SORKAR CHAK

‘Kan sorkar chak tak,’ tih hi eng sawina nge ka hre ta mang hauh lova. MLA duap deuh thenkhat, sawi tur point nei fumfe mang lova, ‘Kan sorkar chak tak.... kan CM zahawm tak....’ ti chhen te tawngkam satliah mai niin a lang ta fo mai a. Fiamthu nana a hun lo lutuk mai a miin, ‘Kan sorkar chak tak hnuaiah hian khalaia lung kha han chawi sawn ta che,’ han tih te hi MLA thenkhatin kan Assembly House chhung a, ‘Kan sorkar chak tak....’ an tih ai hi chuan a inhmeh zawk chang a awm nualin ka hre thin - a nuihzatthlak langtlang law law a.

Sorkar chak chu engtinnge a awm a, India ram state-ah hian sorkar chak awmna state chu khawi nge? Rilruah chuan Kejriwal-a te, Nitish Kumar-a te leh Manik Sarkar-a te awmna State a lo lang nghal. Keini Mizoram hi chuan sorkar chak hi kan hmuh lohna a rei ta em mai a, sorkar chak awmdan hi thangthar hian hre hauh lo pawh ni se a mawh lova, thangthar kan han tih ve khanglan chu sawi loh, keini ang rual pawhin hre lo mah ila a mawh lo. PC sorkar, Brig. Thenphunga hun lai kha sorkar chak kan neih teuh ber hun lai a niin a lang. Kha lah kha a rei lovin rambuai lai a la ni zui. Kan sorkar hmuh chu Congress leh MNF inlal chhawkna sorkar a ni a, chumi hnuaiah chuan sorkar hi ‘chak’ han tih turin a la awm chiah lo niin ka hria.

Eng vangin nge Congress leh MNF hunah sorkar chak kan la hmu lo kan tih? Keia ngaihah chuan a langsar berah chuan sorkar hnathawk enkawlna hi a ni. Congress sorkar thawh hnihna kha a chak viau dawn emaw tihtur a ni hman a, mahse Engineer 13 te thubuai hnuhdawh aṭang khan a chak lo zui ta niin ka hria. Hemi kan sawi hma hian hripui hnuaia sorkar hnathawk leh sorkar hnathawk lo inthlauhzia kan sawi lawk ang.

Hripui a’n leng a, sorkar hnathawk (keini pensioner te pawh tiamin) chuan eizawnna kawngah kan tuar ve meuh lo a tih theih. Kan pension hlawh leh kan sorkar hnathawh hlawh a kiam lova, a danglamna lian tak pakhat erawh chu sorkar hnathawk chuan an hna an thawk thei lova (Lockdown/ inkal chhawk/ quarantine/ containment zone leh a dangte avangin), an hahdam deuh tihna mai a ni. Sorkar hnathawk, hripui hi a kiang ang a, dan pangngaiin pisa kai leh a ngai ang tih hlau ta viau pawh awm palh ta se a mawh lovang. Chuti khawp chuan sorkar hnathawk chu he hripui hnuaiah hian an hamtha kan ti thei ang. Mizoram sorkar hnathawk ten an ni khat hlawh an han thawh khan cheng nuai zathum leh sawmsarih a tling a nih kha. Khatah khan an inrinni hlawh tur leh an chawlhni hlawh te pawh a tel vek ang.

Hetih lai hian sorkar hna thawk ve lo, kut hnathawk te, sumdawng chi hrang hrang te, inhlawhfa te chu mangan namen lova mangang thei dinhmunah an ding hlawm. An nikhat hlawh chu sawi loh, ni tam tak hlawh chânin he hripui hi an tuar tlawk tlawk a ni. Thenkhat phei chu thenawmten an han en vang vang a, tanpui ngai tlat a an hriat, chhungkaw pangngai ve angreng taka lang si an awm hial awm e. Chutiang chu sorkar hnathawk ve lo tam tak dinhmun a nih laiin sorkar hnathawk chu an hlawh a ngai reng a, kan sorkar inchhuan theihna pakhat chu, ‘An hlawh kan la pe thei zel,’ tih hi a ni. Sorkar hnathawkte chuan an hna chu eng ang pawhin thawk lo mah se an hlawh erawh chu Mizoram sorkar hian a batin a ba a ni. Mizoram sorkar hnathawk hlawh leh a chhehvel chuan kan budget chanve vel zet a ei laiin hnathawhna tur pawisa, thawh loh chuan neih theih miah loh chu budget pumpui aṭanga zaa sawmhnih pawh tling lo a awm a. Mi singnga velin kan budget chanve an insem laiin mi nuai ruk velin kan budget zaa sawmhnih tling lo chu kan insem ve dawn a ni (naupang kum tling lo leh hnathawk thei tawh lo kum upa te rin thuin han paih thuak thuak ila). A nihna takah chuan hetia kan sawi thuak thuak ang ai hian sorkar hnathawk hi an chan a la tha a, sorkar hnathawk lo hi an chan a la chhe zawk thei.

Kan budget chanve zet a engamah hmaa pusum teltute hi sorkar kutke an ni a, an tel lovin sorkar a kal thei lova, chu mite enkawl that leh that loh chu sorkar chak leh chak lohna bul a ni lo thei lo. Mizoram chauh ni lovin khawvel sorkar dang te pawh chuti tho chu a ni.

