A TLE NAZAWNG

Sap thu inrochun pakhatah, ‘A tle na­zawng hi rangkachak a ni love,’ (All that glitters is not gold) tih a awm a. Lansarh kan duh a, lar kan chak lai leh mi lar te kan ngaihsan em em lai hian he thu hi ngaihtuah ngun atan tha ka ti. Ngaihsanawm vanga lar an awm laiin ngaihsanawm chuang lova lar a awm theih viau bawk a. Lar ringawt hian tihfuh loh chuan a bus chuang zak tawk lek, a ei hmu lo tawk leka awm te pawh a awm thei ve bawk.

Kan hringnunah hian a lar leh langsar apiang hi kan tana tangkai an ni kher lo thei a. Chutih laiin lar lo zet zet leh kan hriat loh leh kan ngaihtuah loh fe fe pawh kan tana tangkai tak tak a awm theih thin. Sorkar Department-ah te hian Department langsar lo tak tak, pawimawh tak tak si a awm theih ngawt mai. Entir nan Census lam khawihtu, Economics & Statistics te ang te hi mimalin han belh viau nachhan tur an awm lem lova. Mahse an tel lo chuan hmasawnna ruhrel hi a famkim thei hauh lo. Department thenkhat chu Minister tu tu ten emaw pawisa sih chhuahna hmanruaa an hman mai theih, mipuiin kan hriat lar khuk vut leh a changtu Minister nih pawh mi thenkhatin an chak viau te pawh an awm thei a, mahse kum sawm hnua han thlir let a an hnathawh ropui vak lo te pawh a awm theih.

Kan police lam te hi ngaihtuah ila, police lak dawn lai vel hi chuan kan ngaihven em em a, kan hotute pawhin inchhek milen nan tak an hmang a (Police chuti zah kan la dawn/Kan lo thun ve ang chu/Police-ah kan mi leh sate kan thun/ inkhel thiam chu police-ah etc. etc.). Police la theitu Minister nih te chu thenkhat tan chuan thil chakawm tak a ni. A lak leh a langsar lai vel hi chu kan hriat lar viau laiin kan Police Force te hi kan sorkar khai dingtu pawimawh tak an ni tih lam hi kan ngaihtuah lo mai thei. Indona kan hmachhawn emaw hmachhawn lo emaw, Indian Army te hi India ram pum tan chuan mi pawimawh tak an ni a, India ram tan kan taksaa kan zangruh (spinal cord) a pawimawh tluk zeta pawimawh an ni tiin an sawi thin. Keini chuan Army kan state pualin kan nei ve lova, kan police te hi kan Mizoram zangruh pawimawh takah kan chantir a ngai. Thununna hnuaia khawsa thalai sing tam tak awm ringawt hi ram tan mi pawimawh an ni.

Kan police te hi an inthununna a tha em? Kan police te hi an in-fit nge an dul a kiar? Police zu ngawl vei engzatnge kan kawl? Police rintlak tak tak tirh chhuah mai tur kan nei em? Nu pakhat chuan an fapa police a an lo tantir ve ta mai kha an chhungkaw tan chuan chhiatna a nih thu a sawi. Tunhmaa tlangval fel tak thin khan zu in te a chin thar phah a, an chhungkaw inthununna leh chhungkaw kalphung a chhiat phah zo ta a ni awm e. Chutiang bawkin kan mangan nikhuaa kan vawn tur, kan awmphung pangngaia dan leh hrai kengkawhtu tur, midang buaipui tura lak kan police te hi kan State tan chhenfakawm nge an nih lu tihaitu tih ngaihtuah a ngai. Vawiina kan police zu ngawl vei (an awm a nih chuan) te hi hmana kan inthununna that loh rah kha a ni. A hun laiin thununna tha kan lo lek kawh lova, ‘Lo ngaithiam phawt mai teh u,’ kan inti thin nge, ‘Endik rawh u ka ti hlei nem, lo la rawh u ka ti a nih kha,’ tih thu vel kan lo leklam rei lu deuh? Police lak chauh kan tuipui a, a inenkawlna lam kan tuipui leh si lo a nih chuan kan police te chu chhawr tlak mang loh, ban hleih theih si loh, hrisel lo pui pui, tirh chhuah dawn apianga pawisa neih miah loh thu sawi thei ziah an ni fur thei. A langsar lo lamah tan khawh ngat ngat a, police inthununna vawn tum tlat police hotu lian, mahni ta anga ‘Battalion’ (te han ti ve ngawt ila) entu kan mamawh a ni. Chutiang mihring rintlak, hotute hriat emaw hriat loh emaw, mahni hna rinawm taka thawk ngat ngattu kan mamawh a ni. Chutiang bawkin Department emaw, Office emaw, sorkar kalphung emaw ngai pawimawh a, tihdan nghet tak vuantu kan mamawh a ni.

Police-ah chauh lo pawh sorkar Department zawng zawngah hian sorkar kalphung tha leh pangngai vawn tlat tum, hotu lo awm thar apiang tlawn surh lo mi, mi nghet leh rinawm kan mamawh em em a. Kan khawtlangah pawh engemaw nikhuaa mipui tamna laia langsar taka ding leh mi hriat tura au ring thei thinte hi an pawimawh vek hauh lo. Chutiang mi thenkhat phei chu thil chawkhnawktu mai an ni thin. Chu ai chuan mi rinawm, ngaihtuahna nghet leh dik neitu, tawng tam tehchiam lo te hi kan khawtlang tan mi tangkai leh khawtlang khai dingtu an ni fo.

Political Party-ah te hian a langsar lai chuh leh Party hmangaih bik anga lan tum te hi buaithlak chang an awm fo. Amah Pu Denga tawngkam takin hotu lamin bang thlang an pin mawlh mawlh laia bang chhak lo sat thla ta mai ang chi hi a awm theih. Mi ngaihthiam theih tur leh ngaihthiam theih tawk ngaihtuah ta lova, hotute mithmuha tlaktlum duh vanga pawi lian angreng tak tak khawih ta mai te awm theih a ni.

Mimal nunah chuan a langsar leh a mit la nazawng um lova nunphung leh kalphung tha kan neih theihna tura nun nghet neih hi thil pawimawh ber te zing a mi a ni a. Sorkar pawhin kalphung tlo leh rin reng atana tlak tihdan kan mamawh. Mi ramah chuan kum nga atana roreltu tur ten kum sawm hnu ami tur te, kum sawmhnih hnua mipui tana tha tur te an ruahman a, an hnunga sorkar lo awm leh ten chung chu an chhunzawm a. Ram ropui an thleng thin. Khawvel thil ropui kan hmuh thenkhat, Great Wall of China te, Taj Mahal te leh thil ropui dang tam tak hi kum tam tak chhung an beih hnua lo puitling a, lo par chhuak ta a ni. Kan sorkar pawh hian a dawt leh a mite chhunzawm tur thil ropui duang sela. Chu chauh ni lovin kalphung nghet kan neih theihnan sorkar dan awmsa te leh kalphung tha awmsa te hi zah hle sela a va duhawm em!