MNF SORKAR HMALAKNA

MNF sorkar a lo piang a, kum sawm kalta hmalamah kum sawm chhung an sorkar tawh a, chutah kum sawm chhung Congress sorkar hnuaiah an awm a, tunah an lo sorkar ve leh ta a. Tuna sorkar hi eng ang nge an nih dawn a la hriat lohva, kum li te, kum nga te han inhrawn leh ila engnge an an ang tih kan hre chauh awm e. Chutih laiin vur tlang lianpui chu a chunglang tlem kan hmuh aṭangin kan hmuh loh tuia pil chu eng ang nge tih ngaihdan kan nei thei angin kan sorkar hrawn mek mizia tur hi tlem tlem chu a lang thei awm e. 

Thla ruk vel an han sorkar a, a lawma te pawhin an lawmna an la lantir kim hma, a chak lo lam pawhin chak loh chhuanlam an la phawrh kim hmain eng eng emaw a awm a. A then chu an intiamna tihpuitlinna ang te pawh a ni a, a then chu kan lo ngaihtuah lem loh thil te pawh a ni.

An intiamna langsar zingah zu an khap nghal a. Danin a phal ang angin dan huang chhungah a rang thei ang berin an khap a, khap an intiam a, an khap tak tak hle bawkin a hriat a. Zu khap duhtute tan chuan zu khap chungchangah chuan kan sorkar hi fak theih tak a ni ang.

Naupang sikul tan hun an sawn tlai a, sikul tan hma buaithlak titute tan pawh lawmawm tak a ni ang. Sikul tan hma avanga pumpui nâ te, chhungkaw buai em em te leh mi tam tak an thawveng hawk turah a ngaih theih. 

Zirna (Education) chungchangah zirtirtu tam tak lak an tum a. He thu hi chai tham tak a ni. Zirtirtu tam zawk hi sorkar sikulah kan mamawh em? Zirtirtu lak belh hian kan sorkar sikul zirna tlahniam hi a chhâwk ang em? Awlsam taka chhanna awm thei chu, ‘An indaih loh miau te chuan lak belh a ngai alawm,’ ti a hrilhfiah mai tur a ni ang. Mahse thenkhat hian, ‘India ramah zirtirtu pakhatin naupang 23 an zirtir laiin Mizoramah erawh chuan zirtirtu pakhat hian naupang 14 chauh zirtir ang an ni a, zirtirtu hi indaih lo kan ni lo,’ an lo ti ve tlat a. A pumpui thua lak a naupang chang tam mang si lo, sikul han tlawh lawr a sikul hrang hranga zirtirtu tam hleihluak chuang si lovin a awm theih — naupang awm mang lohna sikul kan ngah miau chuan. A sikul lamin a tam hneh miau chuan zirtirtu leh naupang inbuk dan a dik thei tlat tawh lo. Thil dik lo leh fel lo awmsa chinfel lam ngaihtuah ta lo chuan zirtirtu lak belh lamah kan ramtang a ni thei. Kan sorkar sikul that tawk lohna chhan hi zirtirtu awm loh vang nge thil dang vang? 

A zirtirtu lak belh ngawr ngawr chungchangah chuan inhnialna tawp thei lo ang deuh a awm thei hial. A sorkar berin lak belh an tum tlat si chuan an la leh mai dawn chu niin a lang a. Tun dinhmuna thalai leh zirlai tam tak thin thawngtu chu zirtirtu lak tur MPSC-in buaipui lova, State sorkarin tih a tum ta hi a ni. Zirtirtu chauh ni lo, zirna tluang pangngaia inzir chhuak te dil ve phak tlangpui, Officer lian hna lo chin zawng zawng chu a latu tur hranpa Board, MNF sorkar din hmanga lak tur an ni ta a. Thalai tam tak tan chuan a thlaphanthlak a, a beidawnthlak a, thiamna avanga inziah tlin tum ve tam tak chu an ngui nghal vekin a lang. Tunhmain kan hria a, tunhnuah pawh hetianga tih theihna neia inngai tam tak te vanneih dan chu kan hmu bawk. Chutih laiin Political Fitness neia inngaite erawh chuan beng thlengin bawp an khai thung ang. 

