INHREK CHAR MAWLH MAI HI

Assam nen kan han inti­buaiin Silchar lam nen kan han inhmu sakhi deuhva, ‘Kan hrek char ang,’ an han ti mai zel a.

Hemi chungchanga kan sorkar duhkhawp lohna thu te ka ziak tawh a. Kan sorkar hotute (ram hruaitute) hi an incheina te, an nihna hrawl pui pui avang te hian duhtawk mai lovin lungawi mai lo sela, Mizoram tan eng thil tha nge ka tih tih lam hi an inenna tur zawk niin ka hria a. Thil tha an tih loh chuan an zahawm thei lova, mipui pawhin an kawr suit neih zah te, an inchei nalh zawng te, an inchei peih dan te hi kan enna tur lam ni lovin an thiltih zawk leh mipui tana hamthatna an thlen zawk hi anmahni kan tehna tur a ni tih hria ila ka duh vang a ni. Anni hian Mizoram mipui min kaihruai ang a, kan kalna tur kawng min sialsakin an zahawmna hmangin a hnam pumin zahawmna kan neih theih nan kan rilru an hruai ang chu kan ti a. Mahse an zinga thenkhat hi chu an inchei uluk em em tih bak hi intodelhna lamah chuan an tawngka leh nungchangah hmuh tur tehchiam kan hre lo - chutih laiin anmahni lam chu rin ai takin an in leh lo, an huan thlam leh an chhungte chenin an thangduang thung ni tlatin kan hria. Chutih lai vek chuan an zinga thenkhat hi chu hetiang thila han sawi tur thil engmah ti lo te pawh an awm.

Kan sorkar hruaitu lama kan rilru putdan chungchang chu chuti chu lo ni se, keimahni lam pawh hian kan tihtur ngaihtuah ve a ngai hle mai. Kan intodelh loh nachhan leh a thawk a phit a vaihovin, ‘Kan hrek char mai ang,’ min tih zel theih nachhan chu mipui lamin kan kuthnathawktute kan chawisan thiam loh vang te, hnam rilru kan put tak tak thiam loh vang te a ni kan ti thei ang. A awlsam zawnga chhut chuan kawng tam takah intodelh hi thil harsa lutuk lo a ni thei. Kan Mizo thlai thar chhuah ve hi mipui mimirin kan hlutsak phawt chuan a thar chhuaktu lam chu an tang sauh dawn a, an thlai thar te an hralh theih na na na chuan a aia nasain an bei ngei ang. Anmahni’n an beih chhunzawm peih loh pawhin an hlawkpui a ni tih hmutu chuan an chhunzawm ve mai ang. Chu chu thil mak danglam leh kalphung danglam bik ni lovin khawvel kalphung pangngai a ni. Hlawka an hriat reng reng chu miin an ti ve mai zel. Ek paih pawh a hlawk ni ngei tur a ni, Aizawlah chuan a paih thei an tam khawp mai a. Chutiang bawkin in thiah tur te, ban khur laih tur te, lei laih tur te pawh a titu tur an tam mai.

