Zalen huang: SIKUL TAN HUN THU BAWK

Sikul tan hun chung­chang kan ziah aṭangin thil eng eng emaw lo lang belhchhah a awm a, han tuihnih leh deuh ka duh hial mai. 

Sikul tan hma hi mipui tan a buaithlak a, naupang pumpuiin a chhiat phah a, an hriselna dangin a tuar a, chhungkaw tan leh khawtlang tan a buaithlak ti a chhuanlam chi hrang hrang vawrhdarhtu phusa ber ber thenkhat chu sikul zirtirtu, zing thawh hma hreh an ni tih thu rinawm tak ka dawng tlat mai a. Ka thu dawnna hi a rintlak viau a ka hriat avangin he thu hi mipui hriat lohva thamral atan chuan ka ui em a, he thu avang ngawt pawh hian mahni thu ziah tawh sa han tuihnih leh ta hial te pawh ka ni ve pakhat. He thu hi a zialo hlein ka hria. Zirtirtu, zing thawh hma hrehawm ti thenkhat avanga kan sikul luh hun hi kan sawn tlai a, Mizoram pumpuiin kalphung anga kan neih chhunzawm phah ngat chuan a tha lo hlein ka hria a, thil ngaihtuah tham tak a ni. 

He sikul tan hun chungchang thu ka’n ziah tak chiah hian mi engemaw zatin sikul tan hma hi tha an tih zawk thu min hrilh a. Anni chuan, ‘A tha kan ti a, kan sawn leh chuan a buai zo vek ang,’ an ti ve thung. Mahse tute thusawi emaw kan dawn phak tawk engemawzat ringawt chu innghahna tling thamah ka ngai lo. A khawi zawng zawng pawhin lo ziak ila tha titu hi chu an awm ve ve ang a. ‘Sikul hi tan tlai leh zawk tur a ni,’ pawh ti ila mi engemaw zat chuan tha an tih thu kan dawng mai ang. Uluk tawka survey te kan neih a, vote te kan la emaw a nih hial loh chuan a khawi hi nge mi tam berin tha an tih zawk hriat chu a har viauin a rinawm. Kan bul hnaia a sawi uar thiam thiam leh sawi peih peih thu lak ngawt hi a fuh lo fo. Sorkar phei chuan chutiang chu a tih loh hram a beiseiawm. 

Thingtlang hmun thenkhatah pawh sikul tan hma duh lo em em an awm a. Aizawl khawpuia Traffic a jam vanga sikul luh hun hi tih hma tak anga an ngaih avang hrim hrimin thingtlang mi thenkhat chuan thingtlang mi an nihna changchawiin sikul tan hma hi an do sa nghal ringawt a ni tih pawh a hriat theih. Heng mite hi chuan thildang zawng aiin Aizawl lam buaina avanga an thingtlang nun hmer tel ve chu an ngaithiam lova, ‘Kan tan a tha em?’ tih zawhna an inzawt tawh tehchiam lo. ‘Aizawl duhdanin thingtlang mi min kalpui ringawt,’ tih vel hi an thupui lian tak a ni. Chu chauh ni lovin thingtlanga zirtirtu awm tam tak chuan a hmaa kan sawi angin zing thawh tlai hi changkanna engemaw takah an ngai ve tho. Thingtlanga zirtirtu awm tam tak hi Aizawl mi, Aizawl aṭanga lak te an ni tih kan hre vek a. Aizawl mi ni lo, thingtlang mi pangngai zingah zing thawh hma hrim hrim hreh hi tam tak an la awm ve tho theih bawk avangin sikul tan tlai duhtu hi zirtirtu lam aṭang pawhin a awm theih viau ang tih hriat a tha. Kan tunlai thangthar tam tak khawvel hmuhdan hi chu mak angreng tak a ni a, thawh tlai hrim hrim hi ‘fashion’ anga ngai an tam viauin ka hria. Mahse thalai zawng zawng hi chutiang chu an ni lova, thawh tlai nena inrem tura engkim duan ringawt hi kan hnamin kan thatpuiin a rinawm lo.

