AIZAWL FAINA

Tunhmaa kan mumanga pawha kan hmuh phak loh tiat laia Aizawl khawpui leh Mizoram mipui kan lo changkan bakah Aizawl kan bawh tak a, ruahmanna awm ang tawk te tein min daih tak loh zel karah hian thil lawmawm tak tak hi a lo awm ve leh thin a. Mi thahnemngaiten kan Aizawl khawpui faina kawnga an duhtawk an hmuh loh em em lai hian hmundang atanga lo kal tu tu emaw hian, ‘A fai,’ te hi an han ti ve leh bauh thin a. Mi pangngai tan chuan lawm hle tur a ni a, mahse fai tak tak anga inngaih tur chi awzawng erawh a ni lo tih hriatthiam a tha hle.

Fakna reng reng chu a lawmawm vek a, lawm taka dawnsawn thiam a tha a. Mahse tak tak emaw tih vek chu a tha vak lo. ‘I hmel a tha,’ ‘I that hmel hle mai,’ min tih te hian lawm tur, mahse tak tak emaw tih chiam chu a fuh chiah lo. Faina kawngah pawh miin fai min tih tawngkam that avang leh hmun dang hmuh loh vanga fai tak tak emaw intih a awm ve thei a. Chutihlaiin phaizawl khaw tam tak te chu keini hian luah ve ta ila an ai khuan kan luah uih mai ang tih hlauhawm tak a ni. Kan fai anga a lan nachhan hi chu awih panga kan awm vang a ni ber a. Bawlhhlawh hian kan kawmkarah hian chamban ngaihna a hre vak lova, kan phiah lem loh pawhin zawi zawi hian kawrpui lam te hi a thleng thla ve mai a, kawrpui thleng chin chu fur ruahtuiin thlang lamah tihluihnain a thawn thla zar zar a. Puihna chhete pawh dawng lo, a luankawr siam fumfe bawk si loh, khawimaw laiah chuan kan thil thehthlak hrawl tham luat avanga so lek luk te chu ngam lovin kan tuihawk chuan thatho takin kaw dang hreuh tur a zawng ngat ngat a ni ber mai.

Mak ve tak mai chu kan veng (Khatla South) kawrpui zawng zawng siamthatna tur pawisa a lo kal a, siam tur an han riruat zai zai a. Mahse a siamdan tur kha a lem dik lo baksak maiin an han ziak phawt mai a, chumi behchhan chuan pawisa an han pe ta a. A siamtu tur chuan a’n en a, ‘E, hetia kan siam chuan in kawrpui chhuat hi fit hnih leh a chanve chauh a ni dawn a, in duh em?’ a’n tia. Keini tan duh rual ni hek lo, ‘A tih hleih theih vak loh a nih chu,’ an ti a, an phun sep sep a an kal leh hi a ni ber mai a. Hmun thenkhatah chuan thahnemngaiin a bang ni awm tak te chu an han siam ve a. A pawisa petu lam chuan an rawn en zui tawh lova, an la siam dawn emaw kan tih laiin an kalbo ta phiar a. A siamtu tur pakhat chuan a chan chu a’n en vang vang a, ‘Tunah ruah a sur si a, kan khawih ngam lo, a min vak ang,’ a ti a. A kalbo ta daih a. Pawisa chu a lak ve ngei ka ring.

Kan awmphungah hian thil siamna tura pawisa la ngei si a engmah siam si lova pawisa lak theih dan awma kan hria kha a mak a. A enkawltu Department-in khatia engmah siam lo pawisa an laktir thei leh enzui reng reng lova an kaltir thei kha a mak leh a. Veng chhung mipui leh khawtlang hotu lah kan ngawi reng thei hi a mak em em bawk. Hetiang mak dah khawm karah hian kan bawlhhlawh hi engemaw ti tiin kan kawrpuiah hian a inham tang hram hram a thei chauh a ni hial law maw ka ti. Ngaihsak loh leh enkawl lohva liam thla thei hi chu hlauhawm tham a liam thla mek bawk.