Kan ram hruaitute hian, ‘Mizoram thlai lo chu keini chhung chuan kan ei lovang,’ han ti hlawm tehreng se kan dinhmun chu a sang dawrh mai awm mang e a tih theih. A lo to deuh zawk a, a lo mam tha lo deuh zawk a, a lo duah tha lo deuh zawk a nih pawhin ram hruaitute chuan tlawmngaih an chhuah ve mai tur a ni. Ram hruaitute chauh ni lo, mimir pawhin hnam chawikan nan chuan kan tuar mai tur ni awm tak a ni a. Tam tak tan phei chuan chutiang chu kan dinhmun awm sa te pawh a ni mahna. Kan ram hruaitute chuan chutiang chuan ti ta kher lo pawh ni se mimal hian chu chu kan ti thei a ni. Han inpuang ta mai mai ila, ‘A theih chhung chuan Mizo thlai thar chauh lei tawh rawh u aw,’ tiin kan chhungkuaah chuan inkaihhruaina thu ka’n chhuah ve ringawt a. Midangin an ti ve emaw ve lo emaw, Mizoram tana kan chhung­kuain kan tih theih tawk chu Mizo thar chhuah chauh lei tum phawt a ni. Khua te a lo thalin hnephnawl tam hun lai furpui te a liam ang a, eng chen nge kan theih ang ka sawi thei lo, mahse kan tih theih tawk chu te hle mah se tih ka’n tum ve phawt a. Vairam thlai aia a to zawkna ang ang chu Mizoram tihhmasawn nana kan chhungkaw thawhlawm angah kei chuan ka ngai ve mai dawn a ni. Thil tihtur tha hriat rual rual a, ‘Midang zawng zawng pawhin ti vek se, kan tih vek si loh chuan a sawt lovang, saw mite sawn an ti ve lova,’ tih nghal zung zung ringawt mai chu a tha ber pawhin ka hre lo. Kan tih theih tawk hi ti ve mai ila a thain ka hria.Chanmari lamah sawn Pu Vanneihtluangan a theih chhung chu Mizo thlai ei a tum a, keiin Khatla South lamah ka lo tum ve bawk a, Chanmari leh Khatla South inkarah hian keini pahnih aia tumruh leh hnam rilru pu nasa chu an tam tih ka hre bawk. Kan tihdan anga ti ve lo chu tam teh mah se buaina tur engmah a awm lo. A tawpah phei chuan ‘Mizo Thlai Chauh Ei Pawl’ te dinin kan la ri hut hut mahna!

Kan thlai thartute pawhin ngun takin ngaihtuah se, a tawpah chuan thawhrimna leh peih reina bawk hi kan din chhuahna tur a niin a lang a. Thar chhuah ve chhun to tak a hralh a, thawhrim lem loh pawh a hlawk tum tlat tute emaw an awm ngei dawn, chu chu a chiang. Mahse chutiang mite chu nikhaw reiah an ding chhuak duh lo chawk a, a hlawk loh deuh hun veleh a bansan mai zel, kan tawng tu huatthu suhah din chhuah phah nana hmang lem lo tur chi an ni hial ang. Ding chhuak angin lang mah se an ding chhuak tak tak duh lo viau. Chuti chungin hetiang mi, reilote atana hlawk thut duh hi khawvela kan awm chhungin an awm reng ang a, a titu pangngai kan hmelhriat kha awm tawh lo mah se chutiang midang chu an rawn piang lehzel ang. Dan sen an ni lova, enghelh hleih theih pawh an ni lo. Hun a inher zel ang a, chutiang mite chu a daih rei lo pawl an ni zel a, hmasawnnain a hnawt bo ve chhunzawm mai ang. Hnam tin zingah hetiang mi hi an awm a. Chutih lai chuan mihring kalphung pangngai chu tihdanglam theih a ni lo. Chu mihring kalphungah chuan taimakna te, rinawmna te leh huaisenna te chu a tlo reng a, a ding chang zel mai a ni.

Heng thu hi te tham viauin lang mah se hnam zahawmna nena a inkungkaih takah chuan a te tham tak tak hlei thei hauh lo. Assam-in, ‘Kan hrek char mai ang,’ an tih nachhan chu kan intodelh loh vang a ni a. Kan intodelh loh nachhan pakhat chu insengso leh tawrhna engmah nei lova sorkar zar emaw, tute taima fal bik lutuk emaw zara hnam intodelh nih mai kan tum vang a ni kan ti thei ang. Kan buan te hi tisa leh thisen...... tih ang rengin keini aia sumdawng rei tawh zawk nen kan inhmachhawn a ni a, awlsam tak chuan thiltih dan a awm lovang. A awlsam dawn lo tih hre chung chungin kan zahawmna hum kan tum si chuan kan tih erawh a ngai. Mipui anga kan tih theih chu, ‘Mizo thlai thar a ni ka lei dawn ni,’ tih mai hi a ni.