PARTY RILRU

Pawisa neih tlem ai mah a kan than­mawhbawk lian zawk ni a lang chu kan rilru hi a ni. Party anga kan rilru takah hian ram hmangaihna leh thil tha duhna aiin Party hamthatna leh mimal hlawkna a lang lian zawk niin mipuiin kan hria a. Unit atanga sorkarna chelhtu kan ram hruaitu lawk te thlengin chu chuan nasa takin min thunun a. Rilru ber a dik tawh loh chuan pawisa awm hi a tam deuh leh kan hmang dik lo tam deuhva, a tlem deuh leh kan hmang dik lo tlem ni tlatin kan hria a. Chumi dikna chu mahni zawn leh hmuh phak tawkah kan hmu hlein a hriat theih.

Party hna (Unit emaw Block emaw) a nih chuan midang kut chhuak aia chhe zawk tura kan han ngai leh a lo chhiat tak tak tak pawh a mak kan ti ta lo te a mak tehlul nen a mak titute hi mi mak leh chinchang hre lo angin an lang ta mah mah zawk tlat a. Hei hian kan Party rilru put hmang kan hmuh dan leh lan chhuah dan a hril a ni. Party-in sorkarna te a’n siam a, sorkar hnathawk lian thenkhat, fel tak tak mai te lehlam pawl mi ni a an hriat vang a an tangkaina hmun turah dah duh loh tlat chang te awmin a lang a. Chutih laiin mi thenkhat, chhawrnahawm vak lo te hmun pawimawhah a’n dah leh tlat bawk a. Ram leh mipui dinhmun ngaihtuah a, mipui hlawk theihna tur zawnga rorel ai chuan Party duhsak zawng mi leh mimal tute duhsak zawng emaw duhsak tur anga kan inngaihna hi rinthu ringawt chu a ni lo fo. Heng avang hian kan pawisa neih chhun ang ang hian a thawh tur a thawk zo lova, chuti a nih chuan kan pawisa chu a lo thlawnin a luang ral thin tihna a ni. Mi remhre lo te, mi pamham te kiangah chuan pawisa a awm tam leh mimal hlawk nan an chheprelh tamin anmahni inhaivur nan an hmang nasa tihna mai a nih loh vek pawhin mi pamham ten an sawk hek nasa ting tihna mai a ni. Pawisa a tam avangin hna a tha ngawt chuang lova, hnathawh a hleitling ngai chuang lo.

‘Zu chu mi mawl apiangah a thawk na,’ tih angrengin thingtlang kilkhawr leh veng tlabirh apiangah hetiang Party rilru hi a thawk na lehnghalin a lang a. A pawisa nena intuha lo tak tak thil tam tak, rilru pangngai pu a han thlir a zah viau a, chawlhni leh te chuan inkhawm ngam lohna hial awm hi he Mizoramah hian hmuh tur a awm leh thin a (Thenkhat phei chu a thlalak te pawh whatsapp lamah kan hmu), a tam zawk hi chu Party rilru atanga siam, a endiktu tur zahderna leh hlauhna nei lo Party mi leh sa kutchhuak a ni fo.

Sorkar hnathawk (Official) tam tak hian chunglama hotute rilru sukthlek an hriat avangin, “Engnge ni vei tak, kei chauhvin ka tuar dawn lova, an duh duhin ti ang hmiang. Hotute berin an tih tawh chuan keiin mi huat hlawh tura tan ka lo khawh vak a tul hlei nem,” tihna rilru nena an en liam a awm. Kolasib velah pawh contractor pakhat hnathawh kha a chhe deuhva, a enkawltu Engineer khan bill a pe duh lova, chunglam atangin “Lo pe mai teh,” tih awka a awm a, thinrim teuhvin a pek kha (Hei hi tunhnai thil a ni lo). Sorkarna changtu ram hruaitute zingah pawh rilru rethei, sum leh paia duham apiangin hetiang thil tha lo hi an hrethiamin an ngaithei a. Mipui tam zawk hamthatna ngaihtuah lovin mi tlemte leh anmahni tlawn thiamte tawngkam tha te, duhsak awm taka an lanna te an dawl zo lo thin. Chunglam (Minister leh Chief Minister level) vel atanga contractor hnen atanga pawisa lo thamsak tawh avanga Construction Company te pawh hnathawk chak tura tur emaw, vau emaw ngam lo te pawh an awm ni tur a ni. Hmun pakhatah pawh tlawmngai pawlin Construction Company kawng siam chu, “A va pan ve,” an va ti ve ngawt mai a, anni chuan, “Keini pawhin kan hming chhiatna tura hetianga siam hi kan duh bik hlei nem, mahse in Minister-in heti hian a ti tlat alawm,” an lo ti mai a. Sawi leh tur a vang viau mai a ni. Kawrchung leh nghawngawrh nalh tak nena inthuam chung a mipui rawk hreh lo hi an awm leh thin. MNF sorkar hmasak tum a contractor hnen atanga 3% han laksak te khan an hnathawh sawisel theih emaw, hna ti tha tura beisei theih emaw a ni tawh lo. Kha thil phei kha chu court lama kalpui kan awm miah lo kha a State mihring pumpui ngaihtuah pawhin a tlawmthlak ngawt a ni. (Khami chungchang phei kha chu Mizoram Chief Minister-in Assembly House chhungah an laksak ngei a ni tih a sawi nghe nghe kha.)