Tuihawk luanna ruahman fel lova fai tum hi thil buaithlak tak chu ni vein ka hre thin. Kan han ti ve lauh lauh a, mahse Silchar phaizawl tuihawk luankawr dum tluk zeta tenawm hi veng tin kawrpui khawimaw laiah hi chuan a lo so lek luk thin a. Heng hmun hi tho leh thosi tan inthlah punna remchang a ni a. A inthlah punna tur hmun kan buatsaihsak ni berin a lang. An chi lah hi a hut ve ngai lo em maw ni an pung chak nasa em em a. Vanneihthlak takin an ‘area of operation’ hi a zim deuh avangin kawrpui hnaih lo deuha in sa te chu kan ziaawm thei deuhva. In bul kawr tenawm tak nei zingah pawh a in sakna lama neinung deuh te chu an inkhar phui thui deuhva an ziaawm leh zel.

Vairama ka kal chang hian an hmun zawl ka hmuh hian an tuichhe luanna tur ka ngaihtuah thin a. Engtinnge hetiang hmun zawlah hian tuihawk leh tuichhia an enkawl tih hi ngaihtuah tham a ni. Tumkhat thlawhnaa ka chuannaah Foreigner pakhat nen kan thudun a, India ramah engnge a rawn tih ka zawt a. Kolkata-ah an tuichhe luankawr thenfaisak tura lo kal Engineer a nih thu min hrilh a. Ama sawidan tak phei chuan, ‘Anmahniin an ti thei lova kan Company min ruai a...’ a ti. Khawl lianpui pui hmangin khawpui bawlhhlawh inhnawh tawngkhawng, an tuichhe luankawr puia tang te chu an hip chhuakin an rut chhuak niin ka lo ngaihruat ve mai a. Keini tan chuan tuihawk leh tuichhia hi a luanna tur ngaihtuahsak deuh hlek chuan rin aia chakin a luang chhunzawm zel a ni ber mai. Phai zawla chengte tan chuan tuihawk luankawr emaw, tuichhe luankawr emaw siam buaithlak turzia ka ngaihtuah a. Keini tih anga an tih ve mai mai hlauh chuan a thleng hmasa sa hi a li hmasa a ni mai dawn a. Keini erawh a luanna tur kan siam theih phawt chuan a ‘levelling’ ngaihtuah ngai hauh lovin a liam nghal zel a. Chu em em pawh kan tih theih loh nachhan ber chu kan pawisa hian hnathawk lovin min kalsan thin hi a ni.

Tihtur ang ti hauh lo chunga zahna kan neih lohzia leh kan tawngtai peih sizia ngaihtuah hian mak tih mai loh chu tihtur dang a vang phian. Hnathawhna tur pawisa la vek si a engmah thawh loh hi a mak a. Hnathawk ta vek a a pawisa awm zawng zawng hman zawh vek pawha a thatna khawp daih lo pawh ni si lova chhe taka kan thawk duh tlat hi a mak a. Hnathawh dan tur sawi fel thlap a, chutiang taka thawh theihna tura pawisa pek fel thlap bakah an hlep tur awm pawh hisap felsak sa vek hnua a thawktu lamin chutiang taka thawh tumna neih reng reng loh mai pawh hi mak tak a ni. Chung tluk bawka mak chu a enkawltu Department leh a hna petu leh sorkar pawhin hlawkna tham pawisa an la tel tho tih hrechiang em em chung si a an endik tha ngam lo leh tumna pawh an nei lo hi a mak bawk. Heng thil mak inbawr khawm inphan tuak mai avang hian engemawti tiin kan bawlhhlawh hi kan kawm karah a la inhamtang mai mai zawk niin ka hre thin a.

Ka ngaihtuah danah chuan Aizawl khawpui vawn fai hi thil harsa tak a ni lo. Mipui hian thu awih loh te chu sawi loh, sorkar beisei bakin hmun tam takah chuan kan thawk hial zawkin ka hria a. Sorkar ngaihtuah ngam loh leh ngaihtuah phak bak hian veng hrang hrang hian ngaihtuahna te kan nei ni hial zawkin ka hria. Kan tih theih tawkah chuan YMA te hian hnatlang te hi kan han ko ve vut vut mai a, kan Pathian thu sawina lamah kan sawi bawk a, kan phiah khawm sa dahna tur min kawhhmuh hlei thei tawh lo sorkar, chumi ngaihtuah lo sorkar chu kan la nei ta deuh zel zawk a. Tlawmngaih thil leh ih chu sawi loh, siamthatna tura pawisa pek chhuah, vawihnih vawithum an han inlei chhawn hnua lo lang ta thin vang hian Aizawl khawpui hi kan la fai lo hram hram chauh zawk niin ka hre thin.