Guest writer
PL Liandinga
BAWKBAWN PHIR AIHNA
Hmanlaiin Mizo lal hmingthang tak pakhat a awm a, a fapa chu tlang dangah lal turin a dah a. Chu lal fapa indang chuan a khaw mite sial te a talhsak a, an vawk te a talhsak a. A khawsak dan chu a khuaten hahthlak an ti hle mai a, a pa, khaw hrana awm beng pawh a lo thleng ta hial a. A pa chuan a fapa khawsak dan enfiah tur chuan a upa fing, Vanapa a tir ta a. Lalpa tirhna ang chuan Vanapa chu lalpa fapa, khaw hranga awm hnenah chuan a va kal a. Lalpa fapa hnen Vanapa’n a va thlen chuan lalpa fapa chuan Vanapa pawh chu aia upa leh lal upa min a nih ang takin hawihhawm takin a lo mikhual a. Zu te an han in dawn a, Vanapa chuan a kal chhan, a khua te sial a talhsak te, vawk a talhsak thu te chu lalpain a tirh ang tak chuan hawihhawm tak leh tawngkam thiam takin a’n sawi a. Mahse lalpa fapa chuan, “Khangte chu bawkbawn phir aihna a nih kha, kha pawh zuin ngho chhuak aihna a nih kha,” tiin a lal in chhungah chuan thu ho tak tak hmangin a lo insawi thiamkhum ta zung zung mai a. Lalpa berin chutia a tih tak tlatah chuan Vanapa chuan engmah dang sawi lovin, “Khai le zu chu i in tawh ang,” a ti a. A haw hnuah pawh lalpa hnenah a kalna lam chanchin chu a’n sawi a, “E, kan nauva chuan engmah tihsual a lo nei lo. Chumi khami te sial a talhsak kha chu bawkbawn phir aihna a lo ni a, chumite vawk a talhsak lah zuin ngho chhuak aihna a lo ni bawk a. Engmah a tisual love,” a ti ta mai a. Lalpa chuan, “Vanapa, i lo fing hle mai tak a. I lo fing takzet a nih hi!” a ti ta e an ti.
Kan ram, Mizoramah kawng chhiat avangin kha leh chen kha kan buai em em a. Kawng tinrengin kum khat aia rei kan buai a. A then laiah phei chuan vawiin thlengin kan la buai ta em em a. Kan buai dan hi a thuah hnih thuah thum ti ila a ni awm e. A thenah motor a tlu a, a thenah zin kan thulh a, a thenah motor khalhtute an nuar a, a thenah mipuiin an kut lawngin kawngpui an hai khawk a, khaw tam tak mangang lah an hnatlang a, motor neituho hnatlang ringawt pawh hi la khawm ila a tam tham viau ang. A thenah chuan chawlhkar khat te motor an tlan duh lova, motor chuan man te a pung a, kawng chhiat avangin zin fo leh zin chhun tam takin hrehawm nasa tak an tuar a. Chu chauh ni lovin kawng chhiat avanga Mizoram mipuiin hun kan hloh hi nasa tak a ni a, kan thuanawp phah nasat dan leh kan hrehawm phahna hi chhut mai pawh a harsa ang. Chutiang chu thil awmdan a nih laiin kawng chhiat leh kawng that a mawhphurtu ber sorkar lam tantu thenkhat tihngaihna hre lo pawh an hawi lawl lawl a. Han sawi khawm nikhua pawhin tam tak phei chuan hreh chung chungin, “A zia lo deuh em em ngawt mai,” te pawh an ti ve hial a. Kan kawng chhiat thu chu sawi lohva lum ang hialah kan lo ngai a.
Chutih lai chuan kan Mizoram Assembly House-ah chuan, “Kan kawng chungchanga kan sorkar hmalakna hi a tha tawk kan ti,” tih emaw ni, chutiang tluk vel thu chu hmanni Assembly Budget Session hnuhnung ber, March thla maia neihah khan kan Mizoram rorel khawl chuan min pass khum ta mauhva. Hetia an tih nachhan pawh Opposition lamin kawng chhiat chungchanga sorkar karna Agenda an put luh vang a ni. Mipui tan chuan, “Ekhai a ni maw! Kan kawng pawh a lo chhe love. Kan motor tlu te kha a khalhtu fimkhur loh luat vang a lo ni a, kawng chhia emaw kan tih kha keimahni zawk hian kan lo hre sual a lo ni a, mi thenkhatin kan kawng chhia anga an lo sawi te kha ral lehlama leimin nen an lo hmuh pawlh a nih kha. Kawng chhia anga sawitute kha sorkar tihmualpho tum hrim hrim, thil tha pawh hmu duh lo an nih kha. Kan Mizoram kawng enkawl danah chuan kan Mizoram sorkar chu a lo fel mang tak e aw,” ti a lehlam hawia sawi nghauh nghauh mai awm tak a ni ta.
Hetiang hi kan hotute thu vuakthlak duhdan a nih ngai chuan keini ang te hi chu kan lo va mawl tehlul ngai em! Kan kawng siamdan te hi a lo tha hle mai tih hre lo khawpin kan lo mawl a. Kan sorkarin kawng a veizia te hi kan lo hre lo ni ngei tur a ni. Khatiang thu kher kher kha chu pass lovin ngawi ve mai mai se mipui min zah lohzia leh min ngaihnepzia hi tlem chuan a lang chiang nep deuh ngei ang. Heti khawpa kan mangan a, kan sawi nasat tawh hnuah pawh khatiang thu rolum an han nem nghet duh tlat mai kha chu thuthmun aṭangin mak ka lo ti em em a. Mahse a sawina hmun tur dik takah ban tam chhuang liau liauvin khatiang thu kha min han vuak thlakkhum duh ta tlat mai si a, sawi leh tur hi a vang lutuk a, “Bawkbawn phir aihna alawm maw le,” tih mai loh chu thudang a awm pawhin ka hre tawh lo. Kha thilah khan Opposition MLA te an rap bet a ni mai lo, mipui min zah lohzia chiang takin an puangah ka ngai a. Khati khera an ti kha chu a na ve ngat ngat khawp mai.
Kan kawng chhiat thu kha zep tum emaw, insawi thiam tum emaw chi ni lovin mi zawng zawng hmuh theih a ni a. Seling peng aṭanga Darlawn tlangdung chauh lo chu kawng chhe lakah khan he Mizoram hi himdam reng reng a awm lova kan lo hriat laiin chung thil hmutute hriatah chuan khatiang thu kha an han puang duh tlat mai a. Kan hotute an inchei nalh a, an hmel a zahawm hlawm tehlul nen kan inhnuaichhiah dan chu a mak khawp mai.
Kan Assembly House nungchang te a chhuanawm a, mi State Assembly thukhawm leh Lok Sabha thukhawm te ai pawha zahawma kan lo hriat thin kha chu a ngai reng. Mahse kawng chhiat avanga kan mangan kum tak mai leh mipuiin kan tawrh nasat kum tak mai a inhnuaichhiahna anga ngaih loh theih loh tura kha thu kan ram hruaituten min han relkhum kha chu kan mimal chunga an thiltih ni chiah lo mahse mipui min endan chu a lo mak ngei mai tih bak chu sawi tur a awm lova. Mi pangngai tan chuan kha rorel ngaihthiam kha chu a har ngawt mai.