‘Mi mawl chuan ngaihdan an thlak ve thiam lo,’ tih ang tak takin mi thenkhat chu Party a an tel tawh chuan chu an telna Party chu eng ang pawhin kal dik lo mah se an rilru an sawhsawh thiam ve tawh lova, ‘Mah reng reng se,’ ti ngawt pawhin inthlan hmasa lama an vote thin Party pangngai kha an vote tlut tlut thin. Hetianga vote thlakna sawn thei hauh lo Party ruihchilh laklawh hi chuan ngaihdam theih loh chin pawh an nei lova, hriatthiam theih loh chin pawh an nei lo. An tan tawh vek vek chu an tan kawh tlat ringawt mai a, buaithlak tak an ni. Engemaw zawnga ngaih chuan heng mite (voter) hi Democracy thuneihna hmanga ram tichhetu dik tak an ni ti ila kan tisual lo maithei. Dik leh dik lo thliar duh lo, thil tha tur leh tur lo ngaihtuah duh lo mihringin vote an thlak ve teuh chuan tling lo awm tak tak tlin mai kha thil awm thei a ni. Tlinna tura hmanrua atana felna te, rinawmna te, dikna te hmang lova Party mi nihna chauh hman theih a nih tawh chuan thil tha lo, kan chunga lo thleng lo tur anga ngaih kha a thleng a. Democracy malsawmna aia Democracy anchhe tipunluntute an ni ti hial ila tawng kan duhthawh lua ang emaw. India ram state dang hmun tawp deuh, Party mi nihna leh pawisa thiltihtheihna laka mihring intulut an tamna hmunah phei chuan misual turu tak tak, tualthah thua fimhlim lo te, eirukna langsar tak thubuai a fihlim lo te, inrawkna thila fihlim lova thubuai nei te, nungchang fel lo hrim hrim vanga thubuai pahnih pathum nei lai mek te pawh an tling fer fur mai a. Heng hi Party rilru dik lo hrin chhuah pakhat a ni.

Party rilru a ni ber ang chu ka ti mai a, keini Mizoramah chuan kan ram hruaituten an hmaa midang, an pawl ni lo thil tha tih chhunzawm an hreh tlat nachhan hi. Mipui tana thil tha tur na na na pawh an pawl ni lovin bul an lo tan a nih chuan tih duh loh tlat te an han nei a. A bul tantu Party dang mi leh sa khan hmingthatna nei ve dawnin an hriat avang a ni tehchek ang chu sorkarin pawisa tam tak a lo sen tawhna pawh kan chhunzawm duh lo mai. Hemi avang hian mipui sum, sorkar sum tam tak a lo thlawnin a luang ral a, a pawi ngawt mai. Heng sum luang ral hi kan ta a ni a, kan hamthatna tur a nih laiin Party ngaihtuahnaah chuan Party dang mi leh sain hmingthatna thilah engemaw chan ve tur a neih ai chuan chhunzawm loh tawp mai pawh kan ngam leh mai thinin a lang a. He ngaihdan mak tak mai hi ram hruaitu kal ta mi hrang hrangin an neiin a lang ti ila, kan hmuh theih te hi chu pahnih khat mai an ni a, mahse an lawk tham em atin ni. A mak tih mai loh chu sawi tur a vang ngawt mai. Mipui lam chuan an hmaa mite thiltih an chhunzawm hian a chhunzawmtu hian hmingthatna khum turah kan ngai a, mahse kan Party rilru hian chutiang chu ni lovin a hre tlat ni tur a ni. Hetianga mi thiltih chhunzawm duh loh hian a ti duh lotute tan vote a tihpun phah awm reng reng kei chuan ka hre ve lova. Mahse kan Party rilru chuan lehlam pawlin that phah dawnin kan hre tlat ni chek tur a ni.

Rorel lai Party chauh ni lo, rorelna chang lo Party pawhin ram pumpui ngaihtuah lovin tihdan tur tha zawk hre chuang si lovin eng thilah emaw rorel lai Party sawichhiat ngar ngar kan tum fo mai a. Hei hi vote zawn nan pawh a tha chuangin ka hre leh pek lo.

Buaithlak leh hahthlak deuh mai pakhat ni a ka hriat chu mi tam takin politics an tih chu dawt sawi huai te, zah theih loh ngawr ngawr te hi ni deuh tlat a a lang hi a ni. An lal chhung chuan anmahni zahder awm em em a awm chung si hian dawt sawi mah se mak kan ti lo em em tlat thei a. Mimal thilah chuan dawt inhrilh chu kan ngaisang leh hauh si lova. Mahse dawt sawi lo ni a kan hriat te erawhchu kan zah leh viau lawi a. Kan Party rilru hi chu mak angreng tak chu a ni e