SORKAR KAN TEHNA

Kum 2018-ah kan inthlang a, chuta tanga kum nga chhung, 2023 thleng a kan sorkar hmalakna hi eng angin nge Mizoramin kan hlawkpui tih hi tehna tlangpui tur ni awm tak a ni. Chumi piahah chuan kum nga lo kal leh tur chhung emaw chuan engemaw beiseina kan neihdan te pawh tehna chuan a huam ang. He kum nga chhung hian kan beiseina a pung em? Kan sorkar hmalaknaah hian lungawina kan hmu em tih hi kan rilruah chuan a awm ngei bawk ang. Chu chauh ni lovin kum 2018 inthlan hma leh inthlan zawh hlim a kan sorkarin mipui hmaa an tihtur anga an sawi te kha an ti em? An intiamna anga kan ngaih te kha an tihlawhtling em tih te pawh tehfung pawimawh tak a ni bawk ang.

2018 inthlan hma khan SEDP hmanga mipui nawlpui intodelhna kawnga min hruai turin MNF Party kha an insawi kan ti thei ang a. SEDP scheme hmangin mipui hnenah cheng nuai thum an sem ang tih min tiam tih erawhchu kan hre thei. Cheng nuai thum chu mipui nawlpui hnenah chuan an sem ta chiah em? An sem lo a nih chuan a chhan chu eng pawh sawi se an sem lo a ni mai.

Kan intodelhna tur atana an thusawi atanga mipuiin beiseina kan neih theihna tur ni a lang leh chu mau/rua hman tangkai a ni. Sorkar a lo pian phat khan mau hmanga intodelhna tur lama chak taka ke pen tur ni awm takin raw chi leina kha kan buaipui viau a nih kha. Raw chi leidan te leh pawisa te, a chi supoply-tu turin an supply dan kawngkal (Tender chhangtu pathumin rate inang thlap thlap a tender an chhandan te leh restricted tender a nihdan te, Single tender pawm a nih dan te) kha kan sawi nasa hle a. Mahse sorkar chuan raw chi supply chu a kal tlangpui ta tho tho a nih kha.

Raw chi supply lama lama hmanhmawh viau leh tumruh viau anga kan ngaih khan tunah hi chuan rua hmanga intodelh lam chu kan sawi ta reng reng lova, raw hmanga intodelh thu sawi thawm a reh ta hle mai ti ila dawt sawi kan ni chiah lovang. Sorkar hmalakna leh sorkar kalphung sawitu, kan Governor-in Assembly Session a thu a sawi pawhin raw hmanga intodelh lam reng reng a sawi ri miah lo mai a. Kan hriat theih hnaivai deuh chu tun kar kalta khan Minister pakhatin raw chinna hmun a tlawh thu kan hre leh zauhva. Intodelh nana a beiseiawm thu sawi chhuah thawm kan hre lova, sorkar hmalakna a fakawm thu pawh kan hre hek lo. Inthlan hmaa nasa taka raw chin sawimawitu kan Chief Minister lo ni ta pawhin rua lam a sawi ngai ta lo hle mai a. Inthlan hmaa khati taka a sawi nasat avang khan a ngawih reng hian a thawm a ring viau a ni.

Sorkar intiamna dang leh anga ngaih theih chu vaibuh ei lova awm kan tum thu kha a ni leh a. Tunah hian state dang atanga buh chaw lut lo thei awm hmelpuin Mizoram hi a lang em tih chu mipuiin sorkar kan tehna tur pakhat a ni ang. State dang atanga buhfai chaw lut lo thei khawpin kan lo neihdan te kan tidanglam em? Mipui mimir leh lo neitute tan eng ruahmanna thar nge kan sorkarin a chhawp chhuah hria kan awm em? Chu ruahmanna chu tunah a la puitling vek lo a nih pawhin kum nga lo kal leh turah hian vaibuh ei lova awm thei khawpin Mizoram loneitute hi kan buatsaih em, tih te pawh ngaihtuah tham tak a ni.

Kan hmuh theih langsar ber chu phul lem phah thu a ni awm mang e ti ila kan tisual tehchiam lovang. Phul lem kan phah nual a, a tha love han tih theih chiah chu a ni lova, mahse intodelhna kawng lam erawh he phul lem hian hnaivai tak (direct) -in min hawipui em tih hi ngaihtuah tur a ni leh ang. Ramdangah emaw, India ram State dangah emaw, khelmual a phul lem an phah nasat avanga intodelh ta emaw, hnam changkanga chhuak ta emaw an awm em tih te pawh ngaihtuah a ngai. Mizorama inkhelhna mual zawl zawng zawng hi phul lem phah chhuak ta vek ila Mizoram hi kan changkang sawtin kan intodelh sawt ang em tih chu chhiartu apiangin ngaihdan an siamna tur a ni.

