Guest writer
PL Liandinga
TUIRIAL BIAL INTHLANNA
Naktip nakthai maiah Tuirial Assembly Constituency-ah inthlanna a awm dawn a, chumi atan chuan Political Party hrang hrang an campaign a, he thu i chhiar hi chuan campaign hun a tawp tawh hial ang.
Kan lo hriat ve dan chuan by-election hi chu ruling chan a ni ngai a, ruling lo lam hi chuan siali khaw mawiah ti ang deuh hian an han chuh ve thin tak nain mipui rilruah rorel lo tur lama tang tura vote thlak hi chu thil phurawm loh tak mai a ni thin a. Chumi avang chuan tunhma chuan ruling lo chuan thapui an thawh tehchiam ngai lo deuhvin a lang a. Mahse tun tumah hi chuan nakum kum leh maia inthlanpui tur thlir lawkna avang ni maw, Party lian pathumte hian thapui thawhin an bei a, pakhatna nih loh pawhin pahnihna tal nih ngei tumin tha an thawh niin a lang.
Eng pawh ni se he bial inthlan hi nidang a by-election ai chuan a mak ta deuh tlat a. Inngaihtuah a harh theihna chi chu ni se ruling lam hi inngaihtuah viau awm tak a ni a. Mahse thil kalphung han en vang vang hian inngaihtuah harh hi thil huphurhawm ve tak a ni.
Tuirial bial inthlan hma hian Serchhipah khan ruling lo lam kha a tling nawlh a. A tling satliah pawh ni lovin nasa takin a tling a. Kha phei kha chu sorkar ding laiin an duh thu ngeia MLA an paih avanga inthlan ngai ta a ni a, ruling pawhin an zinga mi tha ber leh vote hmu thei ber tura an ngaih an theh chhuak chung pawhin an tling zo lo nasa a. Mahse kha thilah kha chuan Mizoram mipui khan ruling lam kha an khin rawn ni berin a lang a. Thil lang chiang tak mai pakhat chu sorkarna chelh mektute zingah mi zahawm leh pa rintlak hmel tak tak engemawzat an awm ngei a ni tih hre chungin khang mite thiltih dan kha mipuiin kan pawm hauh lova, MLA an paih ta mai kha dik kan ti lo tawp tih a ni. MLA bantir khan sorkarna chelhtute hi a tizuamawm zo ta vek ni berin a lang a. Tuirial bialah pawh heti khawp hian by-election-ah an zuamawm chho ta zel niin a lang.
Thuneihna kawltu kan nih a, sorkarna chelhtu kan nih tlat chuan thil hi kan ti mai thei zel a, kan lungawina tawkin chhuanlam te siamin a hrilhfiahna te pawh kan siam ang a, kan duh loh thilah chuan kan ngawi tlat thei ngei mai. Mahse kan hrilhfiahna te, kan chhuanlam te leh kan haider tlat te hian mipui rilru a hmin zo lo fo thin a. A chang phei chuan kan vanglai tak emaw kan tih hian mipuiin pawnchhe hnangkhai paihin min paih thlawrh fo mai.
Tuirial bial erawh hi chu Serchhip nen a inang lova, MLA ding lai vanduaina avanga heng thil hi lo thleng a ni a, bial chhung mipuiten an duh an thlang mai tura ngaih a nih laiin Mizoram inthlan tawh zawng zawngah chuan he bial inthlan tur thawm hi a na ta deuh ber em maw ni a tih theih a. James-a Sailutar vanglai ang maiin nitinin thu thar a awm deuh reng mai a. Party hrang hrangah lut leh chhuak an insul zut zut ti ila a sual kher lovang. Tunge tling ang tih lam chu keini ang chuan kan hrethiam ve lova, mahse lut leh chhuak hi chu an nasain a lang. Chutih laiin pa rilru fim deuh thenkhat tan chuan hetih lai hun vela hemi bial chhunga awm ve pawh hi a luhaithlak hial awm mang e a tih theih a, a ninawm lam zawnga ngaitu tan chuan campaigner-te hmel pawh nin tham deuhthaw hmuh tur a awm awm mang e a tih theih.
Hemi biala unit leh block hruaitu thenkhat hi chu Baal pawisa hmaah an bawkkhup ni ngeiin an ngaih theih a. Hetiang huna sum siam tum a phe vel thiam nih hi finna anga ngai kan awm ta zauh zauh niin a lang a, a lungchhiatthlak ngawt mai. Hetiang huna sum leh pai avanga kawi zak zak chi hi chu a inkheh hausa duh ang a, a chiahpuam duh bawk ang a, sum avangin thil tam tak, kohhran leh khawtlang mit atanga tih awm loh tak tak pawh a ti duh ang. Heng mite hi ngaihsan an harsa khawp mai. An Pathian biak ve te, ram hmangaih anga an lanna te, khawtlang tana thil tha anga an ngaih te pawh a rinhlelhawm zo vek a ni. Dik tak chuan heng mite hi an khawngaihthlak angreng viau nain a khawngaihtute hi mawl min ti dawn tih a chiang sa reng. Mi rilru nghet leh Pathian thu lama mi rintlak, ngaihtuahna fim nei leh mahni’n tha tihna kawngah chuan a tuar pawh tuar ngam an ni lo.
Hemi biala in-candidate te leh party te pawhin duh ai chuan intiamna lam kan uar lutukin a lang. Thenkhat phei chuan ‘work order’ te pawh an hum lut niin a lang hial a. Hetiang khawpa kan tang nasa mai leh a phuttute pawhin hetiang huna tawngkam pangngai taka phut lova, a finfiahna zawng zawng nena kan han phut ta tlat mai te hi a lungchhiatthlak khawp mai. Inthlan dawna intiam nasa te hi a hnu lama mi rintlak ber ber an ni lo tih a hriat a, keimah ngei pawhin kan vengah hetiang mi hi ka lo tawng tawh a. A intiam nasa ber kha a chhawrnahawm lo ber a ni zui ta tih thuah chiang vein ka inhria. Mihring mimal nunphungah pawh intiam zung zung mai mi chu an rintlak lo fova, ram rorelna lamah pawh intiam nasa te leh intiam kilkhawr deuh deuh te hi an chhenfakawm lo fo tih hriat a ni bawk.
Heti chunga Tuirial biala heti taka intiamna nasa leh mihring inkalthelh nasa thawm kan han hria hi chu hemi bial pumpui hi bial vanduai tak an ni kan ti thei ang. Mahse vanduaina anga ngaitute ngaihdan hi heng mi vanduai kan tih te hi chuan an ngaisang meuh pawhin a rinawm love.
Eng pawh ni se kan inthlang ang a, thil awmzia chu a lang chho zel ang chu.