SAWI NASAT NGHAWNG

Covid19 hripuiin min luhchilh mai ang tih hlauvin kan phu zek zek reng a. A ngaihtuah ngun deuhvin a hlauhawmzia leh min han luhchilh se kan chan chhiat turzia an han hriatin an fimkhur ngawih ngawih a. Ngun taka ngaihtuahin a hlauhawm a, a hlauhawm ngawih ngawih a ni ber mai. Hripui hlauhawmzia hriain thiam chi hrang hrang leh thiam mang loh thlengin mipuiin kan thawh a, thingtlang khaw ril ṭhenkhatah phei chuan an khaw luh dawnah daikawngkhar siamin talain an kalh thlap a, a zahawmin an hlauhzia a lang chiang ngawt mai. Hripui ta fam chuan min han luhchilh se, kan khua, kan vengin kan buai phah turzia chu sawiin a siak lo. Mizo pa pangngai ṭhenkhat, tunhmaa hripui chanchin lo hre tawh leh suangtuah thiam tan chuan hripui chu rapthlak tak a ni ringawt mai a, hlauh em em loh theih a ni lo. 

Tunlai khawvel, heti khawpa thiamna a san tawhnaah ram ropui leh hausa ber ber te pawh he hripuiin a’n luhchilh meuh chuan an tuar nasa ngiang mai. Keini ram kilkhawr leh thiam tur ngah zet mai tan chuan he hripui hi a choawm lo ngawih ngawih. Chutiang dinhmuna kan din lai chuan hripui ni chiah lo, hripui karah engemaw hi ngaihtuah a ngai ve tlat mai a, engtia tih tur emaw ni dawn ni.

Kan ram hruaitu lu ber, kan Mizoram Chief Minister hian thil hi a sawi thiam nasa mai a, duh aia a sawi tui ta lu hrat hi keini Mizo tan hian a buaithlak chin a awm ni te pawhin a lang ta. A mipui nawlpui chu thu hran, an Party hruaituteho pawh an buai ve khawp chuan a rinawm. An Party buaina chu keini lo enghelh tur leh sawi tur a awm lo a ni maithei, mahse Mizoram pumpuiin kan buai phah takna chungchangah hi chuan mitinin sawi theih kan nei ve ngei ang. 

Kan CM titi tui ber pakhat chu pawisa tam tur thu te, pawisa tam tawh thu te, kan la hausak tur thu te leh kan la vanneih em em tur thu te hi a ni ti ila a sual lo awm e. Central sorkar biak ei dan tur te, mau kan din chhuahpui dan tur te, kan mau chin tur ṭhatzia te, mau aṭanga sum kan lakluh tam theih turzia te pawh kawng hrang hrang leh ṭawngkam hrang hrang hmangin kan Chief Minister ka aṭang hian kan hre tawh a. A sawi lai thla ngei mai hi phawrh tur nei hi an han awm thla zen zel bawk a. Kan Chief Minister-in duhtawka thu a sawi tawhnaah reng reng chuan Mizo leh Mizoram hi engtin emaw tak, awlsam angreng taka din chhuah euh theihdan hi awm dawnin a chhuah titih ziah mai a. Sapthei a ni emaw, mau a ni emaw, Central sum bawmpui zuk zen teh dan tur a ni emaw, thawhrimna leh taimakna lam thu tel mang lo hian ngaihnawm em em leh tui em em hian thil hi a sawi reng thei mai a. A sawi hi awih zelin tak tak emaw ti chhunzawm zel phei ila engtin tak emaw kan awm dawn ni tih hi ngaihtuah tham a awm. 

Kan hripui dona chungchangah pawh mi tam tak rilruah mipui nawlpuiin sum thawh ve a ngaih thu han sawi dek dek hian mitthlaah tuizem lianpui, chatlak lova tui inkhawh lut zur zur, pa kut hlawk lem lo takin a lehlama a lo suak ve zeuh zeuh emaw, a inkhawh luhna tuidawt aia nasa taka te zawk hmanga dir chhuak ter ter te mitthlaah a lo lang a. A inkhawh luhna lamah Central sorkar tih te mitthlaah a lang a, a chhuah lehna lamah Mizoram tih te a lang. Chuti a nih si chuan mimalin nei leh nei lova mahni sum leh pai lo thawh ve chu a thanatthlak ta tlat a ni. Chhungkhat pa berin kan chhungkaw sum neih tam turzia te, tuna kan neih mek pawh nasa taka kan hmuh belh zel thu te a sawi ngat ngat chuan thalai tan chuan thahnem ngaih a harsa ngawt ang. 

