SAVUN KAWRFUAL

Mizo Academy of Letters-in kum tinin Book of the Year an thlang thin a, Zofate tan a tangkai ngawt mai. An lehkhabu thlan chhuah te hi an thlang chhuak tha hlawm hle thin a. An thlan chhuah te hi han belh chian chuan thlan awm tak a ni thin. Thlirna dang atanga han thlir a, ‘Hei chu heti tur em maw ni le,’ tih tur a awm ve zauh tho nain a tha tlangpui a. A chang chuan a thlangtu lam tan pawha harsa ve tak tak tur a ni, lehkhabu chhuak a that loh deuh kum te pawh a awm thei ve bawk. Thut hmun atanga ka lo hlauhthawn ve ber pakhat chu literature thlirna atanga thlir lova, sakhaw thlirna atang emaw, eng thil tha duh inti thlirna atang emawa an thlan mai chang a awm ang tih hi a ni a, mahse chutiang chu a thleng a nih pawhin a khat hle.

Hetia lehkhabu tha thlan hian thu a sawi ring sawt ta hle mai a. Mi tam takin Book of the Year chu lei hram hram an tum thin a, a ziaktu tan pawh a phurawm ve sawt bawk a. Lehkhabu thlan chhuah te chu ama nihna zawn (Drama, Novel, History etc.) theuhvah chhiar tlak tak ni tura ngaihna a lian ta hle.

Kum 2017 chhunga lehkhabu chhuak zinga tha bera an thlan, Savun Kawrfual hi thianpa John-an min lei kep a, a ngaihnawmin a ziaktu hian a ziak thiamin a taima hle a. Chu chauh ni lovin a veina a lo rei tawhin a pai chhung a lo rei tawh hle mai tih a hriat a, chu chuan a tihlu lehzualin a tingaihnawm lehzual bawk niin ka hria. A ziaktu veina rilru emaw, a ngaihdan emaw, a enga pawh ni se a thil ziah hi rei tak ka lo vei ve tawh, kan hnam tana thil pawimawh tak mai ni a ka lo ngaih ve a ni a. Book of the Year a an han thlang hi lawmawm ka ti zual hle a. Mahse an thlan nachhan tur atan chuan a thu ken emaw, ka thlawp zawng taka a ziah vang emaw lam aiin a ziahdan te, a thuziah tifiah tur leh tirinawm tura hmanrua a dap khawm dan leh chung thil te chu hriatthiam awl tak leh ngaihnawm tak si a a puan chhuahna te, a chhut nalh leh a pianhmang (layout) nalhna te hi a ti-Book of the Year-tu ni turah ka ngai a. A chhung thu ropui tak avanga Book of the Year atana thlan ni turah ka ngai lova, ni se pawh ka ti hek lo. Chutichung chuan a chhung thu hi a kawm hnunglama ‘comment’ petu, Pu Manzuala leh L.Keivom thuchang takin mi zawng zawngin chhiar se ka duh hle mai a. Kohhran hruaitute phei chuan chhiar se ka ti lehzual.

Kan ngaihdan lantirtu hrang hrang - khuang aia keyboard kan han ngaisang em em mai te leh kan hla thluk aia solfa hla kan han dah chungnung em em mai te, kan Mizo tihdan hrang hrang chu changkan lohna thil anga kan han ngai ta te hi a dik lo ngawih ngawihin ka lo hre ve thin a. Mahni hnam tihdan zulzuia Pathian be ta lo napui chuan khawilaiah emaw hian kim lohna kan nei tlat hian ka hre thin a. Chutihlai vek chuan a thutak lam ai chuan lehkhathiam te, nihna san te, saptawng thiam te, changkang anga lang (tihdan chhuak thar bawh rum rum duhna, biak-in ropui leh man tam te, lam pangngai aia ‘worship dance’ tih ang chi te leh sap rawngkai reng reng ngaihsanna) te chu sawi ngai lovin kan bawh chhunzawm a tul ta tlat a. Chutih rual chiah chuan kan hnam thil chu kan tuipui tih hrereng mah ila kan vulh lian ngam lo. (Lengkhawm hla sak hi nuam ti mah ila lengkhawm hla hlir sak chu changkan lohna deuh hlek anga kan ngaihna rilru hi a bo thei lo) Tlem lai khan biak-inah lam dan chi khat a rawn lar a, ziaktu pakhat chuan, ‘Biak-inah an chheih elo maw?’ tiin na takin a sawisel a. Kan Mizo lam dan kalphunga biak-ina lam kha kohhran mi, sap tihdana Pathian biak tur anga ngai nghet tlat thinlungin a pawm thei lo nasa hle. Mizo lamdan pangngai anga lam kha Pathianin a huat loh vek pawhin kohhran tan chuan do ngei tura ngai kohhran enkawltu kan ngah awm hlein ka hria. Chutihlai vek chuan thil inrem lo leh inhne rem hlei thei lo, lengkhawm hla thluk nem leh kal raih mai, Keyboard hmanga han rem auh auh mai te chu hei kan ching chho mek chu a ni si a. A inrem lohzia hre tura kei aia rimawi kalphung hre zawk te pawhin engmah an sawi ngam lo a nih loh vek pawhin ‘changkang’ zawkin an hre nghet tlat a ni tal ang. Heng thil hi kan sual vang lam ni lovin kan rilru leh ngaihtuahna hi savun kawrfual ni lo, sapho ‘straight jacket’ (incher behna kawr tawngchham) kan lo hak rei tawh vang a ni. Hnam dang zawng zawngin an hnam hla thluka Pathian an fak theih laia mahni hla thluk hmang ve ngam miah lo kan ni tih he Savun Kawrfual hian ngaihnawm takin min hrilh a ni.

Kan Kristianna kawngah a thutak hla tak aia a inkhawm chin chiah maia kan han Kristian dual dual mai a, chumi chungchang sawitu apiang mai kan han hmu sakhi mai te hi chu a manganthlak ka lo ti thin a. Kan kohhran thurin leh Isua zirtirna thu laimu ngaihsak mang der si lova kohhrana kan chanvo kan ngaihsanzia leh a inkhawm nana kan hun kan pek hnemzia te han ngaihtuah chuan a manganthlak lehzual a. ‘Punjabi meizial zu chin chu sual tak an ni,’ an tih thin angrengin inkhawm thlah hauh lo leh kohhrana chanvo neih duh hle chung si a khawvel thila duhamna leh hlemhletna langsar pawh thlah tul ti chuang miah lova awm kan tam ta hian kan hnam a eichhe nasa hlein ka hria a. Kan Kristianna kan ti dawn nge, kan Pathian biakna kan ti dawn, zawng zawng mai inkhawm atanga kan teh ta vek maiin kan ram a eichhiat nasatzia leh kan nun a tihtlakbal nasatzia hi manganthlak a nih laiin inkhawm lah kan tipung deuh deuhva, kan nunah a bet nghet tual tual si.

Savun Kawrfualah hian chiang tak tak leh pawmnahawm tak si, ngaihnawm tho bawk siin kan awmdan leh kan awmdan tura a duhthusam te a rawn tarlang a. A sawi ang hi mi tam tak chuan sawi ve ta ila ngaih huat a hlawh hle mai thei a, chu chauh ni lovin a sawi anga pawmnahawm hian kan chhuah thiam lo bawk ngeiin a rinawm. Book of the Year atana thlangtute hian a ziah thiamna avangin an thlang a, mahse a chhunga a thuchah hi mipui tan ngaihnawm leh pawimawh tak a ni.