Guest writer
PL Liandinga
RT-PCR BUN THU
RT-PCR chungchang vawithum tehmeuh ka ziahna tur a ni ta. Kan ziak ta nual a, chutih laiin RT-PCR bun chungchang hi pawimawh ka tih em avang erawh chuan ka inthiam lo lem lo. A hun laia sawi lova, a hun loh laia sawi nih te hi a sawt lovin a phunchiar hna deuhva, tun erawh a sawi hun lai tak niin ka hre ve.
Kan sorkar chuan Lungleiah RT-PCR khawl awmsa bun turin mipui vantlang ngaih aia tlaiah hma a la tih loh theih a ni lova, tlai khaw hnuah bun tumin tunah hian a hmunhma tur pawh an hai fai tan ta ni awmin thu kan lo hria a. He khawl hmanhmawhthlak tak mai ni a kan hriat bun chungchanga kan sorkar hmalak dan hi vantlangin kan ngaihven lo thei lo. A khawl thlen hnu kum khat zen zawnah a bunna tur in, a muang chiin kan han sa tan dawn chu a ni a. Kan sorkar hruaitu hi ni ta ila (ka nih teuh lohzia leh van sanzia chu nasa tak a ni nain) hetiang hi ka tih duh leh duh loh tur chu thudang, a ngamin ka ngam lo hrim hrim mai.
Hripui dova tangrual turin mipui min sawm a, sorkar hnathawkte an nikhat hlawh thawh turin an kar a. Sorkar thupek zawm turin kan inngen a. Hripui do turin tlawmngai pawl te an che chhuak a. Thingtlang khuaa miten an thlai thar te khawpuiah a thlawnin an rawn thawn lut zut zut a. Enkawl hneh loh luat hlauvin hri vei te pawh an nihna dik tak hailan loh hial te kan duh a. Kan TV News zawng zawng chu hripui chanchin puan chhuahna a ni ringawt a. Kan hmasawnna thuanawp zawng zawng pawh hripui hi kan puh ngei ngei dawn tih hi ni eng tlukin a lang chiangin tunah pawh kan sorkar chuan chhuanlamah a hmang tan der tawh a. Mipui mangang lutuk hi lock-down ning em em chungin phun pawh kan phunnawi ngam lova, kut hnathawktu tam tak harsat dan tur pawh en lo pawh a a chian tehreng nen hripui dona hmanraw tha ber chu kan hlamchhiah tlat a. Mak tih em em mai loh chu mipui mimir tan tihtur dang a vang ngawt mai. A buaithlak lai ber pakhat chu kan thih leh kan dam nena kan hripui a inzawm tlat mai leh chuti chung a kan heti tlat mai hi a ni.
Concrete in hi pathum sa ve tawh angah ka inngai a. Dan naranin chhawng hnih khat sa tur hian kum hnih te chu a ngai thin a, kan zo mai dawn emaw kan tih hi a zawh mai theih loh fo. A ban pahnih khat te hi chu a phun thuai theih mai a, chawlhkar hnih khatah hian a ban leh a beam te hi chu a kal ve ruak ruak mai a, mahse a chhuat kan ti emaw, a chung kan ti emaw, a slab hi Engineer duhdan chuan ni 30 chhung che lovin chhun zawh hnuah do phawt a ngai a. Chuti a nih chuan a slab do char chhung ringawt hi thla khat a ni ve sa hrim hrim a. Chutiang slab siam tur chuan a tanchhan tur lam kha chawlhkar hnih te leh chawlhkar thum te a ngai a. Pawisa awm vang ringawt leh hnathawktu indaih avang ringawta sak thuai thuai theih lohna chin a awm tlat a. A hna hian thing in sak te ang lo takin bichai a nei hranpa tlat a. A awmsa vuah khawm zung zung ni lovin a ro hun nghah ngai a ni tlat. Heng zawng zawng bakah hian luah tak tak theih tura han siam hi harsa teh lua chu ni lo mah se hun duh rei chi a ni leh a, pawisa pawh a din uaih tawh hnu hian senso a tam duh. Chuti a nih avang chuan concrete in sak hian hun a duh chawk.
Tunah June thla tawp lam kan hmang chhova, tun atanga thla thum, September thla ral hma chuan kan RT-PCR chu kan bun dawn lo a ang ta riauva. Tun dinhmuna hripui nena kan inchiahpiah dan leh kan hripuiin min phingchil buaizia ngaihtuah hi chuan thla khat hi a rei ngawih ngawih a, thla thum phei chu a rei lehzual a, chu aia rei phei chu rei tak a ni! Chutah bun lem lo, thu leh hla nei lem lova kan awm chhung te, thu leh hla kan suh leh chhung te nen phei chuan kum khat leh a chanve ngawt kan lo khawhral ta. Kan hlaa, ‘A rei lua e ka tana buaina....’ tih ang deuh a ni der tawh mai.
