Guest writer
PL Liandinga
SERCHHIP BYE-ELECTION
Google Dictionary lama en chuan By-Election tih leh Bye-Election tih hi dik ve ve angin a pawm theih deuh tlat mai. (By-Election, also spelled Bye-Election tiin a inziak tlat a ni.)
Lehlamah ka thianpa Pu Zawma a awm a, lehlamah ZPM Chief Ministerial Candidate meuh ZPM lo anga puhna a awm a, mahni tapchhak zawlah thian te leh thudik ni a ka hriat inkarah ka then vel a.
Mihring nuna thudik tluang hi politics-ah chuan tam tak chuan kan thlauhthla thei tlatin kan hria niin a lang. ‘Miin i chunga an tih i duh tur angin mi chungah pawh ti ve rawh,’ tih thu kha hman atanga vawiin thlengin a la dik reng a. Eng pawl emawa kan awm avanga miin kan chungah ti se dik kan tih loh tur kha tih tul tlata kan hriat tawh chuan kan inen let a ngai a ni.
MNF duhthlan bye-election : Thil zawng zawng hi kan duhdan ang vekin a kal thei lova, khawvel dan a ni. Party emaw, pawl emaw hian kan Party leh pawl hminga thiltih zawng zawngah hian a thu chuan mawhphur mah ila phurh theih loh chin a awm fo. Khawilai member-in emaw, Unit pakhatin emaw thil a lo tih thenkhat hi chu pumpelh ngaihna awm mang lo a ni thei. Mihring zaktheilo leh thil tha pawh duh lo, mahse paihthlak hleih theih si loh hi hmun tinah an awm thin. Tun tuma kan Serchhip bial erawh hi chu chutiang thil kilkhawr leh thil te tham a ni lova, a titute pawh an zahawm thamin a pawi pawh a pawi tham viau a ni. Tu tan nge pawi tih thuah chuan ngaihdan hrang hrang a awm thei ang. A pawina lam ai chuan hei chu MNF sorkar thiltih chiang tak a ni tih hi phat tur a awm lo. He thil thlentir tur hian a siruk lain an bei kan ti thei ang. Ngun taka an ngaihtuah, a remti lo an pawl mi tan phei chuan ban phah hmak khawpa thil lian tham a ni tih a hektu te, a hekna theh luttute, a lo chhuahna ni awma vantlang rin te zawng zawng en hian a lang vek a. Khawilai MNF Party member pakhat zaktheilo deuh thiltih emaw a ni lova, Unit hruaitu phawsawlh deuh pakhat thiltih phut a ni lo tih pawh a chiang. MNF Ministry-in he Bye election hi an cho ngat ngat a, an cho chhuak a ni.
AIH : MNF MLA, a hektu atana tirh zinga mi kha ni ta ila engtinnge ka tih ang tih ka thuthmunah ka lo ngaihtuah ve mai mai a, “Ka thei lo,” ka ti ngam ang em ka hre hauh lo. Mahse khatianga lo ti kha chu awm se ka fak ngawt ang a, an dam chhungin an mimal mihring rinawmna (integrity) ka ringhlel leh tawhin ka ring lo. A chhan pawh a hektute zinga mi thenkhat hi chu ka mi hriat leh ka rin em em te an ni. A dik an tih avanga khatiang thil kha an tih a nih ka ring thei lo. Norwegian pasaltha, Lauritz Sand kha Indopui pahnihna lai khan a thiante hming puang turin an nawr a, ‘aih’ ti ringawtin a tang ral thak a. Oslo khawpuiah chuan lung pakhat a inphun a, chutah chuan engmah dang a inziak lo, ‘Nei’ (Aih) tih chauh a inziak a. Mahse chu lungphun chu rinawmna te, ram hmangaihna te leh huaisenna lungphun ropui ber te zing ami a ni. Party tih a nih vang ringawt a thil dik lo pawh, ‘Aw’ tih zel a ngaih dawn chuan politician zingah Pathian ringtu tan tel ve theih a ni ngai lovang - kan Bible hi kan ennawn a nih ngawt loh chuan.
A PAWIMAWH LAI : Khawvel mi ropui, Angela Merker (German ram hruaitu) chuan a lainate hna a pe ve lova, Abdul Kalam (India President) chuan a chhungte chu India President a nih laia Bangla (Rashtrapati Bhavan) a luah lai pawhin dan ang thlapin an thlen man a chawi a. Chung mite chu khawvelin thinlung takin a ngaisang a, a zah a, thangtharin an chawimawi zel ang.
