Thu ngaihnawm

Bethlehem Veng­thlang Govt. Primary School a thawk, Pi Lalrochami chuan ama hlawh aṭangin zirtirtu pali a rawih belh a. Chu mai ni lovin an sikul building pawh naupang tana kal chakawm turin a chei tha vek a. Nikum chhung khan an sikulah zirlai panga (5) chauh an awm a, kuminah chuan zirlai 61 an nei ta. A thiltih ropui tak avang hian zirtirtu dangte pawhin thawhkhawmin zirtirtu an rawih belh ve bawk - tih thu ka chhiar a. Hetiang thu ngaihnawm leh ropui chhiar tur a’n awm hi chu a lawmawmin a vanneihthlak ngawt mai.

He thu hian thil tam tak min ngaihtuahtir lo thei lova. Kan zirtirtu tam tak hi chu Pi Chami aiin an khawsa thei zawk ang a, an fing daih zawk ang a, mahse hetiang tumna rilru hi an nei lem lo. Tun dinhmunah chuan chutiang zirtirtu fing tak tak te avang chu nge ni dawn ni, zirtirtu tam tak aṭang hian nungchang mawi te, tlawmngaihna te, invawn thianghlimna leh entawn tur engmah kan beisei ta lo. Zirtirtu hna hi sorkar hna pakhat angah kan ngai tawh a, a fing thiam deuh chu an hahdam deuhva, a fing ve vak lo chuan thahnemngai takin an la thawk tun tun ni maiin mi thenkhat chuan an ngai hial ang. Tunhma deuh kha chuan Zirtirtu chu Zirtirtu an ni a, an hlawh tlem leh tam pawh kan lo ngaihtuah ngai lo. Zirtirtu an nih miau avangin an zahawm a, kan ngaisang thin. Mahse tunah chuan anmahni zirtirtute hian hlawh chungchang hi anmahni teh nana hmang turin mipui min zirtir ta tlat a. Chutihlai kara Pi Chami te angin hetiang thil an han ti hi chu a fakawm takzet a ni. Padma Shri dawngtu pakhat Headteacher ka hriat kha chuan a sikul kha a enkawl rau thak ti ila a sual lo hial awm mang e. Amah chuan chawimawina a dawng a, a sikul erawh a rawih talh talh mai.

Sorkar sikula mimalin emaw, khawtlangin emaw, sorkar rawih ni lo an rawih awm zat hi ka hre chak mang e aw! Heti khawpa kan buai lai (han ti ila kan manganna a inlar chhuah lai) hian sorkar chuan zirtirtu 254 (ni tain ka hria) zet chu zirtir hna thawk lovin, an awm lohna turah (zirtirtu atana lak, zirtir hna thawk si lovin) a dah tih hmanni lawk chanchinbuah khan a lang a. Chutihlai chuan mimal leh khawtlang thahnemngaiin zirtirtu rawihna tur pawisa kan seng ngat ngat a. Chung thil ngaihtuah ta lo chuan thildang daih kan ngaihtuah thei a. A makti zawnga ngaihtuah chuan kan mak teh e. Education ropuizia leh pawimawhzia ngaihtuah lovin chawplehchilha kan dawn theih pawisa te, tunhnai maia min tihlawmna tawngkam te leh kohhran lam thil te kan la ngawrh viau chu a ni tak si a.

Sorkar sikula mimal pawisa emaw, khawtlang pawisa emaw hmanga zirtirtu rawih pakhat zel hian Education lama sorkar hnathawh that tawk loh kawngah Point 5 (nga) keng ta sela, Mizorama kan sorkarin Education a kalpui danah hian kan sorkar hian mark engzat nge a hmuh ang?

Heng thil te hi chu politics tel hauh lova mi pangngai chuan kan enghelh tur ni awm tak a nih tehlul vei nen kan ngaihtuah meuh pawhin a lang lo. Pi Chami hian heti hian ti ta lo se nikuma naupang lut zat, naupang panga bawk kha lut leh ta se engtinnge naupang lut thar 56 te kha an awm ang? Naupang 56 emaw, naupang 61 emaw Education chungchang hi thu namai a ni lova, veng khata sikul pakhat awmdan chungchang hi thu namen a ni hek lo.

Thil ropui leh ropui lo tehna pakhat chu - awm ta lo se - tih hi a ni ve fovin ka hria. Mi thenkhat hi chu an pawimawh a, an ropui hmel ngang mai. Mahse chutiang dinhmun pawimawha ding tam tak chu ‘awm ta lo pawh ni se’ engmah hian a danglam phah lo maithei a; chu chauh ni lovin a tha zawngin a danglam phah phian maithei zawk. Hmun pawimawh taka ngawi renga thu leh a tha zawnga chhawrbawkna sawi tur ngaihdan emaw, thiltih emaw nei mang reng reng lo hi awm theih a ni. Dinhmun a pawimawh poh leh chutiang chu a tam tur a nih laiin thenkhat chu mahni inhaivurna kawngah ringawt an kal fo. Chu thlirna aṭanga thlir chuan hetianga sikul pakhat tidanglamtu hian lawmman te chu a phu em em laiin kan lei lawmman inhlan thin tam tak hi chu dawng lo law law se ka tihpui rum rum - thenkhat dawn chhan leh dawn dan ka en hian. Pi Chami hi awm ta lo se naupang 56 zet chuan Private sikul an pan ang a, chung naupangte nu leh pa pawisa sen tur leh buai phahna tur te chu chhut tham tak a awm ang.

Mimal pawisaa sorkar sikula mihring inrawih hi eng anga en tur nge ka hre lova. Kan Mizoram sorkar hi ka thu ni se chuan he thu hi an ngaihtuah nasa viau ang. Chung ngaihtuahna chuan an mi rawih te dinhmun te, a indaih deuhna sikula mihring awmdan te, sorkarin a hriatpuina tur chin leh a khin let dan te a awm em tih te, NLUP emaw leh therhlo sem thin dang aṭangin zirtirtu indaih lohna phuhruk dan a awm em tih te leh administrative reform te leh thildang pawh a huam tur ni awm tak a ni.

Sorkar hna ka thawh ve lai khan kan hnuaiah (han ti fahran ila) Graduate sawmsarih rual an awm a, mahni inhaivur zawng leh inchhek arbawm zawng chuan kal ila min hual vel turin engemawzat chu ka huikhawm thei ang, mahse chu chuan hotu chhuan chhawng engemawzat nena inbiakremna a keng tel ang. Hotute ka itsik vang leh ka huphurh vang lam ni lovin kalphung dik lo a her chhuahpui dawn avangin a indaih lo a indaih lo khan sorkar dan angin kan thawk hram hram a. Kaisang hauh lova kum 20 chuang ka thutna ngaia ka thut chhunga ti duh hauh lova ka tawrh tang tang hnuah ka chhuahsan aṭanga kum khat ral hmain pahnih nge pathum an chaw lut nghal bawk. A mihring lam a ni lo, a kalphung hi siam fel a ngai a. Chutih kara hetianga Pi Chami te ang, Mizoram Education ruahsur bur bur kara ni eng anga lo lang te hi chu a lawmawm lehzual a. Chutiang bawkin hmun hrang hranga thahnemngaihna avanga sorkar sikula zirtirtu rawih belhtu zawng zawng te an fakawm.

Kan sorkar hian Pi Chami leh a sikul hi engtin nge a tih zel erawh hriat a chakawm nangiang mai.