Kan Chief Minister hian sorkarna a chan ve tawh chuan sum leh pai chu ama tihdan thiam avang leh a kaihhruaina that em avang te, a ngaihna a hriat em avang tein Mizoram mipui tan chuan thlaphanna tur emaw, sorkar sum renchem a tulna emaw hriat hi thil harsa tak a ni. Tunhma kha chuan sorkar sum renchem a ṭulzia kha kan sorkar hotuten sorkar hnathawkah te, mipuiah te min zirtir ṭhin kha a ni a. Lehkhapuan pawh a lehlam hman tawh hnu pawh a lehlam hman kan inzirtir ṭhin. Mahse tunah chuan kan Chief Minister ber mai hian sum tamzia te, kan la ngah turzia te, mipuiin kan lakluh nasat turzia te, kan State budget aṭang ni lo pawha sum hi kan state-ah a luanluh nasatzia te hi a sawi ngar ngar ni maiin a lang a. Kan Chief Minister thusawi han ngaihthlak tak tak hi chuan hawihhawm vang satliah mai mai lo chuan sorkar sum hi renchem a tulna a awm lo, a sawi chhuak thiam a, sum pek tura awmdan a thiam a, a hmanna lam hi a enghelh tehchiam lova, a lut lam hi englai pawhin sawi fe tur a hria a, a lut leh tur pawh a la hre chhunzawm ta zel ni hian a lang.

Mihring awmphung ngaihtuahin kan retheihna chu nei lova kan inhriat thil zelah hian a ni fo thin tih chu mi pangngai chuan kan hria. Nu tam tak chuan thuamhnaw hi an lei char char mai a. Office-ah a ni emaw, in lamah a ni emaw, thuamhnaw lei tur hi an pawt phan diar diar a, an lei zet zet a, thuamhnaw zuartu hi hmelhriat an ngah em em a, bat mai theihna hi chhungkaw nu tam tak chuan an hre zel zul thin. Chung mite chuan thawmhnaw chanchin an sawi a, thawmhnaw zawrhna hmun an hria a, mi thawmhnaw neih te pawh an hria a ni. Thuamhnaw kha an ngaih pawimawh ber a ni tlat. Thuamhnaw ngaihtuah hmeichhia an awm ang bawkin mipa zingah ram ngaihven an awm a. Ram lei tur awmna te, ram man tlawm te, ram man to te, ram neihdan kawng hmang te an hre em em mai a. Chung mite chuan dan naranin ram an ngah, ram an ngaihven a ni. 

Brig. T.Sailo hun kha kan thlir kir chuan hnathawh leh intodelh te mitthlaah a lo lang a. Pu J. Lalsang­zuala kan mitthlaa a lo lan chuan sorkar sum renchem te, sorkar hna dik taka thawh te a lo lang a, sawi zel lo mai ang. Kan Chief Minister hrawn mek hi kan mitthlaa a lo lan chuan kan la hausak em em turzia te leh sorkarin sum a hmuh tam turzia te mitthlaah a lang theiin ka hria. 

Hmanni lawkah mautam kan hmachhawn a, Baffacos tiin mautam ṭampui laka kan him theihna tur ruahmanna kan siam a. A hnua kan han hriat leh danin khatih laia sum leh pai, Central sorkar atanga kan hmuh tam zet mai kha mautam laka kan inhumhimna thil pawh ni lo, sorkarna fawng vuantute inchhek arbawmna leh induhsak uchuakna thilah a lo ral teuh mai a lo ni a. Khata ṭang khan kan inzir fingin kan fimkhur dawn emaw tih laiin tunah Covid19 dona tur sum tam tak mai chu engemaw ti takin Baffacos hunlai ang deuh mai khan a awm ni awm taka sawi a awm ta tlat a. Chuti chung si chuan sorkar hnathawk hlawh aṭangin sorkar sum dinhmun tihṭhatna tur thawhlawm emaw ni lak ṭhen tur thu a leng nuai nuai bawk a. Chung sum thawhkhawm tur emaw ni, laksak tur emaw ni te chu khawiah tak nge a luh dawn (head of account) tih te, a hman lehdan tur tak chu engtin maw tih te ngaihtuahnaah a lo awm ta. Kan Chief Minister thusawi dan aṭang te chuan kan sorkar hi puih ngai emaw, puih tur chi ang lam emaw hi a ni lo reng reng a, chu ai chuan kan sorkar chu mamawh apiang min tihsak zar zar thei tur hmelpu a ni. 

Hripui hi chu kan hlauva, kan khaw daiah talain dai kawngkhar kan kalh a, thingtlang khaw ril chenin kan inkharkhip a. Thu kan awihzia leh kan mi tlawmngaite tha thawh te leh veng leh khaw chhung kan invawn dan te hi chu entawn tlak a ni ve hial ang. Mahse kan Chief Minister thusawi aṭang hi chuan pawisa hi hman aṭang khan kan lo ngah tawh ṭhin a, ngah leh zel tur te pawhin kan lang a, cheng nuai nga te kha tlem kan ti viau a ni lo’m ni kha? Ṭan tlan te, ṭan rual te, tha thawh tlan te hi chu englai pawhin a hluin a ropui a, mahse sum leh pai kher hi chu kan ngah tur lam chi tak angah te pawh ngai ila kan hotupa thusawi aṭang hi chuan mawl lutuk pawh kan ni bik lovang chu maw!