Guest writer
PL Liandinga
VOTE THLAK ZALENNA
Kan inthlanpui (MLA Election) kha kum hnih leh a chanve vel kalta a ni a, tun atanga kum hnih leh a chanve velah kan inthlang leh turah ngaih a ni a, tun hi inthlan hlat hunlai tak a nih avangin vote chungchang sawi hun lai tak niin a lang. Inthlan zawh hlimah chuan inthlan chungchang sawi hian vuivai thawm emaw chapo thawm emaw a ang palh ang tih a hlauhawm a, inthlan hnaih tawh deuh a nih lahin kan campaign emaw an ti ang tih a hlauhawm leh bawk si a. Inthlan chungchangah chuan kan duh loh dan zawnga sawitu apiang hi an thusawi dik mah se lehlam pawl thusawiah ngaih mai awl tak a ni a, kan duh ang zawnga sawitute lah chu kan lam pawl mi leh saah ngaih mai a awl bawk thin. Sorkar hnathawk pension tam tak hian political party-ah hian nghet taka intuk luhna an nei lem lova, ‘India ram chu Indian Army hian an kengkawh a ni,’ an ti angrengin heng sorkar hnathawk, (tling lo chunga Party hotu tu te emaw duhsakna avanga lut ni lem lo) te hi chu a tlangpuiin politics thilah chuan an rilru a ngil duh chawk a, chung mite chuan vote thlak chungchangah zalen takin duhthlanna an hmang thin tlangpui. Chung mite chuan he Mizoram kal sual tur hi an veng kan ti thei ang.
Thil awmzia han en vang vang a bawhbuaitu dang awm lova mahni vote tur duh thlang nalh nalh thei mihring hi tam ila, Mizoram chu kan fel titih mai awm e. Rilru fim taka en vang vang thei lo leh ngaihtuah thiam lo, vote nei, vote thlak ve ngei bawk si kan tam hian thil chu a buaithlak a ni mai. Hetiang hi Mizoramah chauh ni lovin khawvel hmun tinah, inthlan tawhna apiangah chuan thil awmdan a ni. Han ngaihtuah mai chuan inthlanah chuan zalenna kan neih ang takin mahni duhna theuhah vote kan thlak mai thin ni awm tak a ni a. Mahse mi thenkhat tan chuan vote thlakna sawn hi thil harsa tak a ni. Tuma tihluih vang ni lova vote thlakna chungchanga mahni duhthlanna hmang hlei thei lo a awm theih. Mi thenkhat chu an tan thin pawl khan an lung a tileng tlat a, hmun danga vote an thlak dawn chuan an nihna phatsan ang deuhvah an inngai tlat mai a, Mizoram tana tha tur an ngaihtuah thei tawh lova, thil dik leh dik lo pawh an ngaihtuah thei tawh chiah lo, an ngaihtuahnain Party salah an tang bet tlat mai a, anmahni pawhin chu chu an hrethiam phak chiah tawh lo. Mahse vanneihthlak takin hetiang mite hi Mizoramah an tam lo hlauhva chuvang chuan sorkarna a inthlak leh thin.
Mi thenkhatin, ‘Zu rui hi chu a tukah an lo harh leh mai a, Party leh sakhaw ruih chilh tawh laklawh chu an harh chhuak thei tawh thin lo,’ an lo ti a. A dik angreng fu mai. Party ruih chilh tawh laklawh chuan an lam pawl chu an rilru chhungril takah an sahuai thing vawn tlat mai a. A rui nasa zual deuh phei chuan lehlam pawl tantute chu a sualpui pawh an insualpui duh mai. Party rui thenkhat chuan an tan lam party hruaitute dik lohna sawitute chu hmai senin an khing let duh a, a chang leh chutiang thusawitute thusawi chu an ngaithla thei lova. Heng mite hi kawng dangah chuan mi pangngai vek an ni a, an rilru sual vang a ni lova, thil tha lo an duh vang pawh a ni lo, an Party ruih chilh thinlung kha anmahni pawhin an thunun thei tawh bik lo mai a ni. Miin Party a ruihchilh tawh chuan thil tha leh tha lo a thliar thei chiah tawh lo. A awmna Party kha a atchilh mai a ni.
