SECRETARY POST

Designation plate pakhatah, ‘Secretary to Private Secretary to ..... Minister’ tih emaw ni kha a awm tlatin ka hria a. Secretary hi sorkarah chuan pawimawh tak an ni tih a lang thei awm e. 

Sorkar Secretary kan tih mai, Secretary to Govt. of Mizoram hi hna pawimawh leh ropui tak mai a ni a, sorkar hnathawk ve lovin kan hriatthiam theih dan tur chuan a sorkar lai tak hi Secretary te chu an ni. Sorkar lehkha puitling chu Secretary kaltlang a siam emaw, Secretary phalna emaw a chhuah a ni a. Secretary te hian anmahni thuneihna huang chhung aṭangin lehkha an chhuah chuan chu chu sorkar lehkha a tling tham a. An hnuaia Secretary chi hrang hrang hian anmahni thuin sorkar lehkha tih chhuah theihna an nei lo. Secretary phalna leh remtihna a nih tawh erawh chuan Under Secretary te leh midang pawhin hming an ziah hnanin sorkar lehkha a ni. 

Director te hian anmahni Department chan bil chhungah thupek emaw, lehkha emaw an chhuah thei a, chu chu thu tling a ni. Mahse chu chuan department dang emaw a khawih thiang chiah lo. Chuvangin Sorkar Secretary tak te hi sorkar vawngtu leh chelhtu an nih avangin khawi hmunah pawh an pawimawh a, an tenau thei lo. 

Sorkar kengtu an nih avang hian India ram inrelbawlna kawngah chuan Secretary hi IAS ten an chelh tlangpui a, tunhma zawng pawh khan Govt. Secretary chu IAS an ni thin a, MCS te pawh an awm ve chhunzawm ta a. Kum 20 kal ta vel aṭang khan Mizoram sorkarin Secretary atan Ministerial Service mi leh sa te an hmang ta a. Chuta tang chuan a tai darh chho ta a, tunah chuan Mizoram a sorkar hnathawk hlawm hrang hrangin sorkarah Secretary Post an nei ta. MCS aṭang te, Ministerial Service aṭang te, Account Service aṭang te, Engineering Service aṭang tein bituk chin awmin Secretary Post an hauh ta a. Police lam pawhin tunah chuan Secretary Post hi an nei ve tawhin an sawi a, ka hre sual emaw. Mizoram State chu tualchhung chhul chhuak Secretary nei tam pawl tak kan ni ta mai awm e. 

Tunhnaiah Departmental Officers’ Association ten Secretary Post neih ve an rel ni awm tak a nia. Kan awmdan en chuan hei hi tih ngei ngei tur ni awm tak a ni. LDC aṭanga kai chho te an Secretary theih chuan Department Officer aṭanga lut te hi Secretary Post pek ngei ngei an ngai tlatin a lang a, kan sorkar hian a ti lo a nih chuan hleih neihna nasa tak ni ngeiin a lang. 

Vawiinah kan Aizawl khawpuiah chuan Taxi chuan man a tovin sorkar bituk loh danin Taxi puten taxi chuan man an la a, Two-wheeler taxi thlengin chuan man dik lo takin an la ta a. Sorkar bituk taxi chuan man leh a tak taka Taxi puten mipui hnen aṭanga an lak hi sawi pawh zahthlak khawpin a inthlau ta. Tunhmaa Silchar rickshaw pu kan sawi thin ang leh vairam taxi chuan man kan sawi fo thin ang khan kan Aizawl khawpui chu a awm ta a. ‘Tham leh bawlhhlawhna ten tual an leng, awi maw a pawi em mai,’ ti a Pu Rokungan a lo phuah ang kha kan tawng ta ni hial awm a ni. Dik lo taka mi hnen aṭanga motor chuan man lak luihsak tlat hi kan awmphung chu a lo ni ta a, kan insawngkawlai kual dan vel hi rapthlak rawng a kai. Mi thenkhatin an sawi dan chuan he taxi chuan man dik lo taka inlaksak lo chhuahna bul chu taxi permit kan pe tam lutuk kha a ni an ti daih mai. 

Taxi chuan man ang bawk hian kan Secretary Post hi kan lo phalrai lutuk ni ta tlat hian a lang a. Tunah chuan kan Department Officer-te ngenna hi kan sorkarin a hnial a nih ngat chuan thil kawngkal lo tak a ni ta. Service kalhmang te, Recruitment te leh thildang dang ngaihtuahin Service line dang zawng zawng (han ti ila) te tana Secretary Post dah a, anni tana dah ve loh rikngawt hi inthliarna tha lo tak a ni. 

A tira Officer tura sorkar hnaa lut te tana Secretary Post luah ve theih loh rikngawt hi a tuartu tan chuan thil awm lo tak leh thin natthlak tak a ni. Officer tura lut pawh ni lo, Lower Clerk tura lut ten Secretary Post an luah ving veng theih laia an chung chhawng ngana vel aṭanga bul tan te tana Secretary Post awm ve ta lo mai hi thil dik ni theiin a lang lova. Engineering hna thawk tura lut te an Secretary theih laia Administration khawih ngar ngartute an Secretary ve theih loh ngawt hi inthliarna a nih loh theihdan hi sawifiah tum chi pawh a ni chiah lo. Chutiang bawkin a tira Auditor tura lut te an Secretary theih chuan Gazetted Officer Group A emaw, Group B emaw tura lut te an Secretary ve theih tak loh mai dan hi hriatthiam a har ngawt ang. 

Kan sorkar hian Departmental Officers Association thil phut hi tihhlawhtlinsak ngei sela, tuna kan dinhmun aia chhiat lehzual dan emaw hi he Secretary Post chungchangah hian a awm lovin a lang a. A lo tha a nih hlauh phei chuan kan thatpui zawk ngeiin a rinawm. IAS emaw, All India Service emaw thawh theih ang kha kan tualchhung Clerk aṭanga kaisang ten an thawk thei thova kan ring a nih chuan Officer aṭanga bul tan te chuan an thawk thei ve ngei dawn tih hi a chiang hle.