Guest writer
PL Liandinga
Kalphung vs Mimal
Tunlai chu inthlan a hnai ta a, inthlan lam thu lo phei chu ziah ngam pawh a ni zawk mah lo. Krismas boruak a vir hut hut tawh laia inkhel lo sawi ve chhen ang deuh a ni a. Inthlan hi chuan kan vaiin min nghawng chiang em mai a, kan chawbel, kan tunhnu khua leh kan chhiat leh kan that thlengin a nghawng tlat mai. Tih fuh loh chuan kum nga chauh a nghawng lova, kum tam tak a nghawng dawn. Kum nga chhunga rorel fuh lo chawhchhiat leh nan leh siam dam leh nan kum engzahnge ngai dawn hriat a ni lo. Chuvangin inthlan hi a pawimawh hle a ni.
Tunhma khan duhthlan tur pahnih kan nei thin a, pakhat duh lo mah ila pakhat dang bak thlan tur kan nei ngai lo kha a ni a. Chuvangin kan duh loh zawk zawk kha kan paih a, tam tak chuan kan duh reng vang ni lovin kan duh vak loh pawh kha kan thlang lo thei lo thin a. Tunah chuan duhthlan tur pathum kan nei ang a ni ta a, pali ti pawhin sawi ila a dik thovang chu. Duhthlan tur kan ngah ta sawt a ni. Duhthlan tur neih loh vanga NOTA hmet kan vang deuh tawhin a rinawm.
Mi tam takin mi tha thlan chhuah a ngai kan ti thin kha a ni a. Mahse kan mi tha thlan chhuah te chuan kalphung kha an lo nghawr danglam pha chiah lo a ni tih a lang chiang ta viau. Kan sorkar kal tawh leh hrawn mekah hian mi tha tak tak an awm a, mi thiam an awm a, mi thil hria an awm a, mi rilru tha leh thil tha duh tak tak an awm.
Tunhma lehzual khan mi thenkhat, han en reng reng pawh a phawsawlh zet zet mai, an lak atanga thil tha leh thil changkang han beisei theih loh, khawilaiah emaw chuan zu te pawh rui mai thin, zu rui satliah pawh ni lova mi hriata rui thin te kan thlang chhuak a. Khang mite lakah khan thil tha beisei tur kan hre lo mangang khan, ‘Mi tha leh rintlak dah khawm ila kan fel mai ang,’ tih rilru kha kan pu hlawm niin ka hria.
Mahse mi tha leh felfai tak tak, tualzal nun leh incheina thuah pawh mi fel, mahni lawina kohhran lamah pawh mi fel tak tak deuh vek kan han khung khawm a. Mahse kan lo la fel chuang hauh lo mai a. Mipui hian engemaw deuh chu kan beisei a, kan kalphung hman mek (sem policy) lak atanga inla hrang ngam si lo (dawng ve lo bik nih hlau), mahse ngaisang lem si lo kan awm ta nuai mai niin a lang.
Kawng chhia hi kan kalphung hman mek niin a lang. Ram changkang leh state dang thenkhatah chuan kawng chhia hi thil thleng palh a ni a, keini state-ah chuan kawng chhia hi kan awmphung pangngai, a that chuan thil lawmawm tak a ni. Kan state-ah chuan kuthnathawktute hian harsatna an tawk ngei ngei tur a ni a, sorkarin engemaw tia a chhawmdawl hlauh chuan thil lawmawm tak a ni.
Kalphung tha hnuaiah chuan mi fing vak lo pawh hian hna tha tak an thawk mai a, kalphung a that loh chuan tihdan tur hre teuh chung si hian engmah a tih theih lawi lova. Tihdan tur hria leh tih tum tam tak chu kalphung tha lo hnuaiah chuan an bet reng mai a, an thiamna te a hman theih lohva, an remhriatnain awmzia a nei thei thin lo. Mimal finna leh thiamna te, thiltih theihna te chu kalphung tha lo hnuaiah chuan a inup hlum vek thin.
Kan mi thlan chhuah tawh te leh kan ram roreltute hi mi tha lo leh zahpuiawm tak an ni lova, fimkhur taka Party-in a thlan chhuah, mipui hmuh pawha mi tling leh rintlak tura ngaih vek an ni hlawmin ka hria. India ram hmun thenkhat anga Gunda hotu leh mi rintlak tura ngaih loh, tihthaihna leh vauna vang te, pawisa avang liau liau te leh vote tihchingpen avanga tling ta mai an awm lo. Mi mal mal han en hian duhthusam chu ni bik hauh lo mah se pawm theih tak vek leh tling ve thawkhat tak vek an ni.
Kan Engineer te pawh sap Engineer te aia thiam lo bik an ni hauh lovang a, kawng tha nei State a Engineer thawk te aia an thiam loh bik vangin Mizoram kawng hi a chhe hauh lovang. Mahse kalphung berin a zir loh chuan kan kawng te chu a tha thei ta hauh lo a ni mai. Tuna kan awm mek dan en hi chuan kan ram leilung hi a dik lo bik a, kan kawng siamna hmanrua hian a tlin loh bik avangin kan ram kawng hi chu siam zawh hnu reilotea chhe leh mai tur a ni. Mahse chutiang chu a ni chiah lo tih Sesawng - Darlawn kawngah kan hmu.
Kan awm mek danah chuan kan thlai thar hralhna chungchang ngaihtuahna tur pawisa hi sorkar atang chuan a tihngaihna a awm lo kumkhua a, mahse chutih lai chuan Party a duhsak zawngte chu a pawisa faiin a sem a sem tur kan nei thung. Hmun tam takah pawisa mamawh em em chunga kan neih loh lai hian kan contract hmuh thenkhat hi chu hlawk veng veng tak a ni.
Kan MLA zahawm tak tak te zingah hetia pawisa fai a sema insem hi ram changkan nan a that ring tak taktu hi zaah sawmhnih an awm tlin ka ring lo. Mahse kalphungin a hrin miau chuan pawisa chu kan sem tlat a, sem zel kan la tum mek a, kan MLA duhawm tak tak te pawhin an finna chu ngawih chuh nan an hmang ta mai a ni.
Mimal anga ka hmuh ve phak chinah pawh sapram leh vai ramah a mimal angin chuti takin keini aiin an fingin an fel bik lem lova, sap rama Mizo awm te zingah pawh sapho aia pawisa la lut tam awm nual a. Kalphung tha awmna hmunah chuan mihring hi kan fel ve chhunzawm mai. India mi, sap rama awm te phei chu an pawisa lakluh chawhrual a sang hle. Mahse India ram, sapho aia kalphung tha lo neihna hmunah chuan India mipuite chu a nawlpuiin kan rethei leh em em si a.
Heng hi eng dang vang ni lovin kalphung tha chuan thil tha min thlen a, kalphung tha lo chuan min hnuk hniam tihna mai a ni.