Guest writer
PL Liandinga
MIZORAM STATE UNIVERSITY
Mizoram ta tur pual University din a ṭul a, din ngei ngei a ngai a, a awmna tur hmun thu-hlaah kan buai ta deuh ber niin a lang. Hemi chungchanga thu leh hla hi chai tham fe a awm ang a, ngaihdan te pawh kan nei ve bawkin a rinawm. Mahse chu lam chu kan ngaihtuah ve vak lo vang.
Mizoram State University awm tur thu ka hriat a, ka rilrua lian ber chu University ṭha tak ni phawt mai se tih hi a ni a. Khawiah nge a awm ang tih lam hi ka lo ngaihtuah ve reng reng lo pek a. Khawiah pawh awm se University Standard sang tak leh ṭha tak, zirlaite tana chhenfakawm, Mizoram tan chhuanawm ni se tih hlir ka lo ngaihtuah a. Chutiang University chu din chhuak ngei ila tiin awmhmunah ka lo ngaihtuah ve a. Mahse chuti lam ai chuan a awmna hmun tur chungchang hi kan buaipui ta hle mai niin a lang a, keia ngaihtuahna ve hi chu a chawhnu thei angreng chhelh chhawlh ngawt mai.
Hei chauh hi a ni lo, ka lo ngaihtuah dan nena inpersan tak maiin University han tih chuan khawi College emaw ang maiin a Building te, a Compound te, a hmunhma tur te a awm pup ang chu tiin ka lo ngaihtuah ve a, mitthlaah khawilai emawa in ropui tak tak ding khawm rup mai leh hmun awl zau tak awmna te, a hung chhunga zirlai za tam tak tei huai huai tur te ka lo mitthla a. Mahse an han sawi an han sawi a, chutiang awzawng chu ni lovin University chu a ni ve tehmeuh ang a, mahse College awmsa hrang hrang chu a kaldan pangngaia an kal kha a awmdan ang ang khan Mizoram State University khan a huam hlawm mai dawn a lo ni leh ta daih a. Keini ang ngaihtuahna nen chuan a danglam leh ta hle mai. Keia ngaihtuah lehnaah chuan chuti a nih rau rau chuan a University Administrative building chu khawiah pawh awm se, a pawi lo lehzuala ka ngaih laiin kan enghelh leh ta em em lawi si ni berin a lang.
A University quality lam sawi rik awm lem lovin a awmna tur lam ringawt kan buaipui ta luai luai mai a. Mi dangte ngaihtuahna kan hnawl ngawt thei lo va, an ngaihtuahna a dik lo pawh kan ti ngawt thei lo va, a ṭha pawh kan ti ngawt thei lo. Mahse khaw ṭhenkhatah mipui ngaihtuah chang lo lekin Damdawi-In hmun te an veng lama awm tura an nawr te, eng sorkar Office emaw, sikul emaw te pawh a hmunhma ṭha leh dik aia a awmna veng lam ngaih pawimawh kan tum tlat chang te awm ve ṭhinin ka hria.
Sorkar hna kan thawh ve lai khan khaw pakhat lian tehchiam bik lo chuan an khuaah College din an rawt hluai mai a. Mipui huap thei thil rawtna ṭhenkhat hi chu a hlawhtlin ring lovin kan tih theih tak tak ring chiah lo mah ila, hnial buaithlak ve fe fe hi a awm ve fo ṭhin a. Chutianga rawtna hnial remchang lo zinga pakhat chu zu chungchang pawh hi a ni kan ti thei ang. Kan khap tak tak theih tur leh tur loh te, kan lo hlawhchham tawh dan te, ram danga an hlawhchham dan zawng zawng te, khap tak tak thei si lova khap thu kan puan avanga kawng hrang hranga kan hlawk lohna te chu ngaihtuah theih a ni chiah lo. Zu khap rawtna hnial hi kan sakhuana nen kan chumchilh tlat avangin thil remchang lo tak angin a lang tlat a ni. Chutiang deuh chuan khami khuain College din an rawt khan khaw mi leh sa tam tak tan hnial kha a remchang chiah lo ni ngei tur a ni. An din ta tak tak mai a. Mahse vanduaithlak takin harsatna chi hrang hrang avangin hah thikula an beih hnu kum reiloteah a zuihral leh lo thei ta lo va. College din ai khan an khaw tana inzirtirna ṭangkai tur thil dang, an tihhlawhtlin theih tur leh khaw pumpuiin a changkan phah theih tur lo ngaihtuah zawk se chu an hlawkpui ngeiin a rinawm. A awmna hmun tur leh eng emaw chu kan sawi ve phak a awm lo nasa angreng lutuk a, chuvangin kan sawi lo vang a. Mahse State University ṭha tak kan neih theihna tur erawh hi chu a awmna hmun ai chuan kei chuan ka ngai pawimawh fe mai.
