2018 HI ENGTINNGE NI DAWN?

Politics hi ka hre ve lo nasa mai a. A kilkhawr leh kan Party hrang hrang te hmalakna te, an ngaihtuah dan te hi ka hre lo tawp ni hian ka hre thin. Engti tih hian nge sorkar ding lai hian sorkar hmasa te thiltih te hi an sawichhiat chiam chiam a, an chhunzawm duh loh tih te hi tun thleng hian a awmzia ka hre lova, an tana a sawtna leh a thatna tur ka la hriatpui ve lo ta fan mai a. Engtinnge mipui thlan lal, kan ram chhunga mawhphurtu tura an kuta thuneihna zawng zawng kawltu hian mipui tan leh thil kal zel atan tha lo zawk tur chung reng si a Officer pakhat emaw, pahnih emaw, pathum emaw, sawmhnih emaw hi an ngam loh theih mai tih pawh hi ka la hrethiam pha lo. Mahse thil awmzia hi a hre lo zawk leh a mawl zawk ka nih ngei ka ring, an dinhmun leh ka dinhmun a inthlau em a; mi zinga kan awmhovin anni chu mi pawimawh an ni a, kei chu mi naran ka ni tlat. Anni chuan mipui duhdan an hria a, mipui rilru an hria a, kei chuan ka hre ve lo a ni mai.

Tunah kum 2017 bul kan tan a, a vei mi tam tak chuan 2018 a ram roreltu tur thlan that leh hun hi an thlir a. A vei mi zingah hian mi naran, MLA nih tum hauh lo leh sorkar laka hamthatna neih tum emaw lem lo an tam hlein ka ring a. Chung mite chuan kan awmdan hi an en a, an lung a awi lova, “Han dawn hian lung a awi lo - kan chan hi!” tih hla kha sa veng veng reng mai pawh ni se a inhmeh ngawt ang. An han hawi vel a, sorkarin ti se an duh leh tih awm tak tam tak an hmu a, tih a nih lohdan leh ti tur awm ang taka sorkar awm, an tih loh nasatzia te an hmu a. Ti angreng, ti tak tak mang si lova an awmdan te an hmu a, beisei tur an han zawng a, beisei tur an hmu zo bawk si lova, an lung a awi lo ta ngawih ngawih a ni.

Tam tak beiseina emaw, duhdan emaw hi chu engtikah mah a lo thleng ngai lovang. Sorkar kalhmang leh kan phak tawk ngaihtuah lem lo hian an hma zawnah duhthusam an han nei ngawt mai a, chu chu sorkarin a tih loh chuan an lung a awi ta lo mai a. Hman atanga mimalin hisap nei mang lova khawsak lo rel a, sorkar tum Manifesto phek hmanga thawven thut chang nei tam tak kan awm a. Chung mite tan chuan, “Lo nei mite duhsak bik an ni ang,” han tih emaw, “Mizorama lui khuah theih zawng zawng kan khuap ang,” tih emaw, “Chutiang khatiang chhungkua te chu tanpuina pawisa pek tum a ni ang,” han tih te chu hisap dang nei miah lo leh tihtum engmah nei lo tan chuan awih mai awl tak a ni. Kan tel mang lova min chawikang dawrh thei tur sorkar beiseitu hi ram hnufualah chuan engemawzat kan awm reng a. Kan khaw tuikhur siamthatna tur hi kan VCP hian ei zo vek mahse lungawi lo anga awm loh hi Kristian tha nihnaa ngai tlat hi khaw mipui zaa sawmriat kan nih chhung chuan kan thawh ve lem loh pawha min dawmkang thei sorkar hi a awm rin mai awl tak tur a ni.

Kan khawlai leh kan khaw kar kawng, a siamtu tura ruat ni a inchhal ten a siam lohdan tura an siam pawha ngawi reng thei nih hi awmdan tur pangngai ni a hre tlat mihring kan awm teuh chhung chuan sorkar ropui tak, kan thu ngawi melh melh lai dinhmun tha taka min hlang kai dawrh thei hi piang thei mai tura ring tur kan ni. Sorkar hi kan ta a ni a, a siamtu kan nih avangin kan mamawh dik tak kan sawi hi sorkar hian a ngaithla tur a ni a, a ngaihthlak duh loh chuan tih theih tam tak kan nei a ni tih kan hriat phawt a tul. Chutah chuan sorkar tha kan nei ang. Sorkar hnathawkte hi mipui tana thawktu tura sorkarin kalhmang neia a rawih te an ni a, an hnathawh dan chu tualchhung sorkar (Village Council/ Local Council) te’n an hre ve thiang ngei a ni tih thu chauhah pawh hian chiang tlang ila chu Manifesto avanga lawm viau ai chuan a hlawk zawk ang.

