Guest writer
PL Liandinga
KRISMAS
Pawltlak thla a lo det a, thlasik ni lum a lo lan tawh chinah chuan rilru hian Krismas lam a hawi a, mi a zen titih tlat zel a. Ngaihzawng nei hlim sawi thiam si lo ang maiin kan ti deuh huih thin.
Kum chhiarna mel lung pawimawh tak, sik leh sa aṭanga hai rual loh, danglam bik a nihna hi keini Kristian rau rauvah pawh Mizo te tan chuan a langsar lo thei lo. Kan exam hun te han sawnin kan pawisa kum (financial year) te nen pawh induh lem lo mahse sik leh sain Krismas hi chu a thuam tel tlat avang leh kum chhiarna (Calendar pangngai) nen a tan kawp tlat avangin Krismas chu a Krismas leh nge nge thin.
He hunah ngat hi chuan natna te hi a na zual bikin kan tawrhna te a lo thual thar leh thin a. Lungngaih lunglennain mi tam tak chu a bualin mittui nen mi hmuh loh lam an hawi tawk tawk a. Hlaphuah thiam Rokunga chuan chu chu hmu chiangin, ‘Awmlai vei leh lusun fate chan tawk hi dawn ve teh, Hnutiang mualliam hnu ngaiin an tap e,’ a ti a. Chutiang bawkin lawmna te a sosang a, awm chin tawk hre lo zual thenkhat phei chuan an chhiat hlen phah nawk a. Krismas lawm sahawk avanga kumkhaw chawr loh nana hmang ta hi engzah tak awm tawh ang maw? Inngaizawng, Krismas laia chesual ta te; inngaizawng, Krismas laia awmdan avanga inthen ta te hi an tam tawhin a rinawm ngawt mai. Chutiang bawkin inngaizawng ngai hauh lo, Krismas hunpui avanga intawng te pawh an awm ve ngei mai.
Tunlai hunah Mizote kan felzia pawh Krismas lai hian a lang bawk. Tunhma zawnga nasa taka halpuah hal chiam chiam thin khan kan han bansan hmak mai thei te hi chu amah mai hian a ropui ve tlat a ni. A luhlul zual tlemin khawimaw kara an lo hal ve hi chu ngaih khata ngaih tham lek a ni. Kan thu awihna te, kan tanrualna te, sorkar leh mipui kan la zahzia te a lan avang leh mimal pawisa tam tak a luanral loh avang ngawt pawhin a lawmawm ve hrim hrim mai.
Khawlai cheimawi kan ching thar zual a. Veng thenkhat phei chuan pawisa tam tham tak an thawhkhawm thei a, veng mipuite tanrualna leh thahnemngaite thawhrimna avang liau liauvin keimahni tleina tawk ennawm kan siam thei a. Khawtlang kan tanrualzia te, mihring chengho kan nih anga kan vaia tana nuam leh mawi tur ni a rinah chuan Mizote hian kan la tiho thei hle a ni tih te a lo lanna a ni a, a lawmawm ngawt mai. Chu chauh ni lovin a ennawm dawna kan rin phawt chuan mi hian kan pan peih tih a lanna chu chutiang thil buatsaihna lamah chuan a pui a nawiin kan tlan hum hum zel a, chu chuan engemaw chu kan mamawh a ni tih te pawh a lantir bawk a. Ruahmanna fel awm ta lo chu a tawpah chuan keimahni leh keimahni kan inhnawh tawt leh nge nge tih te pawh a lang bawk.
Kan Krismas hian kohhranho leh mipui vantlang te pawh min hnuk khawm a. Kohhran inkhawm pangngai leh kohhran thiltih danga hmel hmuh ngai loh te pawhin he Krismas-ah hi chuan inthlahrung hauh lova ruai kan han thehho mup mup mai te hi ropui tak a ni. Mimalin peih loh chang leh phur loh chang chu kan nei ang, mahse ruai puitlin tawk kan la awm thei zel a. Veng changkang deuh tura ngaih te tan pawh he Krismas ruai hi chu hlutsak fe tham a awm a, veng harsa ve deuh tan lah a hlu hlei hlei bawk.
Hetih hunlai hian mi thenkhat, mi harsa leh tanpui ngai te tanpui tura thawk chhuak thin te an awm a, tlem lai deuh khan Bethlehem vengah hmai tuam tha mi a awm te pawh an tih kha. Khatiang thawm han hriat te kha a nuam a. Fahrah chawmna in leh mihring enkawlna hmun hrang hrangah thawhlawm a luang lut a, damdawi-in tam takah mi harsa ten puihna an dawng bawk.
Hmun tin kil tinah Krismas hla, a sap hla leh a zo hlain a ri vawn vawn a. Mahni lunglenna lam dungzui hla chi hrang hrang kan zaitir a. Ṭhenkhatin sap Krismas hmandan ang thei ber tur an zawn ngat ngat laiin thenkhat chuan, “Aw ka Lalnunnem, nangin min hruai zel rawh,” an ti kham phei diai diai a. Thenkhatin ‘Snowman’ an buaipui em em laiin thenkhat chuan ‘Krismas sial’ ngawt an ngaihtuah ang.
Kan Krismas a thil danglam ta deuh pakhat chu Carol zai thawm a ni. Tunhnai kum engemawti aṭang khan Carol thawm a reh a. A khawn chi zawnga zai thawm a tlem ta a, a pe tura zai thawm pawh a tlem ta bawk a. Eng vanga heti lo ni ta nge hriat a ni mai lo nain a khawn zawnga kan han beih khan zurui nen kan inchiahpiah tak deuh avang leh kan nula leh tlangvalte changkanna hriat dan nena a inmil loh vang te pawh niin a lang. Engtikah emaw chuan Carol te hi kan la tharthawh lehin hmangchang hre taka tunlai hmanrua leh thiamna nena hman aia mawi zawk Carol zaithawm te pawh kan la hmu leh mahna.
Zu leh ruihhlo kan buaipui nasat tak deuh hnu hi chuan mi thahnemngaite lam aṭangin ‘duty’ thawm a lo lianin Krismas laia ‘duty’ hi ngai ta tlat a hriatna a lo lian ta hle mai. He ‘duty’ hi engtia ngaih tur nge ka hre chiah lo. Kristian, tlawmngaihna neitu hnam zinga kan Lalpa pianchamphaphak lawmna bera ‘duty’ kan la ngawrh ta viau hi a tul thlu ngang nge ni a tulna lam ai mahin a ‘duty’ lama mi tui kan ngah tak luat vang tih ka hrethiam thei lova. Chulovah ‘duty’ ngai ang leh engemawti deuha vau tawm ngai awm tlat tur anga kan ngai leh kan nihna awmsa (mimal, kohhran, YMA, VDP) te tawk ti lova a hranpaa duty inruat tul tihna hian a phawvuak rilru a thailang em tih hi nasa takin ka khaikhin a ni. Mahse tul kan ti thlu ngang chu niin a lang si.
Technology hmasawnnain Krismas Card a hnawt bova, zaikhawm te pawh thalai zingah chuan hmun tam takah a hnawtbo ta hialin a lang a. Mitthi inah pawh khawhar hla pangngai sak loh chin chiah chiaha tel tum thalai kan kawl tak nual avangin kan zaidan te a lo danglamin intihhlimna kan hmuhdan pawh a lo danglam chho ta zel mai.
Krismas chu a va han Krismas thin tak em!