawh sorkar aṭanga dawn emaw, hmuh emaw chu ṭangkai taka hman tum ve hrim hrim mi tlem té an lo awm a. Chu chauh ni lovin mi taima, sorkar aṭanga pawisa dawng hauh lo pawha ding chhuak tho tho tur te pawh thingtlang khaw ril takah leh khawpuiah te pawh an awm. NLUP leh SEDP dawngtu zingah pawh mi hlawhtling, ‘Hei an hlawhtlinpui alawm,’ tih tur an awm thei. Mahse kha'ng mite kha chuan sorkar aṭangin pawisa pawh dawng lo mah se hlawhtlinna an chang tho vang — an taimak miau avangin. Dik tak chuan NLUP leh SEDP-ah pawh mi hlawhtling sa, sorkar pawisa sem hlawhtlinpui anga lantir duh vanga pawisa pek an tum, dawng duh lote pawh an awm. Heng zawng zawng hian a kawh chu Party mi nihna tehfung hmanga pawisa indawntir emaw, inṭanpui anga lan emaw hi thil awmze nei lo, mipui pawisa khawhralna ṭha lo tak, thatchhiat inzirtirna chi khat mai a ni. Hetianga pawisa fai tawktarh a, pawisa fai inpek a, Party mi nihna tehfung hmanga pawisa indawntir hi ram ṭhanmawhbawk, ram changkanga an tih ve ngai loh a ni. Mahse ram hnufual leh eiruk hluarna ramah chuan pawisa te, bungruate hi a hring a hranin an sem a, intlawn nan an hmang a, thuneihna changtute'n thuneihna vawnfung an vawn tawh chuan mipui mitmei veng lovin sorkar pawisa, mipui sum chu an suasam ve thung ṭhin.
Mihring hian ti thei nia kan inhriat hi kan ti tlangpui a. Khatianga sorkar pawisa Political Party pakhat member hnen chauhva pek kha ti thei niin kan inhre ta ni ngei tur a ni. Rorelna Court lamah khatiang thil kha a dik lo a ni tiin tu mahin an pu lut lo a nih hlauh pawhin, mipui thinlungah ZPM sernung siamtu a nih a hlauhawm. Khatiang avanga ZPM vote-tu ai chuan dik taka Police lâk avanga ZPM ngainatu hi a let tam takin an tam zawk ang a, inthliarna awm hauh lova sorkarin sawhthing a lei avanga ZPM vote tu tur hi an tam zawk ang a, Healthcare system ṭha tak kan neih tak avanga ZPM ngainatu hi tam tak an awm ang a, aikal lak tihtawp avanga ZPM-a rinna nghat leh ZPM ngaina hi an awm ṭeuh bawk ang a. A hun taka Electric bill kan pek avanga kan sorkarin pawisa a hmuh let avanga ZPM ngaisang ta pawh an awm ang. Chu mai ni lovin hna hrang hranga dik taka hnathawktu lak avanga ZPM sorkara rinna nghat an tam ang.
Kha CM Special Package semdan tur ruahmanna kha chu chawhchhiat leh hram dan awm se a va duhawm em.