TUIKUK CHUNGCHANG

Hmasawnna kawnga kan tuihal a, keimahni Mizo leh Mizo pawh induhthawh luat avanga inkawh sawk sawk mai kan duh rum rum laiin hmasawnna lam hawi pawh ni a lang lo, Tuikuk-hovin khawlhkham an lo siam ve sek a. Tan chhan tam tak nei mah se a tlangpuia lak chuan Mizoram aṭangin an tlan chhuak a, ‘Lo kir leh rawh u, ṭha takin kan lo enkawl tawh ang che u,’ tih pawh duh tawk lova himna lam ni lo, sum leh pai leh nawmsakna chi dang ngiat a an tei an tei ta mai hi a ninawm ve ta khawp mai.

Pi leh pu aṭanga an dinhmun hriat phak tawh zawng zawng aia sang leh hautak an ngiat a. An ngiat zel a, an ngiat zel mai zawng a nia. Kan buai ṭantirhna tak kha anmahni lamin Mizoram sorkar hnathawk an thah vang a ni a. Chuta ṭanga buaina inmun chho zel leh punlun chho zel a ni ta ber. Refugee Camp-ah awmin chawke lal ang maiin a thlawnin sorkarin a chawm a, an chawm no zo ta a ni law maw tih mai turin an khawsa ta a, chumi karah an hotu lama a hawiharh deuhvin an ration leh eng thil dangah emaw hlawkna an hmu ni ngei tur a ni, Mizorama lo kir lehna tur hun tiam an bawhpelh zing ta lulai ngawt mai.

Tuna an thil phut phei hi chu a lutuk ta fein a lang. Anmahni khawsak phungah chuan an in te hi cheng sing thum te chuan sak zawh theih mai tur hmel a pu a. Chuti chungin sorkar chuan cheng nuai chuang pek a inhuam a. Kum khat ei pawh thar ngai lo kha a thlawna kum hnih chawm an han tiam a. Eng lai maha cheng sing pawh kawl lo ve thei tho kha cheng nuai li pek an han tum bawk a. Chumi bakah chuan hmun nghet leh eizawnna nghet pawh nei ngai lo khan Mizoram leilungah tin nga hmun (5 acres) pek an han phut leh zel a. Chu chauh ni lovin in hmun te, vengtu te an la phut leh ta nghal a. Hetiang em em a huangtau hi chuan lawm an hlawh har ngawt ang.

An tawrhna chungchangah thu dik tawk lo tam tak sawiin an phuah belh a. Hun reilote chhungin hrehawm tinreng tuar hman angin an insawi a. Dik tak chuan rum nek titih a kan innek chhung kha a rei lovin Mizo ṭhalai pawh kan inhnamhnawih tam lo hle a. Chu chauh ni lovin keini hi kan Kristianna avang hian midang chunga rawngra taka chet harsa ti tak mai hnam kan ni a. Chutichung chuan rambuai laia India sipaiin min nghaisakna aia nasa a nghaisak angin an inchhuah thiam a ni ber mai a. Buaina sulhnu zawng zawng han enin an tawrhna kha chuti taka nasa a ni thei lo. Refugee Camp-ah an awm a, an awm rei telh telh a, an phuah belh tam tial tial a ni mai awm mang e tih tur a ni.

Sakhuana leh thlarau lam tel lova thlirna aṭang phei chuan anmahni tihchangkan tuma kan beihna leh kan tha thawh zozai enin Tuikuk-ho chungah hian Mizo tan lawmna tur a vang hlein a lang. Lawmna tur lam ai chuan thinrimna tur hlir niin a lang a. Khawngaih tlak pawh ni meuhvin an lang lo. Fin kherek zawng zawng an thawh hnuah an ngaihtuah phak bak pawh thawhpuitu leh ngaihtuah chhuahpuitu fing kherek tak a rawihin an ruai ni ngeiin a lang a. Ram leilung an phut te phei hi chu a tiha tihhlawhtlinsak chi chai an niin a lang lo. Keimahni Mizo ngei pawhin mahni duh tawk kan nei lova, hetiang tiat tiat ram neih ngawt dan kan hre hek lo. Chutih laia kan pawisawi vanga tlanchhia, lo let leh tur hnena hetiang ram leilung lo phalrai hi chu thil tih sa loh tak niin a lang a. A tawp thlenga do chi ni ngeiin a lang.

Chenhona kawngah chuan harsatna a awm thin. Mahse hetia a ram leilung insahthlak a zawnga thil phut an nei a nih chuan Tuikukte hi Mizoram huam chhungah awm mahse kumkhuaa kan hmelma an ni thei tak tak mai ang tih a hlauhawm a. Ṭhangthar an lo piang zel ang a, an thin a dam dawnin a lang lova, anmahni tan tak pawh a ṭha lo zawkin a lang. Mizo ṭhalai, anmahni aia tam hi an thin dam thei lo an fuankhawm hun hunah an tuar ziah ang a, a tlem zawk leh a chan hnuai zawk chan chang chu a tuartu-ah an ṭang fovang. Sorkar laipuiin hum ṭhin mah se zozai lo chin a awm ngeiin a rinawm a. Keini pawhin tawrhna chin chu kan nei ve ang a, mahse a tuar zawk chu anni zawk hi an nih a rinawm.

Theih ni se chu sorkarin ṭha taka a koh lai hian ṭha takin lo haw ve mai sela. Phut sang lutuk lovin tih awm chin deuh hi ti ve se an tan a finthlak zawkin a lang. Chuti a nih loh chuan sorkar laipui pawhin mena thlak chin a neih chuan an tan a tha lo zawkin a rinawm.