Zing thawh hi Mizoramah thupui khel tham tak ni tain a lang. Tam tak chu kan zing thawh hun aṭang hian changkang thei lo tur hrim hrim kan ni ti ila a sual lo hial awm e. Tuktina zingkar nei hauh lo chhungkua kan tam ta viau. Chung chhungkua chuan tuktinin a lo berah darkar hnih chu kan hloh ziah a. Zing tho hma chhungkua leh tho tlai chhungkua hi inthenawm ta chiah se, hnathawh angkhatah chuan tho hma chhungkua chu an changkang zawk ngei ang tih hi en lo pawha thil chiang sa ang hial a ni. Thawh tlai a, zan lama engmah tih chuan loh chuan a hnam pum angin nikhatah darkar tam tak hloh reng ang kan ni a. Engti zawng pawha keini aia darkar khata khua a en tlaina hmun, India ram khawpui ber Delhi-ah chuan zing khaw thim chuk laiin nu leh paten an fate sikul bus an chanpui ka hmu thin a, keini’n helaiah chhuanlam chi hrang hrang kan nei ta mai hi a mak hlein ka hria. Vairama ka thiante nena han inbiak changin kan zanriah ei kham, bathlar vela kan tei khawthawng hian hun awl remchang tiin inti bengvarin biak zauh chang ka nei a, anni chu Office-ah te an la awm a, an nunphung ve a ni. Chu mite nena tukchhuah rual kan tum tlat chuan anni aiin hnathawhna hun kan nei tlem ngei ang.

Zing thawh hma hi khawi ramah pawh tu tan pawh a tha kumkhua tih chu a hriat theih. Mahse zirbing nei leh hna engemaw bik nei te, mihring danglam deuh bik te chu tho tlai tak tak, mahse mi hlawhtling te pawh an awm ang. Mahse mahni mimal nunah pawh zing thawh hma leh hma loh chu a danglamzia a hriat theih nghal vek bawk a. Hlimhlawp aṭanga damlohna thleng mai hian zan rei hi a ngeih lo deuh vek a, zirtirna tha tam ber han en hian mi nawlpui leh mi pangngai tan chuan zing thawh hma hi chu a tha vek zawkin a lang. Kan Mizoram te anga ni chhuah hmana hmuna zing dar riata sikul tan hi hma lutuk ang a kan sawi ngam ta viau mai te pawh hi a lungchhiatthlak lek lek zawk. Silchar kawng a khaw pakhat, Sentlang (ka hriat sual chuan min ngaidam se) phei chuan zing dar ngaah thawh dar an vua a, damlo tih loh chu tho vek tura ngaih an ni. Hetiang inthununna nei khua, hmasawn tura hetianga anmahni thua eng sorkar Department nena hmalakna mah ni lova ti thei hi a hranpaa chawimawi tlak an ni a, sorkar pawhin eng zing programme hlawk tak emaw kalpui hial se a duhawm ngawt ang. Tunhma chuan sikulah thawh hma leh mut hma thatna thu te kan zir kha a ni ngai a, tunah tu te thawh peih loh emaw avangin a ram pum buaiin kan buai ta te pawh a ang rum rum e. 

A zing thawh lam kan sawi uar ta deuhva, a tobul pakhat ni a a lan avangin kan han khel thui deuh a. Sikul luh hun hi sorkarin Mizoram pumpui tana a bituk hi a tul em tih hi ngaihtuah ve tham tak niin a lang. Zirtirtu thenkhat sawi danin tunhma pawhin sikul luh hun hi sorkarin a hranpain a bituk lova, sikul tinin sikul luh hun kha anmahniin an nei mai a, chu chu kha sikula lut te khan an zawm mai a. Sorkar hian bituk lo sela, sikul hrang hrangin anmahni thuin tan hun chu bituk mai se, sorkar hi va inrawlh kher lovin awm mai ila a tha mai lo’m ni?