2018-ah MLA kan thlang leh dawn a, thil tha duh tam tak rilru a buai a, a chavai a ni. Kan hrawn lai sorkar hi an han en vang vang a, Aizawl lama pa chinchang hre deuh te an han kawm a, an khuaa sorkar hmalakna thenkhat an han thlir a, an lungawi lo. NLUP latute an han hmu a, a tam zawk chu induhsakna hleihluak niin an hria a. An pawisa dawn dan an han en a, thil awmze nei niin an hmu lova. Thenkhat phei chu zirtirtu nei ang a lang, nei tak tak si lo te an ni a. An hmuh phak tawka sorkar hmalakna a chau a, khawpui lama mi rintlak deuhte titi an han dawng a, an beisei a sang thei si lova, an khuaa an let leh hnuah phei chuan an thaw a ipik zual ta thin a ni.

2018-ah MLA kan inthlang leh dawn a, mi tam tak rilru a chavai a ni (Hetia ziah nawn hi thu uarna a ni!). Kan hrawn lak mek sorkar ni lo, kan hrawn tawh sorkar (han ti ila Party tih zawk mah mah tur a ni ang) an han thlir kir a, hrawn leh an chak mang chuang reng reng lo. Sorkar thiltih ropui lam ai chuan a sawina tawngkam ropui khan engemawti takin rilru a luah tlat a. ‘Missionary nuai khat’ ‘Kutben leh hawhaw a tawk mai,’ leh a dang tam lutuk (nia, a tamdan kha a lutuk a ni).

2018 a kan inthlang tur hi tun atanga ngaihtuah hi a hun lai tak a ni. Nakin lawkah furpui a lo thawk ang a, ruahsur bur bur lai te chuan inthlan lam ngawt lo ngaihtuah te chu a rem pawh a rem teuh lovang. Lei te a minin kawng te a ping leh ang a, chhiat chhuah vanglai taka mi chunga rilru siam pawh a fuh ber lo thei. Tunah rilru fimin, ngaihtuahna thiang tak nen ngaihtuah a hunlai tak a ni. Nakkum a lo thar meuh chuan Campaigner-ten vawkte chhuak zim takin min zim ang a, a hma zawnga min hmu lo thei em em kan hotute pawhin min hmu fuh leh thei tawh viau ang a, chutih hunah chuan rilru te pawh a phawklek zo ang a, kan ngaihtuahna a fim lovang.

Kan 2018 inthlan turah hian mi thenkhat chuan kan sorkar hrawn lai leh hrawn lai lo eng sorkar emaw, sorkar thar tha pui mai, mitha leh rintlak intel khawm lo chhuak tur te pawhin an beisei rum rum ta ve ang. A beiseitute rilruah chuan tuna an beidawnna tam ber awm tawh lohna sorkar lo piang chhuak theia rinna a awm a. Khawvelah hian ‘theih loh’ hul hual hi chu a tlem khawp a, mahse theih nazawng hi a thleng kher lo.

Kum 1978 bawr chho khan thianpa (Ruala) hian Tripura Engineering College a an zirna hmuna an Professor pakhat thusawi min rawn thawn a, chu chu ka rilruah a thi thei lo. Khatihlai kha sam zuah chin hunlai a ni a, zirlaite sam kha a sei thei ngang mai a, zirna lamah chuan hotute tan kha chuan thu awih lohna leh zirna lam nekna (another brick in the wall?) a ni maithei. ‘The amount of brain is inversely proportionate to the amount of hair,’ tiin an Professor chuan a sawi a. A awmze tawi fel chu - sam a sei poh leh thluak a tlem - tihna mai a ni. Hetiang hi hmun tam takah ka hmu tawhin ka hria. Keini pawh kan beidawnna hi eng chena nasa nge tih hian kan sorkar lo piang tur leh sorkar tura kan duh te hi a hril vein ka hria.