Ram hnufual tam takah leh keini Mizoramah ngat phei chuan sorkar hna hmuh hi pheichham manna chi khat a ni a. Thiamna leh theihna thuhmun, hnathawh inzawl tawk rau rauah sorkar hnathawkte hahdamzia leh hlawh leh ilova an hamthatdan chu sawiin a siak lo. Chuvangin sorkar hna lakdan hi a pawimawh em em lo thei lova. A chang phei chuan sorkar hna hi chhungkuain kan inrochun a ni ta ber a. Sorkar hna hi kan rama eizawnna pawimawh ber, sorkar thuneihna hmanga enkawl a nih miau avangin sorkar hnathawk lak dan hi kan khawvelah chuan thil pawimawh ber zing ami a ni. 

Zirtirtu lak tur chungchangah Education Minister chuan, ‘Dik tak leh felfai takin kan ti ang,’ ti chiah lovin, ‘A dik thei ang bera tih kan tum ang,’ a ti a. He thu pahnih inkar hi a zau hle a. Inzirna leh inbuatsaihna avanga tlin tum ve te tan chuan ngaihthat a har ta viau mai a. A tihngaihna tak lah a awm lova, ‘An ti dik dawn lo,’ han tih lah chu a ni chiah si lova, dik (fair) taka tih tum thlap chu ni se, ‘Dik takin kan ti dawn,’ tih mai a, sorkar ruat loh Constitutional Body awmsa hmanga lak ve mai awm te pawh a ni. A enga pawh ni se ngaihtha tawk lo an lo awm pawhin ngaihthat loh chhan lian tak an nei ni ta ngeiin a lang.

Zirtirtu leh hna dang latu Board (MSSSB) bakah sorkarin Board dang sawm chuang lai a din a. A dintute hi chuan ngaihtuah thiam an inti hian ka ring angreng khawp a. Mahse a that tur leh tur loh chu tuna sawi theih ni lovin a taka an hnathawh dan kan hmuh hunah kan la hria ang chu. Keini ngaihtuah ve thiam danah chuan ramdangah engtinnge an tih? tih a ni leh mai a. Ram changkang leh India ram state changkang deuh hian heti hian an ti ve emaw kan hre hlei lova. 

Heng Board chi hrang hrang hi eng angin nge an enkawl ang a, eng angin nge kan tangkaipui dawn tih hriat hma chuan sawi lawk theih a awm lova. Mahse sorkarah chuan peng hrang a tam poh leh pawisa senna tur a tam duhin a lang. Board enkawltute hi an awm ang angin Vice-Chairman te, Secretary te leh member te an ni mai ang a, enkawlna hranpa awm lovin hna an thawkin an ngaihtuahna an seng mai dawn nge, mi pawimawh leh chanvo vawng tak nei vekah an chhuak dawn tih a hriat loh. A chanvo leh hamthatna ang zawnga kan sorkar hian a kalpui a, mihring intihlawm tawnna hmanrua a nih hlauh chuan mipui tan chuan a ritsak ngawt ang. VIP Light ringawt pawh a tam viau chuan a hnawk thei a, mihring za vel, sorkar dang kalphung pangngaia pawimawhna nei lem lo, mi pawimawh lo ni ta thut, duat ngai leh enkawl ngai kan neih belh chuan mipui tan a rit ve thei. Anmahni enkawlna leh eng ilo hi mipui sum aṭang veka tih tur a ni dawn si a. Mipui sum hmangin mahni duhsak zawng zawng te chu kan sorkar hian nihna a pe zung zung tihna pawh a ni ve thei. 

Department kalphung pangngai hi eng angin nge heng Board te hian a nghawng dawn a la hriat lohva, ‘Member kan ni ve bawk a,’ ti thei a pui an awm teuh mai chuan eng tak nge kan anpui dawn a hriat loh. Department hnathawh dan awmsa nen hrim hrim pawh eng angin nge a kal rual theih dawn ngaihtuah deuh a ngai ang a. A tira tha awm taka lang hi a reiah chuan a buaithlak ve thei. Chutih laiin mi fel deuh kaihhruaina hnuaiah leh Department te nena thawhho thatna mualah chuan thil tha tak a chhuak thei ve bawk. 

Zirtirtu lak chiam mai te, Board chi hrang hrang din chiam chiam te, hnathawktu latu tur State sorkarin a ruat chawp te hi han thlir vang vang chuan ngawi renga kut kuangkuaha lo thlir mai hi a him berin a lang.