ZPM CHU ENGTIN MAW NI ZEL DAWN?

Mimal hi innghahna ngam kan nih loh avangin dan a awm a ṭul ṭhin a. Mizoram sorkar kal sual ṭhinna ber chu Chief Minister an lal thei lutuk a, an kutah thuneihna zawng zawng a awm avangin hun a lo rei zelin an zo ta ṭhin lo niin a lang a. Chu tlakhawlh (pitfall) a kan tlak ve lohna tur chuan ZPM (Exodus aṭanga lo piang chhuak) chuan Kalphung thar, Chief Minister nih leh Party President nih kawp theih lohna dan ṭha tak mai a duang chhuak a. Kum nga chhung zet kan tlangaupui a, a fatu pawlah te pawh a mimal tak te pawhin ka tel ve. Mi rintlak leh mi thiamten an han ngaihtuah pawhin a bul aṭanga thuneihna pumhmawm lohna dan chu ṭha awm hlein an hria a. Lungsi takin Mizoram mipuiin ZPM chu an thlang tling ta kan ti thei ang.

Party dang sorkar anga thuneihna pumhmawm ve lo Chief Minister hova sorkarna siam kha an thawh chinah chuan an danglam tlatin a lang. Sorkar awm tawh pahnihin kum 30 chhunga tihrem aia an vulh len, Aikal Lak an han titawp kha a harsat lem loh ang hu aiin a ropui. Vawiin thlengin he thil lawmawm avang hian mi tam tak chuan kut an la beng a nih hi. Sorkar kal tawh pahnihin Mizoram an enkawl chhunga an tih theih loh leh tih pawh an tum tak tak loh, kut hnathawktute thawh rah sawhthing an han lei zo vek a, kuthnathawktu mi taima ipteah a nuai biin pawisa a lut ta zung zung mai. Tun hma kha leh chen aṭanga sorkar remruatna zulzuia thawhrim rah teltua la ṭang ngai lo mi eng zat inah nge he sawhthing malsawmna hi lut ang? Kan kudam pui (Main Godown) a buhfai bukna lian dik lo kan lo hman ngar ngar, a tih leh chuan ngaihna mi dangin an hriat loh kha ZPM sorkar chuan bukna lian chu a herh dik ta mai a. He buhfai bukna dik lo kha leh chen kan sorkar kal tate'n an lo en liam mai mai thei makzia a nghawng tamzia kha Essay inziahsiak buatsaihna tham a ni. A tidik tura mihring hrilh fin ngai tlemzia leh a dik tak avanga sorkar a hlawk takzia pawh chilthli tla duah khawpa sawi tham a ni. Tun hma zawng khan ‘Bukna dik lo hi Lalpa mithmuhin thil tenawm a ni a...’ tih thu te kha kan kudam bangah te kan lo tar ve ngam reng reng em tih thlengin ngaihtuah tham a ni. Inkhawm leh ṭawngṭai ṭhulh chuang hauh si lova kum 30 chuang buk dik lova buhfai kan lo pe chhuak char char hriatthiam harzia hi, Hebrai lehkhathawn hrilhfiah ai chuan harsa fe tur a ni. Kha thil makzia kha Khampat vela Mizo hnam awm lai aṭanga chhui ṭan hial tlak a ni. Police lak dan hlui kalphunga a tuihang chawm bawka hawp bawkte tan chuan, tun hnua police lak dan hi chu khawvel thila mi fing lote awm dan a ni ngei ang. Mahse, an duhsakna dawng ve lo tan chuan an tihdan kha feh haw kawnga thlipui tawrh ang maia hahthlak leh bei tidawng a ni a, khatiang tihna lama a meizang hlaptu leh a hlawkna teltu zawng zawng kha an kawr suit leh inhnawih rimtui zawng zawng nen hnawmhne tluk zeta tenawm an ni. Tihdan lo danglam ta hmanga a tling tling lak hi chu favang khaw ṭhat tuka zing ni chhuak anga mawi a ni thung. Tihdan hmasa hun laia sawipuitu neih ve loh vanga beidawng leh hna dil buai peih tawh lo tam takin sorkar hna an han dil thar leh te hi, dikna ruaipui ṭheh tluk zeta chhinchhiahtlak a ni a, an tlin zawh loh pawh a vui hmel an han pu lo leh lungdam taka an tlin zawh loh an pawm thu han hriatte hian hnuk lam lam a tiulh thei. Rorelna chang lotu Party mi langsar fate'n hna an han hmu nalh nalhte hi chu tun hma sorkarah kha chuan simeikhu aiin a thleng khat hial ta ve ang.