Kan financial Airlock te hi kan nam nung tawh em tih te pawh ngaihtuah a ngai a. Kan Economic Molecule kha engtinnge kan tih tak zel tih pawh hriat a chakawm a (Mizoram hi economic molecule hlirin a khat ni awm tak kha a nia). Kan economic kawihsapir te kha kan lek chhuah a hun dawn tawh em aw?

Covid19 hian kan sorkar hi a tibuai hle ni awmin kan tawngkam atang chuan a lang a. Mahse contract leh work order chu contractor lian te chuan an hmu reng ni awm tak a ni, a thenin nuai sangsarih te an hmu a, a thenin nuai sangriat te an hmu thei tho si a. Restricted Tender hmangin kan Mizoram pawisa chu contractor-ten an hai chhuak zel a, Covid19 avangin kan sorkar pawisa chu hman theih lohvin a awm lo ni tlatin a lang. Contractor lianpui pui, KR Construction, CB Construction, Zoramchhana, Zamzo, Joseph tih te leh Allied Construction tih te hnenah chuan kan sorkar pawisa chu a chhuak reng thova, heng company te hi covid19 vang chuan pawisa pek kan thulh lo ni ngei tur a nia. Pawisa ber kan pek chhuah char char theih chuan Covid19 hian khawilaiah tak nge kan hmasawnna hnathawh a tihbuai hriatthiam a har viau mai. Kan pawisa hmuh tlem chhan chu Covid19 vang a ni a, kan hmasawnna hnathawh a kal tluang lo pawh Covid19 vang bawk a ni a. Mahse sorkar chuan a pawisa neih sa chu a hmang zo zel thova. Neih sa hmang zo mai pawh ni lovin a bat belh lehnghal bawk si a. Kan buaina hi hriatthiam a har viau a ni.

Burma ram atanga refugee te pawh chhuanlamah kan hmang ta zel a. Refugee chhawmdawl nan emaw, buaipui nan emaw hian kan sorkar pawisa hi engzah chiah nge ral tawh lah hi kan hre hlei lova.

Tunah hian he Mizoram hian hmasawnna nghah chhuah tur leh beisei tur engnge kan neih tih hi sorkar kan tehna tur a ni.

Mak tak maiin Aizawl khawpui traffic jam tihreh nan leiverh kan sawi a, mahse tuna kan leiverh tur beisei anga lang ta leh kan sawi hnuhnung ber chu Aizawl khawpui chhunga nitin a lirthei veivak thin te chhawk zangkhaina tur ni chiah lo, Silchar lam atanga Champhai leh Serchhip lam kalna tur ni awm tak a ni ta daih bawk a.

Aizawl khawpui chu 'traffic jam free' khawpui a nih tur thu min tiam lai khan awih ngaihna leh awih loh ngaihna hre chiah lo, mahse awih tak tak ngam mang si lo, a sawitu nihna han enin awih lo hlei thei si lovin kan awm a. Tuna a landan hi chuan tun Ministry term chhung hi chuan kan 'free' dawn lo a ang khawp mai. Chutiang bawkin parking lamah pawh PAHOSS te hian he kum li chhung hian parking a tiziaawm meuh pawhin kan hre lo. Kan manganna hmun, Bazar lun laiah te motor park-na siam ta lo chuan Zemabawk Lungbial vengah te, ITI thlen dawn Pitarte tlang bulah te a ni ta daih daih a. Kan dawrpui leh Zarkawt phei velah chuan Parking problem hi chu a la awm deuh tlatin a lang. Traffic Jam free leh Parking Problem awm lohna hmun kan mitthla a nih chuan kan Aizawl khawpui lun lai hi kan mitthlaah a lang lo thei si lo.

He kum nga chhung kan hman liam tak avanga Mizoramin hmuh theih a hma kan sawnna chin hi kan sorkar tehna tur a nih laiin hmuh theih lohva phurna leh beiseina thar kan neih te pawh sorkar kan tehna tur a ni a. Chu chauh ni lovin sorkarah mipuiten rinna an nghat sawt nge an nghat lo sawt tih te pawh tehna pawimawh tak a ni.

Inkal pawhna kawng thuah hi chuan kum hnih kum thum a vei leh chuan tun aiin kan kawngpui thenkhat, Aizawl - Vairengte te, Aizawl - Champhai te chu kan ziaawm hmel hle mai a. A lawmawm khawp mai.