A hmun te, a Building te, a Compound kan han tih mai ang chi te chu eng pawh lo ni se a quality kan ti emaw, a standard kan ti emaw, a ṭhat leh ṭhat loh hi a pawimawh ber mai. A quality a ṭhat loh chuan kan tan a vanduaithlak hle dawn tih a lang. Tun hma khan Silchar-ah khan Janata College a awm ṭhin a, kan nuihzat angreng viau mai a. Kan nuihzatna kha a dik nge dik lo pawh ka zu hre pha chiah lo nain College zahawm lo tak mai neih kha thil hlauhawm tak a ni. Vanneihthlak takin Mizoramah Pachhunga University College ṭha tak mai kan nei a, kan chhuangin Mizo nih a tinuam a. Kan tan a chhenfakawm. Kan University neih mek pawh University chhe tak ni lovin a lang a, a lawmawm em em bawk a. Heti taka kan State pual University kan buaipui hnuah hian ‘Mizoram State University aṭanga zir chhuak tan chuan hna hmuh chu a harsa a ni,’ kan tih fo mai chuan a pawi dawn a. Kan tan thil lawmawm tak tur emaw kan tih hi a tawpah kan ṭhatpui lo viau ve thei tih te pawh a ngaihtuah theih.
Kan University neih lai mek chungchang hi a lehlam zawnga an sawi ka hre zauh a. A sawi a hrehawm viau. University zirtirtu ṭhenkhat chu an zirtirna hna ni lem lovah pawh ṭangkai leh thawh hlawk tham an lo ni a, chu lam ngai pawimawh ta chu an awm ni ngei tur a ni. Mahse an eizawnna ni lo, pawn lama an chanvo a sàn poh leh zirtirtu ṭhenkhat chu an zirtirna lamin a tuar ni awm takin sawi thawm a awm a. Min hrilhtu lah chuan min hrilh chiangin a sawi felfai viau mai a. A ngaihthlak a hrehawm angreng ngawt mai. Mahni eizawnnaa thawh ṭhat ai chuan mahni eizawnna ni lo lama làr châk viaute pawh hi a lo awm thei a nih hi tih a ngaihtuah theih. Kan MZU lama kan zirtirtu ṭhenkhat awm dan ni awma an sawi hi sawi chipchiar ta deuhin sawi chiang ta deuh ila, mi ṭhenkhat chuan min ngeiin mi te pawh an hmuh mawh phah maithei. Mahse mahni eizawnna hna aia ngaih pawimawh dang neih tlat hi chu tu tan pawh tih loh theih a duhawm ngawt mai. Theih ni se mi pawimawh tham chin leh hna pawimawh leh hna sang thawk chin ṭhenkhat hi chu an eizawnna baka an nihna vawn ṭhenkhat, eizawnna hna aṭanga pelhe theihna ang chi hi chu kalsan ngam se a duhawm viau. Kan State University lo piang tur pawh hi he thlirna aṭanga thlir hian ngaihtuahna sen theih a duhawm khawp mai.
Kan University din thar turah pawh a thawktu lak aṭangin tih tak taka thawk thei tur, nihna dang ngah tak mai leh mahni eizawnna hna aia ngaih pawimawh nei nghet bur lo chi hlir lak ni thei se a duhawm phawt a. Zirtirtu lak aṭang te, thawktu dang lak aṭangtein fimkhur nghal ila a ṭha. An eizawnna lam ni lova an làr avang te, an vengvat hmel avangte leh nihna hrang hrang an kuah khawm hnem avanga duhsak tak mai te an nih chuan a fel lo thei viauin a rinawm. Mahni eizawnna hna ber aia thil danga nihna ngai pawimawh tlat mai te, thil dang ngaisang zawk tlat mai te hi chu hna sang chinah leh zahawm chinah chuan a lo pawi thei viau. Hnam changkangin hetiang hi an lo ngaisang vak hauh lo mai a, thil an lo hre fuh hle a lo ni.
Kan state University chu chhuanawm leh standard sang tak ni ngei se a duhawm a, chutiang a nih theihna tur chuan mithiam dik tak, mahni hnaa inpezo ngeiten enkawl se la a duhawm ngawt mai. A awmna hmun tur enghelh a, a awmna hmun tur lam buaipui viau ai chuan (kan tih theih a awm chiah lo bawk a) a quality lam buaipui ila. Mizoram State University chu ṭha tak leh ngaihsanawm tak ni se a duhawm khawp mai. Kawng hrang hrang, kohhran avang te, politics avang te, chhungkhat laina nih vang te, chawr chhuahna lam avangtea duhsakna chi hrang hrang dawng awmkhawm, University standard sang tak siam chhuak thei lo tur kan khung khawm ruih mai chuan, kan tu leh fate tan kan State University hi vanduaina hnar a ni ve thei tho mai. Chutiang a nih loh va, University chhuanawm tak leh zahawm tak a nih chuan kan hnam tan thil manhla tak a ni ngei ang.