Ram hruaitu ni tur hian tlin hi thil harsa tak mai a ni a, a sawiseltu tam ber hi chu tlin chu sawi loh, tlak pawh tla ve pha ngai reng reng lo tur te pawh kan ni ang. Tlin mai hi chu vanneih thil awm thei te pawh a la ni zawk a. Tlin tawh hnua rim tak leh dik taka thawh zui hi a pawimawh lai ber chu a ni. Mahse ram hruaitute mawhphurhna sanzia leh an kova thil innghat tamzia ngaihtuah hian ram hruaitu nihnain a ken tel mawhphurhna leh thawhrimna ai chuan a nawmna hian kan Mizorama ram hruaitute hi chu a chenchilh nasa ni ngei tur a ni - thau ngai lo an thau a, thau tawh sa an thau belh a, nei tawh sain an neih belh a, nei ngai lovin an nei thar thut ni tlatin a lang fo. Chumiin min hrilh chu a mawhphurhna lam kan la lian lova, kan nihna hi kan ‘chên’ ni tlatin a lang.
Kan ram hruaitute hian an nawmsakna chi khat, duh duh an sawi theihna daltu apiang hi dahbo leh hrek cher ngawt tum lovin anmahni zawk hian fimkhur tum sela, thil dik lo kawk chhuaktute hi haw ringawt lovin an thusawi te chu a lo dik a nih chuan siamthat tum sela. Chu chauh ni lovin thil dik lo awm anga sawi te an neih chuan an sawi hmaa an lo tidik lo kha inchhirin an lo ngaihtuah famkim lo kha inthiam lo zawk sela tha hle tur hi a nia. Serchhip bye-election lo awm nachhan ber hi chu thil dik lo sawitu dahbo tumna a ni a, insiam that tumna niin a lang lo.
INTIAM HI : Serchhip bialah kan han inthlang tha dawn a, thutiam leh tih tur sawi a pui a tam hle mai a. A pawi ngawt mai. Naupang kan han tir a, ‘Va kal rawh, i lo hawnah chu chu ka pe ang che,’ tiin naupang â chu kan tir liam thin. Chutiang dungthul a inthlan dawn tak avanga mipui nawlpui hnena, ‘Hei hi kan ti ang, chu chu kan ti ang, min thlan tlin chuan,’ tih ringawt pawh a pawi tih tawh nak a laiin mimal hnena intiamna angreng te awm thin hi a zahthlak a. Chutianga campaign laia an tih, an tih leh loh chiang tak chu a sawi chhuah lamah insum a tulna hi ka la hre ve thiam vak lo. 2018 inthlan dawnah nuai thum sem min tiam a, an sem hma loh chuan MNF hian thudik sawi an la ba rengin ka hria. Hriat ve mai mai atan, inthlan dawna hetianga intiam tam apiang hi a ti lo nasa an ni tih a taka tawngtu ka ni. Mimalin min tiam lova, mahse a intiam nasa ber kha kan tangkaipui loh ber te zing ami a ni tih hnaivaia takah ka hre ve hlauh.
THU LAWMAWM : Serchhip bye-election a thil lawmawm tak lo lang chu pawisa leng a awm meuh lo a ni awm mang e a tih theih. Party hrang hrang fel tak vang a ni lo maithei a, a remchan lohna te pawh a awm a ni ve maithei. Ruling Party pawhin hemi kawngah hian sawi an hlawh thawm hriat tur a awm meuh lova, midang pawh an sawi kan hre lem lova, thil lawmawm tak a ni. Kan fel ta hle tihna a nih em loh pawhin kan fel lo viau ni lem lovin a lang. Eng pawh ni se pawisa sem a hlawk viauna hmun leh a remchan viauna hmun hi chu dan naranin veng tlabirh leh eizawnna kawnga mihring harsa tamna a ni duh viau a. Serchhip bial hi a tlabirh lovin mihring an chuanhnuai lem lo ni te pawhin hemi kawngah hian a ngaih theih.
Thuneihna te, lalna te, thiltih theihna te han chan hian engkim ka ti thei ta emaw tih hi rin aiin awl tak a ni a. Bye-election-ah hian tun tumah Pu Lalduhoma tan tlin ngaihna a awm lo awm mang e ka lo ti a. Mahse Mizoram laili, mipui changkanna hmunah chuan ngaihdan tluangtlam tak a lo la awm ni ngeiin a lang.