Guest writer
PL Liandinga
Dr TAWNENGA
Tun hnu hian zaithiam leh mi thenkhat hian an la ching ta zel em ka hre lova, tlem lai deuh khan, ‘Tunge i ngaihsan?’ an han tih hian, ‘Ka pa hi ka ngaisang,’ ‘Ka nu ka ngaisang,’ han tih te kha an ching riauva. Chutianga ti thintute chu an mi ngaihsan te chuan an ‘support’ tlangpui thin bawk. Mahse Mizo khawvelah chuan mahni chhung leh khatte mipui hriata tawngkama han chawimawi hluai mai ang hi chu mi thenkhat tan chuan a tîmawm deuh thin a. Mizo, chengho chhungkua thin, nupui-pasal inneih hma loh chu indang lo tawp tura inngai, chutah pawh pawisa intawm dial dial thin, eng anga upat hnu pawha eizawnna neih loh chuan chhungte chawm ngar ngar tura inngai khawtlang leh sapho khawtlang, mahni nu leh pa te tanpuina pawh kum 18 an tlin hnu lamah chuan beisei tawh lo khawtlang hi hriatthiam ve a thain ka hria. Mi lawmthu sawidan leh kan lawmthu sawidan te hi a inan vek a tul lo. Mahni fa hrin te, mahni nu leh pa te vantlang hmaa lawmthu hrilh chiam chiam mai te hian mahni leh mahni inpu thleng hian a hring chho ta mai em ni tih ngaihtuah theih tak a ni. Hei heti hi a nia, mahni hmelhriat hnaivai tak kan han fak deuh dawn hi chuan Mizo pangngai chu kan inthlahrun riau zel hi!
Tunhnai khan Pachhunga University College Principal pension a chhuak ta Dr Tawnenga Zonet TV-in an interview-na ka lo hmu a. A ropui ka tiin a chhuanawm ka ti a, amah mimal fakawmna chu thukhat ni se, Mizote tan a vanneihthlak ka ti hle mai. Mi thenkhat hi chu anmahni an kaisan thu te, an hlawhtlin thu te kan hre teuhva, mahse chung chuan khawtlang tan te, ram tan te, mimal tute tan emaw te eng malsawmna nge a thlen sawi tur kan hre lem lo. Kan tawng tumahin lo inngaihbel lo sela, tu mimal kan tihna mah ni lo bawk sela, chutiang deuh chu tam tak hmu ve tawhin ka inhria. Thenkhat chuan chawimawina te an dawng mawlh mawlh a, a tarlan leh lamah pawh an ngal a chak leh a. Heng chawimawina leh kaisanna te hi ka teh vena chu midang tuin nge chhawr a, a hnam angin kan vanneihpui em tih te a ni fo. Intihtheihpui lem lova kil khata an lo thutpui ve melh melh a nih chuan khawtlang leh midangin tangkaipui lem lo mah ila sawi sawi tur a awm lova, mahse kaisanna atan leh hming ziahna lama leklam tehah an neih phei chuan mit a tikham thei. Pu Tawnenga hi chu chutianga nihna leklam chi chu a ni lovin ka hria.
Dr Tawnenga hi kan hre ve fu emaw kan lo ti a (keini phei chu la inhnai ve thei deuh kan nia), YMA lamah daih hian kan tiho a. Chuti chung chuan hetiang tak hian hna a lo thawkin a ngaihtuahna hi hetiang hian a lo tluang thain a lo huaisen tih ka lo hrethiam pha ve pek lova. Mizorama College hlun berah hun engemaw chen Principal a nih chhung khan hna a thawh dan leh a thlirna (vision) te kha chhui zui tur leh hriat tur a lo awm teuh mai a. A hmathlir chu a takin a bawhzui a, la puitling chiah lo hlawm te pawh bawhzui tur a awm tawh a. Chung zingah chuan zirlaite hnena Mizo Culture inzirtir tura a hmalakna te pawh kha a tel ngei ang a, kei phei chuan thingpui hmeh atana bachhum hman te kha a ropui ka tih zawng a ni. Chutih laiin Building chi hrang hrang sakna tur pawisa te pawh a tel ang a, zirtirtu pakhatin nauban pakhat enkawl ni se, tih te leh thildang tam tak a tel ang. Ani chuan tunlai Ezekiela nih tum ni awm taka America sorkar nen pawha tihhlawhtlin zawh mang loh tur sawi vak vak lem lovin Pachhunga College-ah khuan zu kal ila, han en chet chet ila hmuh tur hi a lo awm nual dawn a ni.
