Guest writer
PL Liandinga
KAN MAWINA PANGPAR
Kawng hrang hrangah hlawhtlinna hmel kan hmu a, a bikin tunhnaiah infiamna lama hlawhtlinna a langsar. Engemaw lai, kum nga kum ruk kalta vel aṭang khan emaw ni, India ramah kan lang ve ta zauh zauhva, Santosh Trophy kan han chawi haw vu vu mai kha chu ropui tak a ni. Keini ang infiam mi ni ve lo, thalai zinga tal tam tawh lo leh benghawng lem lo te chuan kan hlawhtlinna hrang hrang hi hriat pawh kan hre seng ta meuh lo a ni ber.
Mizoramah hian mi thenkhat, mahni kalna kawnga hlawhtlin tuma bei ngat ngat leh chawimawi phu tak tak kan awm ve ta nual a. A lawmawm ngawt mai. Thenkhat chuan chawimawi an hlawh a, thenkhat erawh chuan chawimawi an hlawh lo mai ni lovin midang hriat an hlawh lo thei viau. Mizoram mai ni lo, khawvel hmun dangah pawh hetiang hi thil awmdan a ni chawk.
Chawimawi tlak tam takin chawimawina an dawng a, an lawmpuiawmin an fakawm ngawt a ni. Heng mite hi zah tur an ni a, anmahni zah hi kan bat te pawh a ni. Chutih laiin chawimawinain a thlen phak ve loh, chawimawi phu te hriat fuh te, hriat ruk khiau te hi kan tihtur pawimawh tak leh hringnun tifamkimtu pawimawh tak a ni. He khawvelah hian dam laia chawimawi hlawh lo, thih hnua an hnathawh leh an thiltih hrang hrang han zir chian a chawimawi phu tam tak an awm thin.
Kan khawtlang leh kan ram thleng pawhin chawimawi phu tam tak hi chawimawi hlawh lem lovin an awmna hmunah an awm mai a. Chung mite chuan chawimawina an phut lova, han chawimawi teh hluai pawh an awmna veng leh an hnathawh hretute pawhin an tum chuang lo. Chawimawi remchang lo angreng tak hian an awm thiam te pawh a tih theih ang. Mahse heng mite hi ngun taka ngaihtuahin an hlu hlein ka hre thin. Kan Village Council member hrang hrang zingah te, kan YMA hruaitute zingah te, kan khawtlang hruaitu dang zingah te pawh mi dik leh rinawm, tihdan tha vawng tlat an awm a. Chung mite chuan veng an vawng a, an nungchang leh an awmphung avang chuan thil tha lo tam tak kan pumpelh a ni. Pu C.Pahlira lo awm ta lo se Mizoram hmun hrang hranga khawpui thenkhat hi chu kan nasa lo ve ngawt ang. Pu C.Pahlira kut thlakna piah lamah ngaihtuah chhuah chawpin lirthei kalna tur kan han zawng tak tak a le, veng tinah kawng chhuk-chho ulh pui pui, zim deuh deuh kan nei thluah a. Ruahmanna awm lova mamawhna avanga sual chhuah a nih ang takin a tangkaina lah a sang hlawm phian. Chutiang kawng kal theihna tur atan chuan mi inphal an lo awm zel a, anmahni avangin inkal pawhna te kan neih phah a ni. Pu C.Pahlira awm ta lo se Aizawl leh Mizoram khawpui thenkhat dang hi engtinnge ni ang tih ka ngaihtuah chang apiangin Pu C.Pahliran a dam lai khan chawimawi a hlawh tawk lo deuhvin ka hre thin.
Ngawi renga rinawm taka mahni zawna thawktu, chawimawina hlawh lem lo zawng zawng te hi hnam tin tan an pawimawh a, khawtlang zawng zawng hian kan awmna hmun theuhvah kan tangkaipui a. Hnam dang chuan mawi takin heng mite hi hming an phuah a, ‘Unsung Heroes’ te an ti, a zotawng chuan, ‘Fak hlawh lo val rual’ tihna ang vel a ni ang a, mahse hmeichhia te pawh a huam vek thovang chu. Kum sawmli vel lai liam ta kha a ni awm e, sikul bathlar sang takah naupang a khawtang laklawh a, a kein engmah a rap pha tawh lova, a banin a in-uai tâng hram hram a. Naupang dang zawng zawngin an thlir thuap a, tihngaihna an hre tawh lo. Chutah naupang pakhat chuan a hnuai aṭangin lo dawn tumin a ban a lo phar a, a tlakna tur zawnah a lo awm a, “Rawn far thla rawh, ka lo dawng ang che,” a ti a. A ban a kham tawh avangin a vawn a thlah a, a hnuaia naupang zawnah chuan a rawn tla a, an pahnih chuan hliam an tuar ve ve a, mahse na lutuk lovin an khawchhuak a. Khatih laia an zirtirtute kha tutenge ka hre lo, midang hriat zui lohvin kha naupang thiltih kha a thamral ta niin ka hria a, a uiawm hlein ka hria. A lo dawngtu naupang ka hmuh apiangin ka rilruah kha thil kha a thar leh thin. Mahse heng hi chu thil huaisenthlak danglam bik a ni a, kha thil thlen dan hrechiangtu keia rilruah chuan chawimawina engmah dawn loh kha a langsar a. Tu te nau emaw chu ni se chawimawina dawntir tuma an tlan kual peih turzia leh an beih ngawrh turzia te ka ngaihtuah fo thin.
Hetianga huaisen lanna danglam leh langsar chungchuang ni hauh lo, awmphung pangngaia rinawm taka nung leh dikna lama tang tlat te, mi tlawmngai leh chawpchilh a hlawkna tur tlansan a, thil dik ni a an hriat kawng zawh ngam mi tam tak kan thenawm khawvenga inphum teuh te hi an fakawm ka ti thin. Ni za inhlawhna chungchangah ringawt pawh Mizo tlawmngaihna leh Kristianna vawng tlat chunga rinawmna lantir thei kan la kawl nual. Sorkar hnathawk zingah pawh, ‘Kan hlawh leh kan thawh hi chu a inphu chiah lo a ni,’ ti ngam hi rin aiin an tam nia. Pawimawhna engmah nei ve hauh lova mipui rinawm tak ni tura pungkhawm te, thutna langsar chang tur ni hauh lova a tulna avanga kalkhawmna ngai pawimawh em emtu te, miin an hmu nge hmu lo tih ngaihtuah hauh lova thil tha hahthlak tak mai titute hi kan mawina hnar an ni. Tih that apiang puangzar a, tlangaupui a, chawimawina nena khah chhilh zel thiamte hi tluk loh val an ni ngei mai, mahse heng fak hlawh lo val rual te hi kan mawina pangpar dik tak chu an ni zawkin ka hria.
Inelna huanga thu mawi tak ziah hi a ropui a, ngaihsan loh theih pawh a ni lo. Mahse tuma tirh lohva C.Thuamluaian ‘Sialton Official’ a’n ziak chhuak mai te hi chu a hlut dan a dang daihin ka hria a. Mahni thiltih that chhinchhiah thlap a, khawn khawm a, thehlut a, ‘Padma Shri’ dawn hi a ropui tih loh rual a ni lo. Tehfung rin tlak tura sorkarin a ngaih a ni. Mahse engmah dawng lova he Mizo hnam leh an bula mi te tana an tih theih tha ber ti thintute hi kan mawina pangpar vul mawi ber ber te chu an ni.