Guest writer
PL Liandinga
MI LEH SA HUIKHAWM
Hripui avangin mi tam tak vairamah an tangkhang a. Vairam piah lama tangkhang te hi chu kan sawi phak chiah rih lo deuh a ngaiin dahtha ta mai ila. Keimahni India ram ngeia tangkhang te hi chu State dang te ang bawkin hruai haw ve thei ngei tura ngaih kan ni a. Kan unaute thenkhat chu State dangin an hawna man tur te min tumsak ta hial bawk. A lawmawm rualin patling, hnam induh ve ngam tan chuan keimahnia hruai haw theih hi tum ve hram hram tur te pawh a ni bawkin a lang.
Vairamah hian kan unaute, Mizorama lo haw duh sing chuang vel an awm turah ngai ila, chung zinga sangnga vel chu kan hruai haw tawh maithei a, a haw duh leh haw mamawh dang an la tam viau a ni. Tuna kan dinhmunah chuan a lo haw te dahna tur hi kan buai mai ang tih a hlauhawm rum rum a. Chutih laiin an lo hawna tur hi buaipui a ngai viau mai bawk a. Tun ang zela kan kal chuan kan haw khawm kim theih hun tur hi a la hla viauin a lang. Kan sorkar hian ngawrh deuh hlekin lo haw chungchang hi a ngaihtuah loh chuan a hnukhawi lamah kan buai chiam ang a, mi thenkhat, a haw ve thei lawk lo tan chuan a thanatthlakin a hrehawm viau dawn tih tun atanga ngaihtuah a ngai.
Tun thleng hi chuan kan sorkar leh Mizoram mipuiin tha takin he hripui hi kan la do zel rih niin a lang a. Mahse englai pawha inring reng satliah lo, inring telh telh a kan awm a ngai hial zawk a. A tawpah hian kan che sual palh ang tih a la hlauhawm zel. He hri hian min luhchilh vaih chuan kan Health Minister-in, ‘mi pasarih bak enkawl ngaihna an awm lo,’ a tih kha ngun taka kan ngaihtuah chuan a rapthlak angreng hle a ni. A sawitu sawidan emaw, sorkar chak loh lam emaw ni lovin kan dinhmun dik tak leh he hripui buaithlakzia leh kan tlin lohzia a sawi mai zawk a ni.
Tunah chuan thlawhna hmangin mi thenkhat an lo haw thei dawn a, chuti a nih phei chuan inkhung hran hi buaithlakna a awm belhchhah dawnin a lang. Inkhung hranna kan indaih meuh loh vang te pawh a ni maithei, mi thenkhat chu an han khung hrang a, mahni inchhungah naupang lam an nih phei chuan nu thinlungin a zo lova, ‘A nih nih kan ni mai ang,’ ti a inkuah ta mai te pawh an awm ni awm tak a ni a. A inkhung hran dan leh a kalhmang hi kan ngaihtuah ngun a ngai hle mai. Dan anga kan tihtur ni a lang kan tih mai piah lamah a ngaihtuahtuten tih takzeta tihdan tur an ngaihtuah a ngaiin a lang.
Vairama tangkhang ni ta ila, midang an haw hnua la awm nih hrehawm turzia leh khawharthlak turzia te, haw tur tlem tawlh tawlh chuan rel kaldan leh ruahmanna siam buaithlak dan te ngaihtuahin a khirh telh telh dawnin a lang ang a, chutih laiin rilru lam a mangang tual tual dawnin a lang bawk. Hnam dang karah thenawmte duh loh chan changa awm hrehawm turzia te, mahni sorkarin a ngaihsak tawk lo anga lang nih te pawh a hrehawm duh hle ang.
Kan sorkar a hausak tawk ve loh avangin State hausate tih ang chuan kan ti ve thei kher lovang a, chu vang chuan ngaihtuahna leh tha leh tui kan sen nasat a ngai zual bik dawn ni te pawhin a lang bawk. Thil awmdan han thlir hian tun dinhmunah chuan he hripui laka kan fihlim nalh hun tur hi a lang pha mai rih lova, rin aia rei kan buai a ngai dawn niin a lang a, chumi hrereng chuan theihtawp kan chhuah a ngai a ni.
He lam buaipuitu kan sorkar official te leh a mawhphurtu tam ber chu an fakawmin an theihtawp an chhuah niin a lang a. Mahse pawisa tam tawk lo nen thil a harsa viau mai a, kan hotu lian lam te pawh hei aia an tan lehzual loh chuan hah taka an thawh fe hnuah hmingchhiat leh sawisel an hlawh ang tih te pawh a hlauhawm ve tho. A tir atanga ti tha duh lo ni se chu venpui leh keini lo sawi ve pawh a ngai lem lo letling zawk. Chutiang thil te chu ni se mipui nawlpuiin kan ngaihven ang a, kan phu luai luai maithei. Mahse theihtawp kan chhuah tlang a, chutih laiin inhruai haw hna hi a hautak viau mai si a, ngaihthah palh a hlauhawm thuah kan hotuten tha an thlah lohna tur kan han ngaihtuahpui ve a ni ber mai.
Hmun thenkhatah chuan an mutbu te kan ngaihtuahsak ni awm tak a nia. A lawmawm viau rualin an mutna tur te hi chu an chhungten ngaihtuah sela, theih phei ni se an chaw ei tur te pawh ngaihtuahin a tihdan zawn ni se a tha hialin a rinawm. A ngaihtuah thei hlawl lo an awm chauhvin sorkarin ngaihtuah ta sela a tha hial ang. Sorkar tana insensona tlem thei ang ber si, inkharkhipna dan fet tak lek kawh dan ngaihtuah a ngai hlein a lang. Pawisa nei vak mang si lovin kan hruai haw chhun te hautak angreng taka lo enkawl kan tum chuan kan tlin leh si lo ang a, a hnuhnung lamin an tuar zek palh ang tih pawh hlauhawm a ni.
India ram chhunga tangkhang te chu a rang thei anga hruai haw vek dan ngaihtuah theih ni se a va duhawm em!