SRI LANKA HRUAITUTE

Tunlaiin Sri Lanka ram a buai em em mai a. Social Media lamah phei chuan an ram hruaitu hlui, a tira duh taka an thlan, mahse nikhaw reia mipui an retheih tak em avanga mipui thinrim tawngkhawngin phuba lak duhna rilru nena kawtthlera kekawrte nena an dintir tak lai lem te a lo lang a. Chu chauh ni lovin an ram hruaitute motor chi hrang hrang, manto tak tak neih khawlsa te chu mipuiin an halsak a. An ram hruaitute chhungkaw hminga a hma daih a museum an lo neih tawh sa te thlengin mipuiin an phingchil chhe vek a. Khawlaiah bus te halin lungawi lohna lantir pawl chi hrang hrang an awm reng bawk a. An thinrim a tawngkhawng a, a bul intanna a rei tawh ang hu zelin a alh chhuak nasa a. Shri Lanka ram awptu, Rajapaksa te unau leh an Minister te chu kut lukhumin an tlanchhe chawn chawn mai.

Heng lo thlen nachhan hi ram rorelna that loh vang leh hman aṭanga an ram hruaitute khaw hmuh fiah tawk lo vang te, an hlemhlet luat vang te a ni. Thinrim thawk thut a inhmuh sakhi avanga heng thil hi lo thleng a, liam leh mai tur a ni lo. Tunah a ram pumpui ei leh bar dinhmun a chhe em em a, sum leh pai dinhmun a chhia a, eng chen nge he an ram tlukchhiatna hian mipui a nghawng zui dawn a sawi theih loh. Tuna a lan dan hi chuan Rajapaksa te unau hi chu engtikah mah zahawmin an leng leh tawh ngai lovin a rinawm.

Mihring hi kan mak khawp a, mi tam tak chuan ram hruaitu thenkhat chet duhdan hi kan suangtuah thiam pha lovang. Hriat tlemna avangin thil hi kan ngaidam fova, hriat lohna avangin thil lungchhiatthlak tak tak thenkhat hi kan en liam mai mai thin. Ram hruaitu tam ber chuan mipui chunga thil pawi thleng thei tur leh hnam zahawmna te ngaihtuah chungin ram an hruai a, thil an tih dik loh chuan an ruhro thlengin thangtharin an la suasam duh hial ang tih te an ngaihtuah a, chuvangin fimkhur takin an khawsa a. Mipui an zah avang te, ram leh hnam pawi khawih an hlauh avang tein mipui mitmei an veng a, an chhungte an duhsak ngam lova, an then leh rual te pawh an duh angin an duhsak ngam lo thin.

Mahse tuna kan dinhmun mekah chuan duhsak zawngte chu hleihluak leh uchuak taka duhsakna dawng angin mi tam takin kan hmu a. Kan ram hruaitute chuan kan mitmei an veng hauh lo. Kan duhsak zawngte duhsak nana tangka nuai sang bi kan sih chhuah theih laiin mipui mimir chuan hlawh lak tur te an nei lova, kil tinah pawisa awm lo thawm a ri chuah chuah a ni ber mai.

Mizoram sorkar, Brig. Then­phunga hun laia Aizawl khawpui zauhna tur leh tihthawlna tura tumruhna nasa tak leh harsatna tam tak pal tlang chunga Luangmual rama Govt. Complex atana an lo ruahman tawh, Aizawl khawpui leh Mizoram tana thil tul tak mai chu a dawt leh a sorkarna chelhtu Congress khan a tihlamzuih der a. Sorkar rama chantir tura zangnadawmna pek fel diam tawh te kha Congress sorkar khan an ram kha an han neih lettir leh duh hial a. A pawizia leh kan tawrh nasatzia chu vawiinah hmuin kan Aizawl khawpui chu lirthei tawt lutuk avangin a buai zo ta vek a ni. Mahse a pawizia leh kan tawrh nasatzia hre lovin mi tam tak chuan eng teh vakah kan ngai lo. Kha ruahmanna kha tipuitling ila (a puitling sa der tawh ti pawhin a sawi theih ang) vawiina kan Aizawl khawpui hi hetianga buaithlak hi a ni lo maithei.