Keini mimawl chuan rang taka tih vut vut kan lo beisei a, a khawl te kha a pein an pek tawh chuan a rang a ranga bun lo thei lovah kan lo inngai a. Kan beisei dan nen a inpersan ta viau mai. A khawl bun tura thutlukna kan siam chhung mah rei kan tih tawh nak a laiin kan intintuah dan hi a la mak chhunzawm ta zel niin a lang a. Tu te intibuai emaw ang maiin heti lo deuhva awmdan hi awm se a va duhawm em. Kan in sakna tur pawisa te hi nghah chhuah chawp ngai te a nih lek phei chuan tuna kan hisap ai hian kan khawl bun tum pawh hi a muangchang chho zel thei te pawhin a rinawm. Harsatna awm thei dang ni a kan hriat ang ang te leh chumiin khawl bun thuai leh thuai loh a nghawng theihdan chu sawi thui lo mai ila. Amaherawhchu kuminah hian kan hri enna khawlpui hi kan inbun hman lo thei tak tak maithei. Heti khawpa mipuiin kan nawr chung pawh a thla thum hnuah pawh khawl hi bun a la nih loh chuan mak tih hranpa leh tur chuang pawh a awm lo, a tir atanga thil lang sa vek a ni. Chu thla thum pawh chu kan huphurh a nih hi.
Eng pawh ni se tu te vawk manin emaw, ‘Tal tal mah la ka vawthlu dawn tho tho che,’ an tih angrengin eng ang pawhin sawi ila a sawt dawn lo tih a lang chiang angreng riauvin a hriat thung. Chuti chung pawhin sawi ve chu a ngai si. ‘An ti awm lo em mai,’ tih vanga thil hi kan sawi loh zel a, kan hlamchhiah zel chuan a tha chiahin a lang lo. Kan vei ve a, kan hrethiam pha ve a ni tih tal kan sawi te hi tulin ka hria a. Kan ram hruaitu thenkhat hian, ‘Mipui hian thil an sawi rei peih lo, an hrereng rei lo,’ tih tawngkam te tunhma lamin an lo cheh tawh a. Chumi denchhen chuan thil mak angreng tak tak hi kan ti mai zel ni te pawhin a lang tih chu he khawl bun hma pawh khan a chiang viau.
Inkhelhna tur playground chu ni se a tournament te kan sawn hla thei a, kan thulhin nakum lama tihah te kan khek thei a, mihring nunna nen a inkaihhnawih lem loh chuan kan sorkar hotute duhdan muangchan deuh avanga lo phun chiam chiam pawh a fel ber lo thei. Mahse tun thil hi chu kan nunna leh damna thu a ni a. He khawl bun leh bun loh hian thlahtute leh Krista zara kan unau tute nunna emaw, tute dam chhung lungngaihna emaw a nghawng thei tlat. Tunah hian a tuartu bulpui ber tur chu chhim bial an ni chiang larh mai a, he hripui hian MNF leh Congress leh ZPM a rawn thliar ve tawh dawn lo reng reng a, a kai an awm a, an dam loh chuan Minister hnena sawi emaw, CM lama tlaktlum emawin kawngro engmah a su dawn lo.
Ka lo ngaihtuah ve dan mai mai chuan kan mithiamte khan ngun takin thil an en a, Lunglei Civil Hospital awmsa, a building sak tawh saah ngei hian hripui enna khawl chu dah theih a ni tih thu sorkarah an thlen diam tawh a. Chumi zulzui chuan Health Deptt. Director pawhin lehkha chhuah fel vek tawh a. Tlai khawhnuah lehkha hmasa chawkchhe mang si lova tih leh loh dan an zawng ni ngeiin a lang.
An sawi dan anga a in design pangngai, chhawng nga vel thlenga sak phawt tur te chu a nih ring lo mah ila, kan tumdan, a ban phun chawp a, a bul atanga a hranpa liau liauva hripui enna khawl dahna tur sak hi chu a muangchang lu deuh chuan a lang a. Kan Engineer te leh kan hotute hian kan beisei aia rang daih, thla khat aia rei lo chhung a sak zawh dan te an lo hre mial a nih chuan thudang le.