KAWNG, POWER LEH TUI

Kawng, Power leh Tui chungchang ngaih­tuahin kan dinhmun a lo tha ta hle mai a, a lawmawm ngawt mai. A bikin kawng chungchangah PWD lamin harh tharna an chang te han ti ta hial ila tawngkam kan duhthawh lu deuh ang em ka hre lova. Nikum te leh kum hmasa te kha chuan tun ang hunah hian kan kawng kha a manganthlak hle mai a, thin te kha a rim hlur mai a. Tunah chuan kan kawng tam tak, kan han hmuh chin chu a tha hle mai a, a lawmawm ngawt mai. 

Thil tha tam tak hi amah a lo tha ta mai emaw a ni lova, thil chhia pawh chhan awm lova chhe ta mai a awm mang hauh lo bawk a. Kalkawng te hi chu siamthat awm fumfe lova zawh ngat ngat chuan a chhe ve mai tak nain tam tak hi chu a chhiat hun hmaa chhia te a ni a, a siam hun laia ulukna leh tih tak takna tel lova siam a nih vanga a chhiat hun tur hmaa chhia a tam hle bawk. 

Kuminah chuan kawng chhe nasa pui pui kan hmachhawn a, mahse rang takin PWD lamin an bawhzui a, chak takin hna an thawk a, chumi avang chuan buai lutuk lovin kan awm hram hram niin a lang. PWD lam hian hetiangin hna thawk lo se, tunhmaa an awm ang (han ti ila a mawi lo lem lovang chu) khan awm se chu tun ai hian kan buaina hi nasa tak a ni ang. Chak tak leh rang taka an bawhzui avangin tunah hian kan kawngpui te hi zawh theihin a la awm a ni tih kan hriat a tha viau. 

Thil chinchang tam tak hre chung si hian tute emaw thin tihnat hlauh vang leh chawimawi duh bik nei anga lan hlauh vang tein mi tam tak chu an insum hram hram niin a lang a. Mipui tam ber erawh chuan engmah hi kan ngaihtuah lova, chinchang kan hre lem lo thei. Chutihlai chuan khua leh tui bengvar leh hawihhai chuan thil awmdan hi kan hre ve tur a ni a, kan ngaihtuah thiam tur a ni. Ngaihtuah chiang mang hlei lova sorkar mawhpuh tak mai te, sorkar fak tak mai te pawh a awm thei bawk. Sorkar kan tih fo thin (Ministry) hi pawimawh tak a nih rualin Department enkawltute hi an pawimawh tak an ni. Ministry-in an tih anga an sawi tam tak hi an tih ni tak tak hlek lo, a hun laia sorkarna fawng vuantu an nih remchan avanga an tih ang lang thei ta mai, Department mi leh sa thahnemngai leh remhria te thawh rah a ni fo. Amaherawhchu Department mi leh sa ten an thawh that loh emaw, mipui tana chhenfakawm lova an awm emaw chuan sorkar (Ministry) chuan a tihdan a zawng tur a ni thung a. Thil kalphung a dik loh chuan sorkarna fawng vuantu chuan mawh an phur tur a ni. Sorkar-in a kutke atana rin tlak loh mihring, hmun pawimawhah a dah tlat chuan sorkar thiam loh a ni. Kan kawng lo that tak thuah sorkar, Ministry ai mahin a Department mi leh sa thawh that niin ka hria a, kan sorkar that vena chu tha taka hna thawh theihna tur boruak an siam hi an fakawmna a ni. 