Dr Tawnenga hi chawimawi anga kan lan dawn chuan chawimawi a chakawm ka tihna lai ber pakhat chu mihring a nihna zawna midang a ngaih pawimawhna (humanitarian side) hi a ni hial ang. Ruahmanna siam thiam tak tak, Central sorkar meuh pawh bum vek theihna khawp ruahmanna han siam mai thei leh nalh em em a logistics leh background te, prospects leh results te, drawing leh sketch te leh service to the people te ziak chhuak thla pur pur thei kan awm nual ang. Chung te hmanga hnial hleih theih lohva Central lam atanga pawisa hnuk chhuak thei te pawh engzah nge kan kawl ang ka hre lo. Chung karah chuan mihring dangte khawngaihna leh duhsakna tak tak, mirethei leh chanhai zawkte tanpui duhna tak tak nena pisa luahtu kan mamawh a. Pisa atang mai ni lo, mahni mimal nihna ngau ngau a midangte tanpui thin a nihna hi a ropui ka ti. Mi thenkhat, bengvar leh fel tak tak ka hmu thin a, midang chu an sorkar office atangin thiam takin an tanpui thin a, a lawmawm ngawt mai. Midang tanpui duhna nei lova mahni pisa thutthleng luah hi awm theih tak a niin ka ring. Mahse mahni pisa thutthlengin a huam phak piah lama midangte tanpui thei leh tanpui duh, tanpui tuma sum leh pai thehchhuak mi hi kei chuan ka ngaisang.
Mi thenkhat chuan midangte tanpuina tur hian pawisa hi an han thehchhuak mai a, mahse an pawisa kha khawi atanga an hmuh nge tih ngaihtuah chian erawh chuan a lawmawm tur angin a lawmawm lo. Sorkar atanga bill uchuak lutuk atanga an dawn te, an neih theihna chin hriatpui ngaihna awm miah lo te a ni a. A then phei chu a dawngtu tan pawh inthlahrunawm khawpa an neih theihdan tur hriat hleih theih loh khawpa tam te a ni. Mahni hlawh dik tak leh thawh chhuahdan pangngai ngata kan thawh chhuah atanga midangte tanpui tuma tih hi chu a hlu bik riau.
College admission chungchangah mi tam tak tanpui an nih thu kan hria a. Zirlai tam takin sawi tur an nei ang. Chuti chung si a admission chungchanga fel taka thil an kalpui tlat si leh chumi kara mi rethei zawk leh harsa zawkten tanpuina an dawng tlat hi rorel fel thiamna tak chu a niin ka hria. Khawngaihna leh lainatna len ve reng reng lohna ‘administration’ hi a ropui thei lova; dikna leh thiamnain awmzia a neih lohna ‘administration’ lah hi a fel chuang bawk si lova; chumi inkar, chumi paihthla si lova College enkawl tur chuan fel a lo ngai dawn khawp mai. Zirlaiten Pachhunga College a lut tur chuan mark hmuh that a ngai tih an hria a, chutih laiin mi harsa te tan kawng a inhawng fo tih a hriat.
Mizoramah hian mahni hming bul leh tawp a nihna ziah lan theih ang zawng zawng ziah lan vek duh hi kan awm nual a, chung zingah chuan Dr Tawnenga hi a tel ve lova, Aizawl venglaia Dr C.Lalrawna pawh a tel lo. An fanu sawmna lehkhaa phei kha chuan Dr Tawnenga hian a hming hi Tawnenga tih ngawtin a ziak a. A hming bula Upa tih te, Dr tih te a dah loh avangin a sulhnu erawh pakhatmahin a te chuang lo tih Mizoramin a hriat ngei a beiseiawm.