PATHIAN THU

Shakespeare-a khan Venice Khaw Sumdawng lemchanah khan, ‘A chan ṭhatna tur chuan ramhuai pawh hian Pathian thuchang hi a chham ve thei tho asin,’ tiin tun hma kum zali vel kalta (1600 vel) khan a lo sawi daih tawh a. Mahni ṭan hmun sawhngheh nan emaw, kan thusawi tihawihawm nan emawa Pathian thu behchhan hi mi faten an chinna a lo rei tawh hle tih a lang.

Mithiamte chuan, ‘Politics hi mi tam tak tan âtna a ni a, a hlawkna teltu chu mi tlem té an ni,’ an lo ti tawh a. Chutiang bawkin, ‘Mi tam ber chuan kan sualna te hi sakhaw phenah bihrukpui kan tum ṭhin,’ an lo ti tawh bawk. Chu chauh ni lovin, ‘Politics leh sakhua hi mipuiin kan ruichilh nasa ber,’ te pawh an ti a. Politics leh sakhuana hi chu a chhungah kan lut ve dek dek chauh emaw kan tih lai hian rin aiin kan lo ruihchilh viau zel a. Heng thu dikna hi a hmu thiam tan chuan ni tin mi hrang hrang hmelah leh chet danah hmuh tur a awm reng mai.

Whatsapp group tam takah hian Pathian thuchang leh sermon dah peih em em mai hi kan awm a. Hetianga titute ṭhahnemngaihna lam han thlirpui chuan an duh ang tawkin an la dah chhuak lo zawk hial ang tih a rin theih. Ni khata sermon pakhat emaw, Bible chang emaw an awmna whatsapp group-a dah ziah a, ngaihṭha ta hlea lang hi kei takngial pawh hian a mihring hming hmerh pawhin ka hre nual. Chutiang bawkin thufing leh mihring nun atana ṭha, khawia mi emaw kharchhawnga thawn ziah pawh a zo a vaiin kan awm. A buaithlakna lai tak chu ni tina thu ṭha em em mai chi hrang hlir dawn khawm hian a tawpah chuan ngaiah kan neih lo hleithei lo hi a ni.

Kan politics-ah hian kan Bible thu hi kan tlawhchhan tam hle mai a. Party tinin kan tlawhchhan a. Kan duh lai chang kan thur chhuak a, kan awm dan mek leh kan awmdan tur hrilhfiah nan te, kan ṭan hmun sawhngheh nan te kan hmang a. A changin Israel te hnena Pathianin eng thu emaw a pek te kha kan hnena vawiina a sawi ang diakin kan sawi hmak a. Bible thu a nih avang leh a pumpui hian paih tur awm lo a nih tlat avangin eng ang pawhin miin sawi zawm se hnial teh vak a remchang lo. A chang erawh chuan, ‘Heng hi chu khatih laia mite hnena a sawi kha a ni,’ kan ti fel thliam lawi a. Kan hnen ni lo, Israel-te hnena a sawi, keini chuan thawnthu hriata kan hriat mai tur, zawm erawh kan bat lem loh niin kan ngai leh thung a. Chutiang thu tam tak chu kan nunphung leh kan hnama kan lo tihdan nen a inan tlat loh avangin kan pawm mai lo thei lo va. Chutih lai mek chuan kan nun nen a inrem emaw rem lo emaw, Pathian thu chhuak a nih tlat avanga zawm tur kan nih thu tuipuitute chuan kan zawm ve tur niin an rawn sawi leh a — chutah tak chuan a ni, kan ngaihdan a lo inan loh tak nuai ṭhin ni.

Political Party pakhat chuan, “Pathian leh kan ram tan” tih chu thuvawnah an neih a. Mahse an chet dan leh an sulhnu kan han enin Pathian chu sawi loh, mi tam tak chuan kan ram tana thawk ang pawhin kan ngai thei lo va, anmahni leh an chhungte tana thawk angah kan ngai tlat.

Party hrang hrangah hian an chet dana mipui pawisa ei ngei nia kan rinhlelh em em te hi kohhran upa te an lo ni nuk a. Party pakhatah chauh kohhran upa, sum leh paia kan rin ngam loh te hi an awm lo va. Party hrang hrangah kohhran upa, sum leh paia kan rin hlawh lo deuh deuh hi an inphúm fur a. Kohhrana upa han ni ve chiah lo, kohhrana chanvo nei, an nungchang leh an sum leh pai duh dan kan ena kan mit tikham tak tak phei hi chu Party Worker tam zawk hi kan ni hial ang. Mizo pangngai leh khawtlang emaw, Party emawa inhman tum tan chuan kohhrana chanvo neih loh hi a zahthlak zawk mah tawh a. Mahni kohhrana chanvo engmah nei lo, mi pangngai tak anga lang te hi chu khaw dang sial ena en hlawhtute an ni hial. Kohhran Committee, Presbytery palai, Synod Palai, Building Committee member, Sunday sikul zirtirtu, Pavalai member, Nilai zan thupui hawngtu, Sunday sikul tantu, ip khawntu, thawhlawm chhiartu leh a danga kohhrana chanvo neih chu awmphung pangngai a ni. Mahse kan inrin tawn dan en chuan a eng chin chiah hi nge Pathian thu kan tih nena inhmeh a awm ṭhin erawh kan inhre lo.

