Guest writer
PL Liandinga
ZIRTIRTUTE NI
Zirtirtute Ni, September ni 5 kha chu tun kar liam ta kha a ni. Chuti chunga tunah chauh Zirtirtute Ni leh thil dang ka ziah nachhan chu zirtirtute ni lo thlen dawn a; zirtirtu chawimawina leh an pawimawhna kan sawi chiam ṭhin hi a dawngtu tan a ngaihthlak a ninawm ka hlauh vang a ni.
Kan ram hmasawnna tura mi pawimawh berte zinga mi chu zirtirtute an ni. Chuti chung chuan kan zirtirtute hi anmahni an inngaisang tawk lo va, an zahawmna hi mi dangin an pek tur nia hre tawkte hi an awm ang tih hlauhawm khawpin khawsak chang an nei. Hei hi a lungchhiatthlak viau. Zirtirtu zawng zawng hi an thawhna mual ṭheuhvah anmahni inngaisangin (chapo tihna a ni lo) an hna hi anmahniin zah se, an zahawm lo thei lo. Tu mi thil hre fuh lo deuhvin emaw ‘officer’ an nih ve lem lohnate ngaihtuah a, a lo zah lo a nih pawhin khing let kher lovin, chu'ng mite ngaihdan chu thlaksak tum kher lovin an zahawmna chu an nihna mual ṭheuhvah keng mai se, an zahawm mai tur a ni. Khawvelin zirtirtu hi a zah a, hna zahawm a ni. Zahawmna hi mi dangin min pek awm bawk mah se zahawmna dik tak chu mahni inzahna aṭang te, mahni hna zahderna aṭangte a lo awm a ni.
Hna sang pui pui thawk, mipuiin a hun laia kan bawr lut lut, an nih chhung na na na chuan zahder loh theih loh a awm. An ṭhutna pisa te, an chuanna motor te, an hlawh te, an thuneihna te, an dinhmun hrim hrim te a sang miau va, en hniam ngawt theih an ni lo. Mahse, an ṭhutna leh an hna chelh an thawhsan rual ruala zahder ṭul tawh hauh lo, zahder tum pawha an zahawmna tak kan hmuh theih loh tam tak an awm thung. Zirtirtute erawh chu kan hunlai zelah kan nun kaihruaitu, min zirtirtu kha an ni miau va, an zirtirna hnuaia kum khat te, kum hnih te, kum thum te kan awm chuan ngaihsan loh pawh tum ila, kan ngaisang lo hleithei meuh lo — anmahni ber kha an inzah lo a nih emaw, an nungchangin zahder hlawh kha a phu hlawl lo a nih ngawt loh chuan. Mihring, mahni inzah, hna a sang emaw sang lo emaw, mahni hna zaha ngaisang; zah loh ngawt hi thil harsa tak a ni. Chutiang bawkin mihring, mahni hna zah lo, hnathawhna hmuna zu emaw thil dang emaw, rui ṭhin te pawh zah an har duh khawp mai.
Zirtirtute Ni hi chu zirtirtute laka ṭawngkam mawi leh ropui kan phuh chhuah tam ber hunlai ni te hian ka hre ṭhin a. An sikul sakna tur ei bosaktu leh chhe deuh deuhva sikul saksaktu khawtlang hruaitute leh sorkar hotute pawh hian, hemi ni hi chuan zirtirtu pawimawhzia hi sawi tur an hre ve ṭeuh mai a. A sawi belhtu nih hi a inthlahrunawm hialin ka hre ṭhin. An sikul sakna tur lak ṭhensak a, a contractor te inthlahrung hauh lo tura siam te te hnua an pawimawhzia sawitute sawi ang sawi ve nih te pawh hi, ka awm dan tura ka duh loh zawng a ni ve khanglang. An thawhpui turte kan hmelhriat leh chhungkhat an nih vangin an awmna turah dah duh lovin hmun nuamsa deuh zawk anga langah kan thiltih theihna hmangin kan sawn bo te te a, chumi hnua an pawimawhzia leh an hna zahawmzia te, an hnathawh ṭangkaiziate kan han sawi ṭhin hi chu a changtu dinhmun aṭangin ngaithla pha lo mah ila, a sawitu leh chutianga titute nena suar khata tla ang deuhva awm pawh chu ka peih lo. Chutianga an tihdan chu a dik lo a ni tih hrilh pha dinhmunah kan ding lo va, tih patawk chhuahin hrilh pawh ni ila, engah mah min ngai hek lo vang. Chuvangin zirtirtu ngaihsanna leh an pawimawhna hre tak tak lo anga ka ngaihten zirtirtute ni lo thlen dawna an sawi ang sawi nih ve chu ka duh loh avangin, Zirtirtute Ni zawh huna sawiah ka khêk a ni.
Zirtirtute Ni a lo thleng a, dawhsana ding zawng zawngin zirtirtute pawimawhzia leh hlutzia te, ropuizia leh ṭangkaiziate an sawi luih luih a, mahse a lak thua kan fimkhur lohzia te, zirtirtu awm ṭha duh lo laka kan thin a rim tak tak lohzia leh, chu'ng mite chunga kan kutthlak nat lohzia han ngaihtuah hian a zirtirtute chu sawi loh, Zirtirtute Ni hi ka khawngaih ṭhin. Kan kain thu ropui tinreng kan sawi a, khaw tin veng tinah chutiang sawi thiam chu kan kawl a, kan ram hruaitute leh kan zirtirna tikhawbawtute hlei hlei hi a sawi tui thei leh sawi mar thiam nih châk an ni hial ang. Zirtirtute hi heti taka pawimawh leh ropui an nih si chuan khawlai faia kal pai hial khawpa zurui te hi chu, Anania leh Saphiri ang maia chawplehchilha hrem nghal tur ni awm tak an ni a. Mahse, chutiangin thil a awm lo va, sawipuitu neih ṭhatdan azirin hmun nuam zawka sawnte pawh an hlawh lel thei si. Zu nam chunga sikula lo kal te, inthuamna fumfe lo lutuka naupang hmaa inlan te, chawlh la mumal si lova mahni hnathawhna hmuna awm lo ta daihte hi chu hrem nghal mai awm tak an ni a. An pawimawhzia chawh chhiatna ni awm takin, ‘Lo awm ve rih phawt mai rawh,’ te kan ti mai mai a. Kan thusawi nen a inhmeh lo ka ti.
Heng kan sawi tam tak hi aikal lak theih hun lai, sikul sakna pawisa duh duha kan pawngsual ngam hunlai thil ngaihtuaha ka ziah a ni tlangpui. Tunah kan sorkar hotute'n hetiang taka phawsawlh hian zirtirtute hi an la enkawl em tih ka hrechiang ngam lo.
Zirtirtu kan lak dawna pawimawh ber tur chu inpekna leh thiamna a nih laiin inpe zo lo hmel deuh deuh, tih tak takna nei hmelpu lo lak chang an awm ṭhinin a lang a. Hei hian a nghawng pawi. Party mi nihna te, laina qualification te, chunglam hotute hleih neihna thute hian zirtirtu lakah sawi a neih chhung chuan zirtirtu ṭha leh sikul ṭha kan nei thei lo vang.
Zirtirtute Ni a lo thlen leh tikah pawh ṭawngkam thiamna hmanga sawi thiam nih tum lovin, zirtirtute hi an pawimawhna ang ngeiin i zahin anmahni pawh zahawm turin i beisei ang u.