MIZORAMAH SMUGGLER

Ram nawm leh nawm loh te, ram rorelna zahawm leh zahawm loh tehna pakhat chu ram chhungah tutenge zalen tih hi a ni ve ngei ang. Ram changkang leh ram nuamah chuan mipui nawlpui an zalen a, mimal sual fal bik leh midang tana hnawksak te chu awm bawk mah se an chungah hremna a thleng thin. Mipui nawlpui zalenna innghahna bul chu ram hrang hrangin an ram chhung theuh a dan leh hrai an kenkawh danah a innghat.

Ram hrehawm leh nuam lo chu mipui mimir kara misual te ngampat zawng aṭanga teh tur a ni ve thung ang. Misual leh dan bawhchhetute zalenna ram chu ram nuam a ni thei lova, chutiang misual ngampatna rama sorkarna chelhtute pawh chu eng ang pawhin invaivungin inchhek vul mah se an zahawm thei chuang lo. An nihna - President, Chief Minister, Minister - tih te chu invuahin chung zahawmna chu a hranpain awm tehmeuh mah se misualte zalenna ram hruaitute leh mipui mimir zalenna ram hruaitute chu a mimalin an inzahawm hleih tho tho.

Mexico te, Uganda te, Nigeria te, Columbia te leh ram rethei leh ram ralti hmun tam takah chuan an ram hruaitute chu khawvel ram ropui hruaitu chhuanawm tak an ni ta emaw tih turin an inpenparh ve nasa. Mahse an khawlaiah chuan dan bawhchhiatnain ro a rel a, eiruknain kil tin a tuam a. Mipui an zalen tak tak lo. Chutiang hmunah chuan Smuggler-te chu sumdawng pangngai aiin an hausa a, sorkar miten an khawih theih lohna turin sorkar hotute an tham lungawi vek a, an duh duhin an khawsa mai. Tunhma leh tunhnu deuh thleng pawhin Bihar-ah te chuan Gunda rual tih te kha tawng tualleng a ni.

Chutiang ram hrehawm ni ve lo America ramah te chuan an Senator te chuan mahni motor, an nihna tarlanna engmah awm lo, motor car naran tak mai te an khalh a (a hmunah kalin a takin ka zu hmu ve khanglang a). UK-ah te chuan an Cabinet Secretary tlukpui te chu an Official Dinner einaah te thirsakawrin an kal mai a (a tel ve ngei ka thianpain min hrilh a). Delhi-ah te chuan Kejriwal-a chuan kawrphiar hain muffler a bat a, ke tein a kal mai a.

Tunhma zawng kha chuan sorkar phal loh thil titute chu he Mizoramah hian a rukin an che a, an awmdan leh an thiltih chu sorkarin a hria ang tih hlauvin an kimki dek a, sum tam tak nei chungin (smuggler an nih miau avangin a rukin phal loh thil an tawlh a) mipui mimir karah inthup takin an awm thin a. Mipui mimir lakah phal loh thil phur kualtu leh chutiang hmanga sumdawng (smuggler) te chu an inkiltawih thin a. Sorkar pawhin a hriat chian chu a man mai zelin kan hria a.

Mahse tunhnaiah Smuggler-te hi Mizoramah an ngampa ta hle mai a. Ngaihtuahna a kal thui khawp mai. An awp huam chhungah chuan D.C te meuh chu sorkar kan han tih a, a sorkar lai tak hi an ni ve tehlul nen, Mizorama Smuggler te chuan D.C. te chu an hlau lo mai ni lovin tantir theih an inring hial ni tur a ni ta. Smuggler Lalhruaitluangi te ang chuan police hnenah hekin, 'Sorkar phal loh thil ka phur a, min tihchhiatsak vei a, man rawh u,' tiin police mantir a tum ngam ta mai a. Police lahin engtizia teh reng emaw ni an chunga roreltu (District Magistrate) lakah chuan rang takin thubuai an lo ziak lut vat mai bawk a. Dan phal loh kuhva phurtu motor driver leh motor neitu kalkhawm lah chuan inthlahrung hauh lovin, 'He mi hi kan tan a hnawksak em mai, min sawnsak rawh u,' an ti ngam ta mai bawk a. Sorkar khap thil an phur tih lah chu Magistrate te, Police te leh Custom Duty te chu sawi loh, mipui mimirin kan hre vek a, chuti chung chuan an inthlahrung hauh lova, an zak hauh lova. A mak tehlul nen an thu awih tih loh theih lohvin kan sorkar lah chuan chung miten chutia an tih veleh chuan dan kengkawhtu leh dan dinchantir tum a beitu D.C chu rang deuh maiin a sawn ta mai a. Mak lehzual em em chu an sawn hma ni chiah hian Central YMA hruaitute hnenah kan Mizoram Chief Minister chuan Champhai D.C hnathawh tha a tih thu hi a lo hrilh chiam bawk a. An inbiak lai mek khan sawnna tur thu a lo tifel diam tawh a nih loh vek pawhin a office an chhuahsan rual chiah khan sawnna tur thu a ti chhuak ni ngei tur a ni.

