Zalen huang: ZU BAWK MAW!

Thenkhatin sual tinreng bul angah kan ngai miau mai si a le, zu avanga kan buaina chu sawi loh, inhnialna zawng a tawp thei dawn ngang lo a nih hi. Kan sawi leh kan hril a bang ve tan dawn emaw kan tih mek laiin kan thanmawhbawk ber anga ngai a, chawl hlek lova kher ngat ngattu kan awm miau mai si a. Kan sorkar thar chuan zu hralh a’n phal lo ta burh mai zawng a nia le, tu te zawlnei hril lawkna emaw ang maiin kan tawng tawng kan tawng chho leh mai dawn zawng a ni. 

Zu zawrh tihtawp a’n nih a, Dry Day kha thla hnih chuang zet atana puan chhunzawm a’n nih leh tak khan mi thenkhat chuan, ‘A bul aṭang bawkin kan tan leh dawn ta maw,’ an lo ti a. A hrilhfiah chiang viauin ka hria. 

Zu zawrh a nih dawn vel laia kan thuziak kha en let leh ula, thenkhat chuan zu zawrh a nih phawt chuan khawlaia insual buai nuai nuai tur leh kan khawlai te pawh ralti sawt tur angin an thu ziak aṭang kha chuan a lang a. Ngun takin ka lo chik a, zu kan han zawrh tak khan kan buai langsar ta lo lutuk kha a ziaktute pawh an zak ve hial ang chu ka lo ti a. Mahse pa pangngai awm tak taka ngaih te pawh an thuziak leh kan awmdan tur an sawilawkna dik lo avanga zak hmel pawh ka hmu lova, mak ka ti letling zawk. Engpawh ni se chu zawng, thil ropui lem lo a ni a, zu zawrh thatna leh that lohna thui tak pawh a hril lo. 

Mak ka tih zawk tak chu kan inthlah dul leh kan dul lutuk a, kan khauh leh kan khauh lutuk ni hial tein ka hria. Kan zu zuar khan kan phal zau lulai em mai a, a buaithlak viau mai a. A tirah kha chuan kan beisei ang deuhvin zu rui te kha kan hrem a, vantlang hna te kan han thawhtir a. A lawmawm viau dawn a kan hriat laiin kan chhunzawm peih ta lo nge kan thiam lo nge kan duh lo pawh a hriat ta lo. Kan zu zuar khan phal chin pawh kan nei lova, phal loh chin kha a awm lo hial emaw tih zawk tur a niin ka hria. Khati hrim hrim te kha chuan hnam naupang leh hnam puitling tehchiam lo tan chuan dawlh a harsa viau tur a ni. Tunah kan sorkarin a’n titawp a, a titawp nasa leh ta lutuk te hian ka hria a. Heti hrim hrim hi chu thatna lam pawh kawkin ka hre lova, kan zu zawrh tihtawp burh phenah hian thil engemaw awm tlat te hian ka ring. Sorkar phalna ngeia chawk luh sa pawh hetia hralh han phal tak loh burh mai phenah hian awm a awm ngeiin a rinawm viau mai a, a awm lo a nih lek phei chuan a chhuanmang rorel khawpin ka hria. 

Zu vanga kan thihna kha sawi nep theih a ni ta hauh lova. Kan police te zingah ngei pawh zu kaihhnawih a thi an awm ta zawih zawih mai a, zu khap avanga buai inti em em te pawh sawi tur hre lovin kan hawi ta lawl lawl mai zawng a nih kha. Khati khawpa kan police te an thih tam hnu kha chuan sawi tur a vang teh nain ngaihdan fel tak chu ka nei. State dang, zu khap lohna hmuna awm kan police te hi an thi ve zawih zawih em? Mi state police te an thi ve zawih zawih em? tih zawhna hi ka rilruah a awm thin.

Brig. Thenphunga Sailo khan a hote chu vur tlakna hmuna a awmpui laiin, ‘Vawt tih loh tur,’ tih thupek a chhuah e an ti a. Khuarel thil pawh chutianga mahni inthununna avanga miin an do ngam laia kan State Police te zu vanga an thih vak vak chuan kei chuan zu mawhphurhtir lovin kan inenkawl dan (discipline) ka la ngaihtuah cheu mai. Mizo naupang hrang hrang hi sikul hrang hrangah an lut a, mimal mize pawnah sikul zia hi a awm hrang leh vek a ni tehchek ang chu luh duhna sikul bik kan nei a, kan fate luhtirna atana duh loh bik sikul kan nei thin. Khuarel thilah te, sikulah te mah chutiang chu thil awmdan a nih si chuan kan police te kan enkawl dan zawk kha ngaihtuah a ngai a, kan zu zawrh dan zawk kha ngaihtuah a ngai a, kan mipuite kan enkawl dan zawk kha ngaihtuah a ngai ni awm taka a lan laiin keini chuan zu bawk kha kan mawhpuh ngat ngat mai zawng a nia.

Zu hi ka tan pawh a ni lova, zu hi ka ngaisang hek lova, zu hi ka mamawh lova, zu in te, zu ruih te hi tha pawh ka ti bawk lo. Mahse a in lo thei lo te khawsa zia hian ngaihtuahna min neihtir a, kan tana tha ber tur ka ngaihtuah ve mai a ni. Mahni mimalin kan mamawh loh em em avanga a mamawhtu tam tak an awm a, an ngaihven lo thei lo tih hre reng chung si a mahni’n mamawh loh mai avanga zu thlauhthlak thak hi khawvel ram dang pawhin an theih loh, keini pawhin kha leh chen kan lo hlawhchhampui tawh kha a nia. 

Eng pawh ni se tunah Lailapur-ah zu dawr zuih ral tawh kha a hma aia nasain an han hawng leh tan ta phawt chu a nia. Rih Dil lama kan Minister kal zuitute hian a case-in an rawn phur lut leh vu vu ang em? Vairengte check-gate helin engtin tak nge zu hi a lo luh leh ang tih ka ngaihtuah hian tlawmah ka la a. Zu khap laia State pawn lama kan mualpho dan kha hre vein ka inhria a, ngaihtuah chu a tithui ngawt mai. 

Zu kan han khap tan a, kan ti dawn dek dek a kan Chief Minister-in kohhran leh NGO hruaitute a’n hmu thuai mai pawh kha lutuk ka lo ti hman a. Kan zu khap tum pawh hian kan ti tak tak a nih chuan a tahtawl deuhvin, a in mite pawh an insiamremna tur hun te pein thil ti ila ka lo tih laiin kan tihdan hi chu tum tak tak lo te pawh kan ang letling zawkin ka hria. 

A budget a zawng te, a social impact a zawng te leh a inzirtirna a zawng tea ngaihtuah a tihdan tha zawk ngaihtuah atan ka lo it em em a. Kum hnih kum thum kal ta chhung khan zu zawrh pawizia kan sawi ngat ngat a, heti teh bura kan khap a nih chuan zu khap pawizia hi kan sawi leh ngat ngat mai a ngai ang tih a va hlauhawm em!