KAN UNAUTE

Tunlaiin khawchhak lam atangin kan unaute Mizo­ramah an rawn raltlan a. An lo kalna hmun leh an belh khua ten duat takin an lo enkawl zel a, a lawmawm ngawt mai. Raltlan lo dawngsawngtu leh lo buaipuitu zawng zawng te chungah hian mipuiin lawmthu sawi kan ba hialin ka hria a. Kan aiawhin kan hmel duhawm lam an lo lantir a ni.

Burma, (Myanmar) ram din­hmun han ngaihtuah mai hian an khawngaihthlak sa tlat mai a, hrehawm tak tur a ni. Keini Mizoram phei chuan kan hre tawh a, min awptu sorkar nen bera inbeih mauh mai chu thil buaithlak leh hrehawm a ni a, Burma ramah phei chuan mihring chanvo pangngai ang kha ngiat hleih theih niin a lang lova, tunhma atang tawhin nunrawnna leh tihluihnaa rorel a tam em em a, ram tha leh hausa tak chhungah retheihnain nasa takin ro a rel a. Ei leh bar, sum leh pai thila ro a rel a nih loh pawhin mihring chanvo pangngai, han ngaihtuah mai a mihring zalenna awmsa, ‘basic human rights’ hian tunhma atangin bawhchhiat a lo hlawh nasa tawhin a lang a. Tunah a hring a hrana sorkar sipaiin tihluihna hmanga ro an han rel a, sorkarna te an han chhuh luih chinah phei chuan mipui dinhmun chu chhe tak tur a ni. Chutiang hnuaiah chuan eng chanvo nge mihringin a beisei theih tih han ngaih­tuah hian a lungchhiatthlak viau.

Mahni duhthu a kan dil, kan hna hmuh ngei pawh zawm tura thingtlang ril deuhva awm tur pawha kal hreh ngawih ngawih mi engemawzat kan awm laiin duhthu ni hauh lo, tlanchhe chung leh duh lo chung chung a loh theih lohna avanga kal chhuak te tan ken theih a tlem a, ken tur thlan thiam pawh a harsa ang a, hmanhmawh thil a nih avangin mahni awmna tlan chhuahsan ngai pawimawh hmasa lo thei lo tan chuan manganthlak tak tur a ni. Chutiang rilru nena Mizoram rawn chuangkai te kan lo dawnsawn dan hian kan rilru a tarlang thui viau ang.

Mi ram chu ni se sorkarin an awmdan tur leh an khawsak dan tur tam tak hi a rel ang a, a inbuatsaih hman lo a nih pawhin rem a ruat chawp zung zung ang. Mahse keini State-ah chuan sorkar hi a kel e awl titih ni hialin a lang a, tlawmngai pawl leh mi tlawmngai dang ten mawhphurhna hi an la vek mai niin a lang a. A sorkar lam chuan an hman remchan hun (te han ti ila) hunah an tlawh ve a, mi tlawmngai thiltih saah lawmthu te an sawi a, eng thilpek pek emaw te an va hum lut a ni ve hrim mai. Ngaihtuah ngun chuan kan awmdan hi a mak he hu hle mai a, mi pawi kan sawi ang tih hlauhthawnawm hial zawkin ngaihtuah dan hi a dang.

Kan unauten hetianga harsatna an han tawk hi an lainatawm a, an khawngaihthlak takmeuh mai a, Mizoram mipui zingah khawngaih lo kan awm pawh a rinawm lo hial ang. Lainat a, kan theih ang ang a lo tuamhlawm hi kan bat a ni a, kan tihtur pakhat a ni ve nameuh mai a, mi pangngai chuan a châk pawh kan châkin a rinawm. Kan chi leh kuang pawh ni lo tehreng se hetiang thila mi mangang tuamhlawm hi chu khawvel hmundangah hnam dang te pawhin an tih fo thin dan a nih laiin keini lek phei chu kan u leh nau te ngawih ngawih an ni a, an tan inpui kan ni kumkhua lo thei lova, duat taka lo enkawl hi kan tan tih awm tak a ni. Mahse tih awm tak tih loh hi a awl khawp mai a, kan aiawh a heng thil lo titute hi an fakawm a ni. Anmahni avangin kan thangmawi a, kan tih ve awm tak kan tih si loh min lo tihsaktute an ni a. Ramri dep khuaa awm te leh ramri dep chiah lova awm, pan tlak khuaa an ngaih te pawh an fakawm hle a ni.

Kan unaute tanpuina tur thawh­lawm khawn pawl te an han awm lehzel te pawh hi a lawmawm ngawt mai. Hetianga thawhlawm khawn te hi thil buaithlak tak a ni thei a, mawhphurhna insiamna chi khat a ni a, mi tam tak tan chuan a peihawm lo hle ve thei bawk a. Chutih laiin thawhlawm thuah hian he thilah chuan Mizoram mipui hian mahni theih ang tawk tawk thawh kan hreh lo hlein a rinawm. Kei ngei pawh han inpuang ila, phone hmanga pawisa han thawn mai te hi ka ti fuh hlei thei lova, pawisa faia khawntu hnena pek mai hi ka tan a awlsam zawk fo mai. Keimah ang bawka phone hmanga thawhlawm thawh kawnga harsatna nei, mahse vei ve tak tak leh tanpui duh ve tak tak tam tak an awm ngei ang tih hi thil chiang sa niin ka hria. Chuvangin a khawntu lam emaw, a la khawmtu lam emaw hi inthlahrung vak lo mah se a pawi lo thei viau ang a. Chutih laiin thawhlawm han lak khawm hian fimkhur a ngai a, a kal zelna lamah hian a mawi tawk chin a felfai taka tih te pawh a tul viau bawk. Tihsual a, fimkhur loh palh chuan a khawntu zingah mi thahnemngai leh fel tak tak an awm laiin a tawpa hmingchhiatpui zek pawh thil awm thei a ni.

Kan Burma lam unaute leh raltlan te hi chu kan theih tawkin lo enkawl tha ila a duhawm hle a ni.