Kan Power dinhmun te hi a thawktu Department mi leh sa fakawm vang a ni thui hlein ka hria a. Thawktu rin tlak leh a ngaihna hria ten an enkawl avangin kan Electric hi kan la hmang thei niin ka hria. Mamawh tur zat nei mang si lova kan la kal hram hram theihna chu a pek chhawnna khawl chi hrang hrang tha zawk leh lian zawk, kan Department enkawltuten an ngaihtuah zel avangin chhiat rup tawk lem lovin kan kal a. Mipui hnenah hriattirna te pein, ‘Chumi khami chu kan siamtha dawn a, chumi khami veng chuan chumi khami ni-ah power dar chuti zat aṭanga dar chuti zat inkarah chuan an hmu lovang,’ te an han ti thlap thlap a. A lawmawmin power neih loh pawh a hahdamthlak ngawt mai. Hetiang hian ti ta lo se kan dinhmun hi chhe tak a ni thei. Khawlpui (Transformer leh a chi hrang dang) te leh a pek chhawnna hmanrua te hi hmun tam takah chuan a tira hisap aia nasa taka chhawr rim zui tak tam tak a awm a. Chung te chu thlak a ngai a, a chhiat tak tak hmaa a thara thlak te, a phurh zawh tawk aia tam kan phurhtir (overload) avanga inrin loh darkara a chhiat thut loh nana a aia lian zawka thlak te a ngai a. Chutiang an tih thlap thlap thin avang chuan kan la chhe rup lo niin ka hria. Heng hmalakna phenah hian ngun taka ngaihtuahna te, mi hriat lohva thawh ngat ngat peihna te a awm vek a. A chang phei chuan zan lam leh chawlhni te thleng pawha thawh ngaih chang a awm. Chutianga thawk thei tur chuan Department inrelbawlna dik te pawh a ngai. 

Kan tui dinhmun pawh a tha ta hlein a lang. Tui erawh hi chu Ministry hmasaah khan a changtu Minister khan thil kalphung kha tha angreng zetin a ruahmanpui a ni tehchek ang chu a changtu Minister an han inthlak khan thil a danglam ta viau mai khan a hriat a. Kan tui dawn hun tur te hi min rawn hrilh ta thlap thlap mai a. Tunhma ngaihtuah chuan changkang tak kan ni ta. Chu chauh ni lovin thil tenau te teah pawh a enkawltu officer a zira a tha zawnga thil lo danglam ta a awm nual. Kan tui pipe (mimalin tui kan lakna) phum dan te, a tui pipe fit dan kalhmang te leh thil dang, tenau tak anga lang, pawimawh tak tak si hi han umzui belhchhah phei ila chu kan changkang chhunzawm viau thei ang. 

Kan technical Department kan ti dawn nge Engineering Department kan ti dawn te hi an pawimawh dan hi Department thenkhat dangte ai chuan a lang chhuak awlsam chi a ni a. Chutih laiin kan awmphung thui tak hriltu a ni lawi a, mipui tan an thawh that leh an thawh chhiat hmuh thuai thuai a awl a, Department thenkhat aiin pawisa nen an inchenchilh nasa bawk. Department thenkhat hi pawimawh tehchiama lang lo, mahse kum 10 hnu chauhva an thawh lang chhuak tak tak tur te a ni a, chu chauh ni lovin thenkhat hi chu mi tam zawkin an tangkaina leh an hlawhtlinna te, an hlawhchhamna te kan hriatpui ve lem loh te an ni. Sericulture chu pangang khawitute chauhvin an buaipui a, tui erawh chuan mi zawng zawng a huap a, chutiang bawkin kawng te leh power te pawh a ni. Mahse Sericulture chu a pawimawh lo tihna a ni bik hauh lo. 

Tun dinhmunah chuan kan technical Department te hi an thang a, hma an sawnin Mizoram tan an hnathawh hi a fakawm hlein ka hria a. Hmasawnna tur erawh chu a la awm nual. Pawisa nei tam mang si lovin hmun thenkhat laia PWD hnuaia hnathawh tur Estimate kan siam sang lutuk leh hnathawh kan en leh mumal si lo te hi chu State tan a hautak hle a, insiamthat dan awm se a duhawm ngawt mai. Kan tui pump chhuah sa tuihawk luankawra a riral hnem lutuk te hi siamthat dan awm se a duhawm. Duh khawp power kan neih loh lai leh a chhit man kan bat ten tun laia power renchem inzirtirna kan kal chakpui tawk lo te hi chu hmalak vat vatna tur chi niin a lang.