Party chauh pawh a ni lo, tlem laia GP Fund chungchanga rinhlelhawm deuh maia thil awm chungchangah pawh khan sorkar hna lian tak thawk, a awmna kohhrana Upa ni tho si a awm an ti a, dik tak maw. Kan biak Pathian hi tam tak chuan tih leh zah chu sawi loh, zahder takngial pawh kan peih lo va, kan tum lo bawk ni hialin a lang.

Party pakhat chuan, “Rorelna dik chu lui angin luang se la, felna chu luipui kang ngai lo angin luang rawh se,” tih thupuiah an neih a (a thu hi ka ti dik em aw). Sorkar Office hrang hrangah khan kan tár vak mai a. Mahse chu sorkar chuan dan bawhchhetu mantu Traffic Police chu Minister fapa a man avang ringawtin an 'transfer' e an ti a. Rorelna dik lo chu khawlai ualau lai takah kan pho chhuak angah mi tam takin an ngai a. Kan Pathian thuchang tar chiam chiam chu khawilai lungrem pangah emaw, ‘Khawlai tihnawk suh,’ tih ang velah a chhuak lo thei lo. Thiamna leh tlinna pangngai aṭanga teh lovin duhsakna leh hleih neihna hmanga a tling zawk hnawla a tling lo zawk laka an awm ṭhin aṭang khan rorelna dik chu hmu lovin kan inhria a. Ropeway siamna tur cheng nuai sang chuang riral dan kha vawiin thlengin tu mahin min la hrilhfiah lo. Heti chung hian Pathian hming lam leh Pathian thuchang chham chhuah chu kan la bang ta chuang hlei lo va.

Kan Chief Minister ni mek chuan Lal Isua pawh khan a rilru a thlak ṭhinin Pathian pawhin Thuthlung Hlui leh Thuthlung Thar chungchangah a rilru a thlak ve tho ni awmin a sawi a. Heng te phei hi chu keini ang duang tan chuan sawi chhunzawm ngam ve chi pawh niin a lang lo. Kan Pathian thu kan ngaihdan leh kan pawm dan te pawh hi a lo inchen lo hle dawn tih a lang a. Kan Party dinhmun sawhngheh nan chuan engti zawng pawhin Pathian thu pawh kan sawi duh mai ang tih a hlauhawm rum rum.

Kan Pathian thu leh rinna thil hi chu a thûk em a, keini lek phei chuan kan hre fiah zo lo em em a, kan ngaihtuah tak tak peih lo va, kan hre lo va, kan zir tam hek lo. Sawi tam ve lohah te kan tlak a ni ber a. A buaithlak lai tak chu kohhran hrang hranga awm, Bible pakhat chhiar ṭheuh ṭheuh, vairam ril leh sapram Pathian thu zirna hmuna zir ṭheuh ṭheuh te uapna hnuaia kohhran hrang hrang pawh an thu a inhmu thei hauh lo va. Kohhran ṭhenkhat chuan kohhran danga awm ṭhenkhat chu vanram kai ve pha reng reng lo turah an ngai a. An zir thukin an thiamna a sang tulh tulh a, an inmil lo tulh tulh ni hialin a lang a.

Khawilai hmun pakhat emawa rinna danglam deuh neite rin dan angin khawvel te hi a la tawp ta mai lo va, an Pathian thu sukthlekpui dan bil dikzia chu khawvelin a la hriatpui zo lo va, an chunga Pathianin a binga malsawmna a surtir thawm kan hre lo va, an hrilhlawkna anga khawi hmunah emaw chhiatna rapthlak a thlen tâk pawh kan hre lo.

Chutih laiin chhia leh ṭha hriatna thiang nena nun kawng tluang pangngai, rinawmna, taimakna, chhelna, dikna leh ngilneihna te leh huaisenna dik te nena hnam khawsa te, mimal nun hmangte chu Pathianin mal a sawm zel niin a lang reng a. Hnam tin chungah chu'ng chu englai pawhin a dik a. Vanduaina pawh mi ṭha leh mi sualte chungah a thleng vek a, ni thar lo chhuak hian mi fel leh fel lote tan a ènna chu a ngai rengin a chhuah a. Chu zirtirna piah lama eng emaw tia Pathian leh Bible hmanga inzirtirna hi a him lo chawk a ni. Pathianin chhia leh ṭha hriatna thiang tak min pe a, chuta ṭanga han ngaihtuaha dik lo hi chu a dik lo chawk a, chumi pela fin kherek leh insawi fiah thiamna hmanga thiltih hi a tlo lo fo.

Engpawhnise, kan politics-ah hian Pathian thu emaw, Bible emaw tlawhchhana (sakhaw phena kan sualna bihrukpui tum a) thu sawi chiam chiam lo hian thu te hi sawi ṭhin ila a duhawm ngawt mai. Kan politics nena kaih pawlh lo va, Pathian thu ngau ngau sawi tura kan ding chhuak a nih chuan kan sawi phak a awm lo va. Mahse, kan Party thil leh thil dang sawi turin tlawhchhana Bible emaw, Pathian thu nena hmehbel tum tlat emaw hi chu a changkang vak lo.

Kan politics khelh nan te, intodelhna chungchang te, hmasawnna lam thu te sawi nan chuan Pathian thu leh Bible lam nena inhmehbel kher lo hian thu hi kan thiam ang tawkin sawi ila a ngaihnawm duh ber. Chutah pawh lehlam pawl emaw, mimal emaw sawi chhe vak vak lovin kan tih tum leh ram kan enkawl dan tur te, rinawm tak leh dik taka hleih nei lova rorel kan tum thu te sawi ila a him lehzel.