MAU BAWK

Arabian Nights thawnthu pakhatah chuan chhiahhlawh pakhat, Khafur-a a awm a. An rawih dawn chuan Khafur-a chuan, ‘Ka pu, hna ka thawk thei a, engmah ruk ka ching lova, inchhung enkawl dan engkim ka hre vek bawk. Mahse min hriatthiam ngaihna lai pakhat a awm a, kum khatah hian dawt vawi khat tal hi ka sawi ziah mai a. Chu ka dawt sawi thin chu ka bansan thei lova, chumi in hriatthiam theih dawn chuan in hnenah ka lo awm ang e,’ a ti a. A ruaitu tur te chuan, ‘Dawt vawikhat chauh sawi te chu chuti takin a pawi lem nang,’ tiin an inchhawr ta a. Khafur-a chu a lo fel nangiang mai a. A rintlakin a taima em em mai a. Chutianga kum khat dawn lai a awm hnu chuan nikhat chu intihhlimna hmuna a pu kal chhuak chuan in lama a thil mamawh la turin a tir haw leh a. Ani pek chuan in lama a pi te hnenah chuan, ‘Ka pu kha bang chimin a delh hlum a,’ a va ti a, lungchhe vankaiin a tap chiam mai a. A pi mangang chuan an in chu a suasam ta chiam a, amah Khafur-a pawh chuan a pui ve bawk a, an bungrua chu an vaw chhe ta vek a. Engkim an tihchhiat vek tawh hnu a an han intawh khawm chuan Kafur-a lah chuan, ‘Ka pu, dawt sawi hi ka sim thei ngang lo a ni, ka thawh dawn pawhin ka sawi vek kha,’ a ti a. Tih leh ngaihna reng reng a awm ta lova.

Dinhmun sanga ding te leh mi lian leh mi lal te ze pakhat chu rintlakna a ni. Chu rintlakna chu dan zawm thuah te, thudik leh rintlak sawi thuah te teh a ni a. America President hmasa ber George Washington-a chanchin an sawi a a ropui lai ber fo thin chu, ‘Ka pa i thing duat kha ka kih a ni. Dawt ka sawi thei lo,’ a tih kha thangtharte bengah a ri chhawng zel a. America chuan rinawmna symbol nen sorkar bul an tan a, vawiin thlengin khawvel ram ropui an ni. Tunhnuah America President vek, George W.Bush-a fate chu kum tling lova zu an in avangin an hrem a. An tan chuan dan chu dan a ni. America President Nixon kha dan phal lohva lehlam pawlte inbiakna lo ngaihthlak ruk thuah an paihthla tawl tawh bawk a. Khami chungchangah khan dawt a sawi tih kha an thu bul ber a ni a. Eng thu nge an ngaihthlak a, eng angin nge lehlam pawlin an chhiat phah a, an pawlin engtinnge an hlawkpui tih thu kha an chai lo, mahse thudik sawi lo ni a an hriat tlatna kha an thin tidam thei lotu ber chu a ni. President Clinton pawh kha a Presidential Office-ah nula a tawmpui khan thildang ber aia America mipuiin an huat tak chu dawt hmanga inphat hul a tum kha a ni. 

Tunlai hian Mizoram Chief Minister chuan, ‘Mau chi tha a lo thleng tawh. Kar kalta thawhlehni khan a lo thleng a, 3000 zet chu hardening tih turin kan dah mek,’ tih thu chiang takin a sawi ni awmin an sawi a. Mahse he thu a sawi hnu chawlhkar khatah RTI hmanga department lama an han zawh chuan chutiang engmah a awm loh thu leh a rawn dahtu tur pawh an la thlan reng reng loh thu dawn a ni ta mai a. Chanchinbu lama kan Chief Minister thusawi ni a an tarlan leh RTI chhanna anga an tarlan hi a dik a nih ngai chuan kan lo ngaih ai daiha mak thil hi he Mizoramah hian a thleng ta tihna a ni ang. Hotupa berin chhun khaw engah hetiang thu dik lo hi ama thua a sawi mai mai a nih ngai chuan kan sorkar chu miin an lo ring lo a nih pawhin a mak lovang. Khafur-a te thawnthu ang chuan a hring a hranin kan buai phah rup rup lo maithei a, kan zahawmna erawhchu hotu dawt sawi hmang kan neih hlauh chuan a tlahniamin kan hmasawnna chu a ngaihtuahawm viau ang. Kawng tha lo pui te kan sawi tha ang a, leiba nei reng chungin nei lo angin kan insawi ang a, tlachhe tep chung siin dinhmun tha tak angin kan insawi ngei dawn a. Chung zawng zawng chu nikhaw reiah kan tuar ngei ngei ang. Heng thu hi eng vanga sawi ta mai nge tih hi hriatthiam a har hle mai a. Heng thu sawi lo hian thudang sawi tur a tam tehlul nen thil thleng lo pui thleng anga han sawi tlat mai hi Mizo mipui tan a vanduaithlak hle dawn a ni. Mau chi thleng reng reng lo kha kan Chief Minister-in thleng anga a sawi a nih ngat chuan Delhi lama hotute a dawrna thu a sawi te chu awih a harsa tawh hle ang a. Pawisa awm anga a sawi leh a nih pawhin awih mai chu harsa tak a ni tawh ang. 

Kan thu dawn te lo sual palh hlauh se, kan Chief Minister hian hetiang hi lo sawi lo se, emaw, engemaw hriat fuh loh palh awmin mau chi tha hi lo thleng diam tawhin tiak 3000 te chu hardening atan chuan lo dah tak tak se tih hi duhthusam a ni. Tunlai hian chanchinbuah mi pakhatin ‘Cheng nuai thum hi sem tur tihna a awm lo,’ tih thu a ziak nual a. Chumi khami buah pawh chuan a inziah loh thu te a ziak a. He thu hi hmun hnih hmun thumah ka chhiar a. A pawi ka ti ngawt mai. Cheng nuai thum sem thu hi engti tiha phat hul leh tum nge kan nih tih a ngaihtuah theih. Mizo pangngai chuan fan delh dawlh a, ‘Nuai.... thum...... in .... dawng.......dawwwwnnnn!’ tih video clip kha kan en vekin ka ring a. A en lo palh an lo awm chuan a mak zawk ngawt ang. Chu chauh a ni lo, ‘NLUP dawng..... tawh..... pawhin.....in ......dawng ..... vek .....ang!’ tihin a la chhunzawm kha maw le. Khang video clip kha an siamchawp em ni ta ngai le? Chu chauh a ni lo, bial thenkhatah chuan a dawng hmasa tur te pawh an inthlang a, training te pawh inthlan hma khan an nei diam tawh a, dawnna tur ‘certificate’ kawl te pawh Hnahthial bialah te chuan an awm thu an sawi daih tawh kha maw le. Keini lo ngaihdan chuan he nuai thum dawn chungchang hi chu video proof awm anga kan lo ngaih a ni a, a phata han phat tum chi emaw, han sawi zuzi chi emaw ni hauhvin a lang lova. Kan khawvel hi a mak ta nuai nuai hle mai.

Hmanni deuh khan mau hi kan buaipui a, kan la buaipui zel dawn thu ka rawn ziak ve nual a. A buaipui chu kan buaipui teh e maw, a chi thlen leh thlen loh thuah ngawt pawh ‘Integrity Question’ lianpui a inrawlh ta mai zawng a nia le! (A saptawngin ka’n khahchhilh ve khanglang a, ‘mipui bum tum leh tum loh thu’ tihna vel mai zawng a ni e.)