MP ATAN CHUAN POLITICIAN NI LO LE

Tun thlenga a lan dan chuan kan hma lawka MP thlan turah hian politics a la in­hnamhnawih tehchiam lo hlir zing aṭangin duh kan thlang dawn niin a lang a. A mak angreng viau ta maiin a lang a. A lehlamah chuan thiltih awm tak a ni bawk lawi a. A tluangtlam zawnga ngaihtuah chuan a tha viau mai a, a lehlam zawnga ngaihtuah theih ve tak erawh zawng a ni.

‘Mi hmingtha, mipui tam ber pawm theih zawng,’ han tih hian kan rilruah Party politics a la tel ve ngai lem lo mihring a kawk ta tlat ni hian a hriat a. Party mi leh sa hlun reng reng chu ‘sual ngaihhnathiamna’ thuk tak nei, eng ang pawhin an Party-in thilti mah se sawisel hauh lo thei angah kan ngai ta mai em ni ang? Chutianga thil dik lo leh fel lo ngaithei tak mai chu mipuiin kan duh lo tihna a ni mai em? Mi ropui chungchuang thenkhat hi chu midangte sualna leh fel lohna sawi duh hauh lo chung si a chutiang thil fel lo chu ti ve duh hauh lo an ni a. Chutiang mi chu he khawvelah hian an tam lo hle te pawhin a hriat a. Kan politician neih tam tak hi chu mahni thiltih tawh ngaihtuah avanga midangte thiltih sawisel lo ta mai hi kan awm nual awm e. Chutiang chu a nih avangin mipuiin kan Politician te kan hmuh dan hi engemaw tak a ti zo ta a. Anmahni political party ngei pawhin mi zawng zawng pawm tlan tur ni a an rin mihring an han thlan chhuah pawhin tunhma lama party politics a la tel ngai lo an thlang ta nalh nalh ti ila a sual lovang.

MLA inthlanah chuan bial zim zawkah thapui thawhin a khaw mil te, a mihring mil te leh therhlo eng eng emaw hmangin tan a lak theih a, camping boruak angreng hian kan han inthutchilhin kan han in-baptis tak tak a, a tir lama tui lo fe fe pawh a tawp lamah chuan kan phur hle tawh mai a. Chutiang chuan mihring rilru a inhneh theih a. MP inthlanah chuan mipui rilru nawlpui awmsa thiah darh a harsa deuhva, chu chauh ni lovin MLA inthlan angin hmun tam takah therhlo leh thil hnaivai te te beiseina avangin miin vote an thlak lo deuhva, chuvangin mipui nawlpui tana pawm tlan theih mihring an ngai lehzual niin a lang.

A nuihzatthlak zawnga ngaihtuah chuan nuih a za lek lek. Kan politician-te kan tlawn theihzia kan hria a, dinhmun sang taka awm thut thei an ni tih kan hria a, anmahni pawhin an hre bawk. Thenkhat phei chuan tlin leh tlin loh chu thudang, Candidate nih hrim hrim te pawh an chak a, pawl chhungah inchuh ngat ngat a ngai thin. Mahni pawl chhungah MP nih chak leh nih duh an tam dawn tehreng nen englai maha an pawl tana tha thawh ve ngai reng reng lo an han thlang ta zel mai hian ngaihtuah a tithui.

A lawmawm zawnga thlir chuan kan politics boruak pangngai hi chu mipuiin kan ning ta hle mai te pawh a tih theih awm e. Kan politics khelh phung man tlawm angreng zet hi kan ning ta viau mai a, mahse tihdan dang kan la hmuh chhuah miau si loh avangin a tih loh hleih theih ngawt si lo tih ang deuh a ni. Mahse MP thlan dawnah meuh chuan kan Party mi leh sa, politics rim nam lutuk chu kan lo vawrh chhuak ngam tawh hauh lo mai a tih theih ang. Hemi hian a kawh chiang tak chu tunhmaa, ‘Kan pawl a nih chuan vawkpui pawh ni se ka vote ang,’ tih rilru khan min kiansan ve ta hle tihna a ni. Lehlam pawlin politics rim nam lo leh politics kalphung anga lo la kal ve ngai lo an vawrh chhuah thut chuan kan chan a chhe dawn tlatin kan hria te pawh a ni ang. Kan ram roreltute tan he dinhmun hi inenfiahna tha tak ni thei se a lawmawm ngawt ang. Hei aia kan politics hi kan thlitfim zel loh chuan ‘politician’ ten an rin chu anmahni zing ami ni lo hi a ni reng mai awm e.

Ram dang leh hmun dangah pawh heti hi a ni fo reng a, Mizoram hi kan fel lo bik emaw, kan nuihzatthlak bik emaw tihna a ni reng reng lo. Politics hrim hrim hi chu a ropuina laiah a ropui a, a makna laiah a mak a, a nuihzatthlak lai te pawh a awm ve bawk a. Inkawp awm lo tak tak hi an inkawp chat chat a, thawkho awm lo tak tak hi an thawkho ru tlat a. A chang leh Kristianna humhim duh ni awm takin kan awm a, a chang leh Kristianna chilhlum duhtute nen puan kan inzawn leh tlat lawi te hian a lang a.

Thil lang chiang tak erawhchu mipui rin hlawh tur mihring zawn tak tak ralah chuan politics a tel ngai lem lo mihring hian Mizo zingah chuan rin an hlawh tih hi a ni ta. Kan politics dinhmun te, kan politician te zahawmna te chawisang tur hian engtia awm tur nge ni ang tih chu political party te bawk hian an ngaihtuah tur niin a lang. Britain ramah chuan politician te chu kan ram emaw, India ram emaw ai chuan zahawm zawk hle turah ngaih theih an ni. An parliament member te chuan, ‘Pu Speaker, kan member zahawm takin zawhna pawimawh tak a zawh laiin a chhangtu ber tur hi ka thutna turah ka lo thut loh avangin ka nihna zahawm tak hi ka kalsan e,’ an ti mai. India ramah chuan thubuai rapthlak tak tak nei MLA candidate an awm teuhva, MLA a tling ta an awm teuh bawk a. Kan Mizoramah hian kan MLA te leh kan politician te hi eng anga zahawm nge an nih ang tih chu mipuiin kan siam tur niin a lang.

Khawvelin eizawnna zahawm ber bera a ngaih chu zirtirtu hna leh tihdam hna (doctor) thawktute te an ni thin a. Mahse keini chuan zirtirtu hna chu kan sawp chau ta hle mai a, an hna zahawmna hi tungding leh turin kum engzah nge ngai ang a sawi ngam ta lo. Politics te hi eizawnna huanga dah tur ni lovin rawngbawlna huanga dah tur ni awm tak a ni a. Mahse hmun thenkhatah chuan rawngbawlna zahawm lo pawl tak a ni ve thei ta tho mai a. Eizawnna ni lo pui, eizawnna anga kalpui tlattute an tam miau chuan zahawmna chu ban phakah a awm lo thei hle ang. Kan politician tling thei zet zet hi an nihna an thawhsan chiah hunah eng anga zahawm nge an nih a la hriat chhunzawm bawk ang.

MP atan chuan Party Office lama virvat tha pui pui te leh Party mi leh sa ruh tak tak ai chuan politics a la tel ve ngai lo kan hlawhtlinpui dawnin kan ring phawt chu a nia le. Kum 10 lo kal leh turah kan dinhmun eng ang nge a nih ang - i lo thlir ang.