Hmanah khan, tuna kan sorkarna chelhtute sorkar lai vek khan helho kha Mizoramah an huangtau em em tawh a. Kan khawpui lun lai kan Aizawl khawpui daifem pawh ni lo, veng hmawr deuhah te chuan tawmkhawmna te neiin Training te an nei ta a. Mipui kan mangang ru em em mai a. Aizawl khawpui chhungah helho kut hnu ni ngei tur tualthihna a thleng zauh zauh a nih kha (Hnam Run bathlar, MLA Hostel leh Beraw tlangah). Chu chauh ni lovin khawthlang lamah kan Mizoram police mite, sawm chuang lai mai helhovin an kaphlum a. Khatih laia kan Chief Minister, vawiina kan Chief Minister tho hi, a zinna lam aṭanga lo haw vang vangin a vuina hmuna thu sawitu a ni. Thi te chu martar an nih thu te, ram tana thi an nih thu te a sawi chiam a. Sorkar anga tuk let an nih tur thu sawi hauh lovin hun a hmang tluan a. Mahse vanneihthlak takin sorkar a inthlak a, helho thawm kan hre ngai ta lo.

Tunah Smuggler-te chuan chhun khaw engah, kan chanchinbu leh kan TV lamah te min chhhuahchhal let a ni ta ber mai a. 'Hetianga sawi­seltute hi chu sorkar hnathawk, hetiang ti ve thei lo, midang itsiktute an ni,' an ti ta pang pang mai. An thiltih hi a dik tih sawi hauh lo leh, dan leh hrai an bawhchhe lo tih thu kam khat pawh sawi lovin mipui hi min cho ta em em ni te pawhin a lang a. Smuggler-te chuan a rukin an lama tang turin mi pangngai ni awm taka lang te hmangin mi hrang hrang rilru hmin tumin an bei a. Thlem thluk theih tawk pawh an nei ngeiin a lang - rin loh deuh deuh tute emaw hian kuhva tawlh hi a pawi loh thu an sawi leh phauh thin. Mahse ngun taka chhui chian chuan kuhva tawlh sawimawitute hi mihring belhchian dawl an ni lem lo.

Kan kawm duhzawng te, kan ngainat zawng te aṭangin kan mizia tur a hriat theih nual a. Kan sorkar pawh hi an hnuaia Smuggler an ngampatzia en hian an hawi lam chu hriat ve theih awm tak a ni. Engemaw changa India rama Police tha ber pawl anga sawi kan Mizoram police ten Kelkang dai aṭanga truck rit phur panga an man theih loh aṭang kha chuan kan police te kaiza tha pawh tuemaw chuan a chhat tih rin nachang hriat loh hi mawlna ni hial awm a ni. District Magistrate-in man tura thu a pek chuan Mizoram kawngah na na na chuan truck rit phut panga chu kan police te hian an man ve thei phawt tur a ni.

Tunah chuan Mizo nun ze mawi chawisan tih te chu kan sorkar aṭangin beisei ta ila kan mawl hle tihna a ni thei ang. A dik leh dik loh te, a mawi leh mawi loh te sawi hauh lovin tute emaw sum hmuhna tur hi chu kan sorkar hian a hlauhtlawn ta mai em ni aw, tih hial a awl. Tu te truck loan lak thu te emaw te an sawi ri feih feih a, 'Mi eizawnna,' kan ti. Tu te emaw eizawnna ngaihtuahin Aizawl khawpui dawlh zawh loh City Bus kan nei tawh a, tlanna inchan lo Taxi kan nei tawh a, Two-wheeler taxi pawh anmahni leh anmahni an inhmu sakhi lo chauh a ni. Kan eizawnna inngaihtuahpui dan hi a fuh vak lo a ni ngei ang. Chu chauh ni lovin dan phal loh kuhva tawlh phurh nana motor leitute mitmei lehzel kan veng dawn a nih chuan khua leh tui pangngai te hi kan khawngaihthlak dawn mang e.

Mahse kan Pathian biak thin te kha kan lo tider a nih lohva, kan Pathian pawh hi kan be fuh a nih chuan chunglam puihna te pawh kan la beisei thei ang. Kan pi leh pute tlawmngaihna nun te leh kan zonun ze mawi te kha kan thinlungah hian hmuh theih lohvin a cham reng a, Smuggler sawmli sawmnga hmaah leh Baal sum hmaah hian Mizo hnam hi kan tlawm ka ring lo.