Sorkar hnathawk lo, thingtlang khaw rila awm tam tak tan chuan budget hian awmzia engmah a nei lo tluk a ni. Sorkar pawisain an tana awmzia a neih teuhna ber chu an khaw kawng siamthat a ni a. Mahse chutah pawh chanvo an nei tlem lutuk. Sorkar budget pung mah se an khaw kawng chu siam tur zingah sorkarin a telh lo maithei a. An telh loh chuan sorkar budget an hnemhnanpui ve theihna tur chu kawng a bo tawh hle a. An khaw kawng chu siam turin lo ruahmanin pawisa te pawh dah diam mah se an thatpuiin a zar an zo ang tihna a ni leh kher lo. An khaw kawng chuan a thatpui tak tak ang em tih ngaihtuah tham a la awm hranpa cheu. Sorkar budget chu tam mah se an inchhung khura lo luan luh vena kawng a inhawng lo.

Sorkarin sorkar hnathawk lo mipuite tan ruahmanna eng teh vak a siam loh chu thu hran, a siam ve chhunah pawh an khaw thlen hma a riral zo ta vek leh kut tling lova thiltih tam lutuk avangin sorkar hnathawk ve lo mi vantlang tam tak tan chuan din chhuahna tur te, hamthatna tur te, mangan lohna tur te hi a vang khawp mai. Tunah pawh vawk vulhtu tam tak chuan vawk hripui an tuar a, Mizoram sorkar chuan ‘Central-ah tanpuina kan dil,’ tih mai lo chu hriat tur a vang viau.

Hetih lai hian sorkar hnathawk, aikal la a, thawk miah lova nih ringawt hnaa neih a, sorkar pawisa ei ngat ngat, a tawp a pension hlawh la ve leh thei tho tur si, an tih that an tih chhiata mawhphur hauh lo tura midang, anmahni thawh ai thawk tura ruai thei sorkar hnathawk, he Mizoram sorkar hnuaiah hian engemawzat an awm a. Sorkar hnathawk thenkhat hi chuan hna an hmuh hlim aṭangin pension vawksa an chên a ni hawt a. He dinhmun hi sorkarin a siamtha thei lova, kan sorkar hmuh tawh te chuan hetiang hi a tihbo ngaihna an la hre rih lo. A chang leh, ‘Aikal lak awih loh,’ tih te hi a hranpain sorkarin an han chhuah ta dah thin a. Sorkar hnaah hian aikal lak theihna dan hi khawiah mah a awm lo sa hrim hrim a. Aikal lak hi thil thiang lo a nih avangin heng thu sorkarin a chhuah chiah hi chuan patlingin, ‘Ka nupui min uiresaktu hi chu ka ngei viau ang,’ tih ang vel a ni. Hetianga thu kan chhuah dawn a nih chuan sorkar hian, “Sorkar hnathawk reng reng mahni duhthu thu a kal loh mai mai loh tur,” te tih awm tak a ni chho zel ang.

Le, kan sawi tum chu kan sorkar hmuh phak te hian sorkar hnathawk hi an la khuahkhirh zo lo zel tih thu a ni. Kan budget zatve, a engamah hmaa eizotu, khuahkhirh emaw, enkawl tha emaw, thunun emaw thei lo tan sorkar chak tak hi nih ngaihna a awm lo. Heti khawpa sorkar hnathawk te hi sorkar hnathawk lo mi vantlang aia an hamthat tawh hnu pawh a kan la enkawl dik thei lo a nih ngat chuan eng sorkar mah hi chak ngaihna a awm lova, awmze neih ngaihna a awm tak tak lova, heti hi kan nih reng hi. Sorkar hotu lu te hian pawr angreng tak takin chumi khami.... han ti ve sateh mah se sorkar hnathawk te kan enkawl thiam loh chhung chuan eng programme leh scheme mah a hlawhtling tak tak lovang.

Sorkar hnathawk thenkhat hi chuan zing dar 9.00 a pisa thlen te hi sorkarin a phut tlat chuan sorkarin tih sa loh tak a ti angah an ngai tlat tawh a. Kum sawmhnih chhung sorkar chak la hmu ngai lova pension hnaih tawh lam tan chuan chu nunphung chu thil pangngai a ni. Kan sorkar hnathawk tam tak hi hrem that ngam loh an awm ta nual. Heng hi U.T sorkar aṭanga vawiin thlenga kan Mizoram sorkar neih tawh te siam chhuah sorkar hnathawk an ni.

Eng pawh ni se sorkar hi a chak dawn chuan a kut ke, sorkar hnathawkte hi a thunun thei tur a ni a, thunun ringawt ni lovin hnathawh phung zahawm leh taimakna nena inzawm, thuawihna leh inpekna nena inzawm hmangin sorkar hnathawk te hi a enkawl tur a ni. Chief Minister ber pawhin DC te a dawp a ngaih a, a dawp hlawhchham avanga sorkarin a tihtur ti lo anga inlantir thei kan nih phei chuan kan sorkar hna chu engtin tak thawk ang i maw. Chief Minister-in DC a thunun theih lohva, Officer-in peon a tirh theih lohna sorkarah chuan engnge kan beisei ang?

Eng pawh ni se kan sorkar pawisa then phawka a tam zawk hi sorkar hnathawkte rawih nan leh enkawl nan kan hman si chuan, sorkar chak tur leh Mizoram hmasawnna tur chuan sorkar hnathawkte hian taima taka thawh hi Pathian thu tel hauh lo pawhin an tihtur a ni.

Sorkar chak kan neih dawn chuan kan sorkar hian sorkar hnathawk te hi rim tak leh hlawk takin chhawr sela, chhawr theih loh chu a enkawl dan tawk hria sela, chu chu sorkar chak awmdan tur a ni ang.