Guest writer
PL Liandinga
MIZOTAXI
Hman aṭanga kan lo beisei tawh, Taxi rate mumal angreng tak hmang ngei tura Taxi pu te awmtirna hmanrua, Mobile App an tih mai chu Mizorama hman ve turin sorkarin a’n tlangzarh a. Mipui kan lawm tehlul nen Taxi khalhtu pawl hrang hrang te chuan an do nghal mai a. A boruak te, kan awmphung te leh tun hmaa kan lo tihdan ṭhinte ngaihtuah chuan hetia an han dova, an han duh lo te hi kan tih awm tawk tak a niin kan sorkar pawhin a thu hi sût leh ta se a mak lutuk lem lo vang. Pungkhawm thurel hi kan sorkar hian a dawl zo lo fo ṭhin a, hetia sorkar han khin te hi a hlawk chang a lo awm tam tawh tlat a ni.
Taxi te, Bus (Private bus, company emaw, sikul emawin anmahni ta puala an neih ni lo) te hi chu a neitu mimal ni tehmeuh mah se, an awmphung eng emaw chen hi sorkarin a relsak tur an ni a. Motor dang nen a inang lo phawt a. Chu chauh ni lovin an khalh dan pawh hi sorkarin eng emaw chen a thunun a ngai bawk. A chhan pawh man chawia chuang tur mihring phur tur liau liauva awm an ni a. Motor dang khalhtu nen an inang thei lo. Englai pawha fimkhur leh hawihhawm zawka khalh tur an ni a. Min khawngaih avanga an motor-a min chuantir an ni lo va, min duhsak bik avanga chuang pawh kan ni bawk lo va, chuan man pe thei apiang, mi dang tibuai zawnga khawsa lo tawh phawt chu chuang ve thei tur an ni.
Tun hma zawng chuan vairamah kan kalin rickshaw chuan man thuah te, taxi chuan man thuah te kan inhnial bur bur a, tih fuh loh ṭum phei chuan chinchang hre lo leh ṭawng thiam lo deuh chu min bum tak zek tum a awm fo va, Mizoram House kawtah te leh hmun dangah pawh kan intin uaih uaih fo. Mahse tunah chuan kan phone aṭangin kan ko a, kan taxi chuanna tur chu a rawn thlen hma aṭangin a number leh kan chuan man tur kan hre sa a, ani pawhin kan awmna tur a rawn hre sa a. Ṭawngkam engmah dang nei lovin pin number kan sawi a, phone hmangin a chuan man kan pe leh mai a, ṭawng thiam a ngai lo va, kalna tur chin hriat ve a ngai hek lo va, a fel mai. Tun hma ngaihtuah chuan lei leh van tluk deuhthawin hetiang, App hmanna hmuna zin leh hman ve lohna hmuna zin kha chu a inhahdamthlak hlei a ni. Chutianga han tih ve theih chu kan duh em em a. Vai leh hnam dang lo kalin Taxi pu verther deuhvin chuan man aia tam an ṭhín thu an han sawi te hian awmhmunah kan lo ip zawr zawr a. Mi fel an tawn fuh changa an lawmthu an sawi te pawh kan lo dawng ve a, awmhmunah kan lo lawm ṭhin. Keimahni ngei pawhin Taxi pu chi hrang hrang kan tawng a. Ni danga cheng sawmthum kan chawinaah khan a changin cheng za min ṭhing tlat an awm a, a ṭhenin cheng sawmnga min ṭhing a, a ṭhenin cheng sawmsarih. Kan Taxi chuan man hi a danglam reng mai a, a chang phei chuan an fel avanga pek belh tumte pawh neih chang a awm. He Mizotaxi App kan hman hi chuan chuan man thuah buaina tur a awm loh a beisei theih.
Tlem lai khan Lengpui Airport-a Taxi pu huamhauh zualin private motor-a mi chuang tur an han tibuai a, an thawm leh an chet dante kan hmuin kan hria a, rilru a hrehawm ngawt mai. Hmanni lawka Sairang rel chawlhhmuna Taxi pu duham inhrosa thawmte khan beng a tikhamin a zahthlak hle a ni. Mihring kan inang lo va, kan Taxi khalhtu ṭhenkhat chuan Silchar rickshaw pu sual pawl nungchang bak an hriat phak loh laiin ṭhenkhat chu mi pangngai tak, hawihhawm leh mihring mihrinna kawngah pawha kan tluk loh, an hun tawnin a zir loh vang maia Taxi la khalh rihte an ni a. Kan Taxi pute zawng zawng hi duang khata hlúm vek theih loh an ni. Taxi khalhtu, a motor neituin an zawn tâk chuk chukte an awm a. A ṭhen erawh kum hnih kum thum an han khalh hnua a khalhtirtute'n an Taxi khalh lai an pek zui takte pawh an awm. Heng zingah hian Mizotaxi hmanga Taxi khalh duh lotute hi a tute hi nge ni ang tih chu rin dan neih mai awl tak a ni.