ZPM danglam lehna lian tak pakhat chu Val Upa Council an awm hi a ni a. Chief Minister nih leh Party President nih kawp theih lohna sorkar nei mah ila, khawilaiah emaw felhlel a lo awm palh pawha veng rengtu tur, Val Upa Council a’n awm a, chumi uapna hnuaiah chuan sorkar chu a ṭha famkim vek lo a nih pawhin; a ziaawm tura ngaih a ni. Val Upa Council member te chu mi rintlak (a man of integrity) ṭhah, duhamna lak ata fihlim thei tura ngaih, lei rosum leh khawvel thil awhna kal pel tawh, sorkar aṭanga nihna leh hamṭhatna dang nei hauh lo thlan chhuah an nih miau avangin hlauh tur nei lo, anmahni duhsaktu zawn ṭul hauh lo awmkhawm ni tura ngaih an ni. Val Upa Council hi mihring inbawrkhawm zingah chuan Mizoramah mi zahawm ber pawl ni tura ngaih an ni.

Heng thil kan sawi zawng zawng hi Val Upa Council-in zahder a hlawh hun lai, Party President leh Chief Minister nih kawp thian loh hun laia thil thleng a ni. Kan sawi bak thil ṭha tam tak a thleng a, sawi sen a ni lo. Hna thawk thei tawh lo zirtirtu leh hna thawk peih tawh lo zirtirtu ṭhenkhatin Voluntary Pension an han dil sap sap mai te, zirtirtu lak tur thu sorkarin a’n tlangzarh te, dan dika lak leh lak loh a’n thliar fel te pawh a ropuizia hre tura a changtu dinhmuna dingte tan chuan, ṭhenawm pitar buh pho venga ṭhu mai mai te hnenah pawh thu dang sawi hauh lova hrilh mawlh mawlh tham a ni. Aizawl khawpui kawng pawh thawk khat na reng reng chu a’n ṭha rual purh mai te pawh sawi tham a awm. Kan awm dan ve reng ni awm tak a nih tehlul nen tun hma zawngin khatiang kha kan lo la hre ngai tlat lo va. Eirukna chungchangah lah vawiin thlenga a rim nam kan hriat chu, Minister pakhatin, ‘Ka senso pawh ka la hmu chhuak lo,’ a ti tih thu chauh hi a ni. Eirukna thua fihlim vek chungchang hi sawi thui ngam a harsa, mahse tun hmaa Ropeway pawisa bo ta daih te, Bawngkawn Brigate Field cheng nuai zanga hmanga inkhelh theih lohva chhhuah thu te, sikul sak phuailuai em em chungchang te, mawza man to te, kelpal lei thu te leh Ek-In kal thei hman ṭangkai miah loh leh a dang sawi sen loh te ngaihtuah chuan eirukna chungchangah hian thawm a reh tlawk tlawk mai.

Tunah chuan ZPM danglamna lian ber leh kalphung thara a thar lai tak, Party President nih leh Chief Minister nih a lo kawp theih dawn ta a. Kalphung thar chu danah leh kan inrelbawlna lamah awm lovin ṭawngkam thiamna hmangin, a thar lai chu mau chin hlawk turzia ang maiin kan inhrilh chawp zel a ngai dawn ta niin a lang a. Mipuiin kan thlir ber leh kan hlutpui ber, kalphung thar auhlaa a sutpui lai tak, nihna chelh kawp avanga thuneihna hman sual hlauhawmna lak aṭanga min vengtu chu kan kit thlu ruah dawn ta. Tunah chuan Party dang nena kan danglamna chu a sawia kan sawi a ngai ve dawn ta a. Nihna chelh kawp thian lohna Kalphung Thar chu a lo tawp dawn tak avangin a vuina inkhawmte pawh uluk taka buatsaih hial tlak niin a lang.

Kan Val Upa Council member te zingah sorkara nihna chelhte an lo awm takah chuan kan Val Upa Council pianphung pawh keini hrilhfiahna nen chuan a inrem thei tawh lo. Sorkara nihna petu chungchang rel theitu Val Upa Council-ah chuan sorkar aṭanga nihna chelh an ṭhu ang maw? Val Upa Council member-ah sorkar aṭanga duhsakna dawng mek an ṭhut tel ve tawh chuan sawifiah turin ṭawngkam thiam a ngai leh tawh. Ṭawngkam thiamna hmanga thil hrilhfiah theih hi a ṭha viau, mahse chu ai chuan hrilhfiah chhên ngai lova awm hi a ṭha zawkin a lang.

Eng pawh ni se amah Pu Hrangaia'n, ‘Kan la rei lo em a ni,’ a tih kha rilruah a lang rum rum mai. Kum nga chhung kan vahvaihpui a, kum thum vel zawng kan daih ta a ni ber mai a. Kan auhla ang deuhva kan kal chhung kum thum chhung vel erawh chuan hna ṭha tam tak kan thawk a. A bak hi chu sawi ngam a har ta viau. Sem Policy duh lova au au ṭhin khan CM Special Package te kan sem ta chur chur mai a. AMC lam aṭangin tuizem pawh kan la sem chhunzawm dawn ni awm tak a ni. Heng te hi eng tehfung hmangin nge kan sem? SEDP leh NLUP aia a ‘fair’ bikna tur eng nge awm? Amah Pu Harry-a dan takah, ‘I lo thlir ang!’

Kum nga kan hman zawh meuh chuan ‘Kalphung Thar of the East’ te hi kan ti mai ang tih hlauhawm tak a ni.