NGAIHDAM KA NGAI E

Kar hmasa lamah Tuirial Hydel Project chungchang ziak reng siin ‘Serlui’ ka’n tih mauh pek a. A mak hle zawng a ni. Kar hmasa lama Serlui anga kan sawi zawng zawng kha Tuirial tih zawk tur a ni a. Khatiang dik lo lian tham ka’n siam kha chu a zahthlakin a kawngkal lo ngawt mai. Insawi thiam tumna leh thildang rawlh lovin min ngaidam turin chhiartute ka ngen a ni.

Kan sawi ta sa sa Tuirial chungchang hi chipchiar deuh zawkin han sawi zui ila a tha awm e. Kum 2010 a Tuirial khuah chhunzawm leh a nih dawn khan a khuah man tur kha cheng vaibelchhe zakua sawmpathum leh maktaduai ruk leh nuai thum (913.63 crores) a ni a. Kum li chhung khuapin January 2014-ah te chuan khuah zawh tura ruahman a ni. A hunah an zo ta lova, an zo lo mai ni lovin 2015-ah chuan a khuah man tur atana cheng vaibelchhe kua lai ni tura tihfel tawh chu ‘Cheng vaibelchhe sangkhat leh zathum sawmriat pakhat leh maktaduai sarih leh nuai khat (1381.71crores) a ngai,’ tiin a khuaptu tur NEEPCO chuan tan an khawh thar leh a. A huna an khuah zawh loh avang te, harsatna an tawk ni a an insawi avang te chuan vaibelchhe zali chuang (468.08 crores) zetin an khuah man a’n pung ta mai a. Vaibelchhe zali tamzia leh nasatzia ngaihtuah chuan Mizoram tan chuan rum tlawk tlawkna tham a ni ta. Vaibelchhe zali zeta a pung ta mai chu a tam tawh tehlul nen an la duhtawk ta lo cheu. Kum 2016-ah phei chuan a khuah man chu vaibelchhe sangkhat zali sawmli pakhat leh maktaduai nga (1441.5 crores) a ni ta leh zel a. A tira khuap thei tur anga an insawina aia vaibelchhe zanga sawmhnih pasarih leh maktaduai riat leh nuai kua (527.87 crores) zetin an pawisa phut a pung chho ta.

Chutiang em em a tam chu han ni ta tak tak se hmun dang aṭanga kan kawlphetha lakluh hi Unit khat cheng 3 chuang vela kan chhit laiin kan Tuirial Hydel Project ami chu cheng 10.44 vel daihin kan chhit a tul dawn a. A nasa dawn lutuk a, vawiina cheng sangkhat chawi thin te chuan cheng sang hnih chuang daih kan chawi a tul dawn a ni. Heng hi thil rapthlak tham a nih hial avangin kan sorkar chuan a nawr ta ngat ngat a, an nawr hniam leh tak thu leh chumi hnu pawha an nawr hniam chhunzawm leh zel dan te chu a sei rei lutuk nan sawi lo ila, Ministry of Power-in DONER kal tlanga vaibelchhe za chuang zet a rawn pek avanga cheng 5.18 vela kan chhit theih tak dan te pawh sawi chipchiar lo mai ang.

Mipui tan kawlphetha chungchang hi chipchiar a hriat sen a ni ve kher lovang a, tam tak phei chuan kan ngaihven peih lovang. Mahse a tel lovin kan awm thei lova, kan han khuap ve a, kan buai ta nuai si a. Kan ngaihdan chuan kan ramah ngei tuikhuah nei ila Mizoram chu kawlphetha chungchangah kan fel mai dawn a kan ngaih kha a lo ni awzawng lo mai.

Tuirial Hydel Project khuah chungchangah hian a thawktu NEEPCO te hi an fel vak lo niin a lang a. An fel lohna laka anmahni thiam chantir nan kan Compensation leh hnathawktu kan dan buai kha a lo tel ve zauhva. A an tak ber chu tu ke chhep sual tlu tur emaw, lungtea kan han vawm a, kan vawm avanga tlu ta anga an han insawi tlat te pawh a ang thei awm e. Kan Compensation la kha sawi fo tawh angin mi 48 hnena pek theih tur anga ngaih kha mi sangkhat chuang hnena han pek tak kha chu a nasa ve lulai em bawk a ni. A thenin nuai 12 an la a, a thenin nuai sawm, a thenin nuai 12.77, a thenin nuai 10.13, a thenin nuai 9.07...... Sawi zel dawn ila a ninawm tham. Heng mite hi khawchhak lam mi, tuikhuah awmna District chhunga in leh lo nei hauh lo deuh hlir an ni a.

Chu chauh ni lovin lukhum parh khumin tu tu ten emaw hnathawktu tibuai turin hlawhfa te an lo la hial ni awmin an la sawi zui. Thenkhatin Tlumtea thlir takin kawlphetha kan neih ve hun tur kan lo thlir a, chutih laiin a thenin a siamtu te an lo vau thul, pawisa tam em em an lo phut thul, ram hmasawnna duh ni awm taka tawngkam thiam chitin reng hmanga au au ni a kan hriat thenkhat hi chu rin ngam an har duh ngawt mai.

Heng zawng zawng thlenna hi Tuirial Hydro Electric Project a ni a, Serlui lam a ni love.