Taxi khalhtu ṭhenkhat, a hmangtu nena cheng za chawi tura inbe fel diam, kalkawnga a hmangtuin a ṭhen leh rual chuang ve duha lak belh pawh phal miah lo leh remti thei lo an awm a. Inbiak fel vek tawh hnua mi dang an chuan belh tak avanga a lo chuang thar pawisa chawitir tum hranpa thleng pawhin an awm. Kan Taxi khalhtu ṭhenkhat hi chu an Taxi hmangtute an tihretheih thiam dan uanpui tawk an awm ve nawkin a lang a. An mi phurhte chu thlaphangin khur khur mah se, an Taxi chu an duh ang anga khalh thei anga inngai tlat tawk pawh an bo lo. An mi phurhte titi lo zâwm ve a, an mi phurhte titina tur awm lo leka politics-te leh thil dang sawi ta chiam chiam pawh an awm. A tawi zawngin; Taxi pu zingah nungchang mawi hre lo leh awmphung hre lo fe fe an awm. Mahse heng hi chu khawvel awm chhungin kan tibo vek lo vang a, kan vai kiang vek seng kher lo vang. Eizawnna kawng tinrengah hian mahni dinhmun hre fuh lo an awm ṭhin. Office-a thawk zingah pawh anmahni dawrtu apiang chu an duh duh an hawisan a, muanchanpui a, an thu thua dah thei emaw ti tawk an awm reng. Chu'ng mite chu Taxi khalhtu hawihhawm lo ai mahin an chimawm.
Kan Aizawl khawpui bikah hian a tlanna kawngin a daih bak kan sorkar kal tate khan Permit an lo pe a. Party induhsak nante an lo hmang a. Ke hnih nei Taxi permit phei chu Party Worker ṭhenkhat hnenah a kawp a thuahin an pe a, anni’n chu chu an hralh leh chhawng a. Chutiang vel chuan kan Taxi permit hi kan sorkar kal tate khan an lo pawngsual a. A tawpah phurh tur mihring leh kan kalkawngin a daih seng ta lo va, kan buai ta viau zawng a nih hi. Motor tam luat avangin kan khawpui kawngah lirthei kalna inchan lo a táng (jam) a, chumi denchhen chuan lirthei chuan mante an tito ta hial niin a ngaih theih. Tlan theih chhunah man tam deuh lâk an remti tlang nite pawhin a hriat — dik tak maw!
Taxi chuan man to thuah, ‘Kan ram kawng chu a chhuk-chho a, vairam angin a chuan man a tlawm thei lo,’ tih hi Taxi khalha eizawngte ṭanfung pakhat a nih a rinawm. Kulikawn aṭanga Bawngkawn te hi chu a chhuk-chho hrehawm vak lo. Shillong te pawh hetiang vel tho hi a ni. Bawngkawn aṭanga Zemabawk te, Bawngkawn aṭanga Treasury Square, Sikulpuikawn thlengin a chhuk-chho chhe lem lo. Aizawl aṭanga Lengpui te pawh chhuk-chho tia han sawi tur teh vak a ni lo. Mahse chhuk-chho rate veka tlan kan tum tlat a. Kan ram leh kan khawpui hi harsa bik em em leh hrehawm bik em em ang veka chhuah kan tum ni berin a lang. A chhuk nasa leh a chho nasa chu thliar ve mai ila, a man pawh to bik deuh sela tu tha mah a na lovin a rinawm.
Mizotaxi App an hman hian Taxi khalhtu tam tak chu hek zawk turah an inngai ringawt a. An hlawkpuina tur hi tam zawkin ka ngai ve tlat a ni. Han ngaihtuah vang vang pawhin awmna hmun apiangah Taxi hmang duhtu min kohna ri hre pha renga awm theih chu lirthei khalha ei zawng tan chuan hlawk zawk ngei tur a ni. Ṭum tam tak chu kan in aṭanga tlema hla ve deuh, mahse chuti taka hla ni si lova Taxi ding ṭhinte hian hla lo takah anmahni hmang duh em em ka awm tih hre lovin a hmangtu tur, an motor kawngkhar rawn kiktu turte chu an awmhmunah an sakuh sêr nghah ngawr ngawr a, a khawngaihthlak pawh an khawngaihthlak a, keia tan lah a buaithlak bawk. Mizotaxi chu hmang ila duh leh duh kan intawng chat chat mai tur a nia.
Hmasawnna a lo thlen dawn reng rengin hlau tlat leh duh lo tlat hi awm ve chawk a ni. Ṭhenkhat chuan an din khawmna hmunte hi an ui te pawh a ni thei a, an tihdan pangngai thlah an hreh ve hrim hrim thei bawk. Chu'ng avanga Mizotaxi hmang duh lo pawh awm theih tak a ni. Mahse, hmasawnna kal zel chuan hetianga kan tih hun hi a la rawn her chhuahpui ngei dawnin a lang.