Ram hruaituten thil tha lo an tih chuan mipuiin pawm lohva, anmahni kha roreltua siam loh mai tur a ni a, chu chu democracy hlawkna a ni. Mahse chutianga ti thei lo, pawl atchilhtu tam tak an awm chuan ram hruaitute chu chung mite chuan an tithlamuang a, ram hruaitute tan harh chhuah a harsa sauh thin. Fiamthu nuihzatthlak lo pui kan thawh pawh a mi an nuih dur dur miau chuan fiamthu thiam emaw intih mai hi awl tak a ni. Mihring min thununtu ber pakhat chu midangin ngaihdan dik lova min ngaih kan hlauhna hi a ni a, mahse eng anga kan awm pawh a min zui tlattu leh min tan tlattu kan neih miau chuan kan hlauh tur kha a hlauhawm tawh lo. Party atchilhtute avang hian Party hruaitu tam tak chu an thla a muang tlat a, chu thlamuanna chuan fimkhur lohna te, pawi khawihna te a thlen thin a ni.
Engkim mai hi tih luattuk a awm vek mai a. Vote thlakna sawn theih luattuk pawh hi a tha leh chuang lo. Mi thenkhat chu therhlo leh hmawmsawm chhete te avanga vote thlakna sawn duh mai an awm a, thenkhat chu thil liantham avanga vote thlakna sawn thei deuh mai, anmahni mimal hlawkna bil atanga engkim teh an awm bawk. Hetiang mi hi an lawmawm loh tehlul nen tun thleng chuan tih tham an awm lo leh hlauh mai a, a lawmawm hle a ni. Heng mite hi chu ngaihtuah chet chetin an ngeiawm dan leh an ngaihawm lohdan a ril duh phian. An rilru chhungril a rethei a, sum leh paiah chuan an khawsa thei phian duh viau.
Vote thlakna hi inthlan apianga sawn ziah tur tihna a ni lova, mahse ngun taka ngaihtuah a, rilru fim tak hmanga ram tana tha ber tur ngaihtuah theihna hi nei ve hrim hrim ila a tha mai a. Mizoramah chuan thaa kan rin tak ai mahin tha lova kan rin paih thlak nan vote kan thlak deuh zelin a lang a. Chumi hmanruaah chuan tling tura kan rin lam bawh kan ching. Hei hi thil tih awm tak pawh niin a lang. Pawl pakhat kan nin viau tawh si chuan kan nin tawh kha paihthlak kan duh ut ut a, a paihthla theitu kha en chiang vak lovin kan vote tawp zel mai niin a lang. A awmzia ber chu a saptawngin ‘positive’ taka vote thlak lovin ‘negative’ takin vote kan thlak tihna te pawh a ni thei ang. Mizo tawng chuan duh lam vote-na ni lovin, duh loh paihthlakna vote a ni mai. Mahse hei hi thil tha lo tak ni pawhin a lang lem lo. Tha tura kan rin vote leh tha lo tura kan rin vote loh chu a inhnaih hlein a tawpna a inang hle a, mahse a tobul a danglam a ni. Hemiin a kawh chu kan ram roreltute hian mipuite zahderna leh thatna tak tak duhin mahni inhlanna nen ram rawng hi bawl se chu rei tak tak kan thlang nawn thei ang tihna a ni.
Ka hriat ve dan chuan kan ram hruaitute hi Mizo mipuiin a thawk a phitin kan sawisel mai mai lo. An rorel tan atanga kum hnih chhung vel hi chu an chezia kan thlir a, kan ngaichang a, inthlan dawna an thutiam tam tak te kha an tihhlawhtlin theih dawn leh dawn loh te kan thlir a, kan sawisel bawrh bawrh ngai lo. An hmaa roreltute kan duh loh a kan nin nasat viau phei chuan kum nga chhungin kan beiseina chu kan chhi nung hram hram a, kum nga dang min hruai leh turin kan thlang nawn leh thin a. Mahse kum sawm hnua thlan nawn leh tur chi chu kan la hmu lo ni awm tak a ni. Tunhnuah chuan kum sawmah hian chiang zet zetin kan inthlak ta fo mai. Tuna rorel lai hian kum nga term an han hmang zo ang a, kan thlan nawn leh nawn loh chu kan vote-in a hril ang chu.
Sorkarna changtu te, kan sorkar hrawn tawh te chu eng pawh lo ni se, mimal nunah mahni duhna taka vote thlak nalh thei leh ngaihtuahna hmang thei nih hi thil hlu tak chu a lo ni. Vauna leh tihluihna engmah awm si lova mahni ngaihtuahna avanga mahni suangtuahna avang ringawta vote thlakna sawn hlei thei hauh lo nih hi zalenna famkim ni lo tlatin a lang.