Ram hruaitu tam tak hian mawl takin ro an rel thei a, 'An ti duh em lovang, a awihawm lo,' kan tih hi an ti thei thin. Tanhril rama Zo Carbon an tih te kha rapthlak tak a ni. Meghalaya aṭanga lungalhthei phur chhovin, Mizoram a Tanhril hmunah an hal fai a, chu chu Meghalaya lama phur thla leh angin an awm a (Mizoramah chutiang lungalhthei chu khawiah mah kan hmu zui ta si lova). A mak lutuk avang leh a nih loh nasat luattuk avangin a sawitu leh a hmuna hmutu ngei te thusawi pawh hi awih tur nge awih loh tur tih hriat harsa khawpin a ni lo nasa a. Kha thil khan kan Mizoram sorkar a eirukna leh hlemhletnain bu a khuar nghehzia a lantir tih kan hre pha lo a ni. Mi tam tak, Congress Party mi leh sa, pa rinawm tak tak thenkhat chuan khatiangin sorkar hotu lu ten an ti duh tak tak a kha thil kha a thleng ngei tih kan hriat ang hian hrechiang sela chu an ngaihdan an sawh sawn ngei ang. Mahse thil hi kan chik lo fo.

Hetiang deuh bawk hian MNF-in sorkarna an chan hmasak khan ek-In kal thei (Mobile Toilet van) kha sawmhnih zet an han lei tlat mai a. Khawiahmah Mizoramin kan hmang tangkai lova, chuti chung chuan a dang sawm kan han lei nawn leh sak a nih kha. Khang thil kha khatih laia sorkarna chelhtu kan ram hruaituho khan an ti duh tih hmu mah ila politics inbeihnaah kan la ngai lui tang tang ni chek tur a ni. Tuirial Hydel Project compensation chungchang te pawh kha hre mah ila kan awih tak tak lo ni awm tak a ni. Hei phei hi chu kan tuar nasa em em a, mahse mi tam tak, thil ngaihtuah chiang lo chuan kan tawrhna hi kan hrethiam lo. Kha compensation hlemhletna kha awm lo se vawiinah chuan kan electric chhit man te hi a hniam duai thei a ni tih kan ngaihtuah lo.

Tunlai hian kan ram hruaitute zinga pahnih khat chuan Mizoram sorkar, MNF kaihhruai hian a tih tum a hlen zel thu mipui hmaah an sawi lauh lauh mai a. A mak hle tih mai lo chu keini tan sawi tur a vang letling phian zawk.

Inthlan hnuhnung ber (2018) a MNF Party te sorkar siam thei tura an chak nachhan bul ber ni a mi tam takin an sawi chu cheng nuai thum sem an tum kha niin an sawi a. Cheng nuaithum sem chungchang phei chu duhthawh taka sawiin NLUP (Congress Policy) dawng tawh zawng zawng pawhin dawn leh vek tur anga sawi a ni. Mahse tunah chuan cheng nuaithum kha cheng sing nga angin an sawi leh tawh a, chu pawh mi tlemteah pawh MNF mi leh sa chauhvin dawn tur angin Chief Minister chuan a sawi a. A thlangtu tur pawh sorkar hnathawk te ni lovin MNF Unit te an ni. Nuaithum kha chu a ri ta lo hrim hrim a. Chuti chunga tihtur hlen ang a sawi hi chu mipui zah lohna a ni thei.

Kawng chhawng te, mau te leh thildang (Unemployment Allowance te, Oil siak chhuah te, damlo zawng zawng daih tur cheng nuai hnih dah te leh thildang tam tak) te chu a rim chu sawi loh, a sawia sawi zui eih pawh kan hre zui lo. Mau sawi nasa em em khan vaimim chi te kan sem a, fu chi te kan sem ta a. Kawng chhawng lah chu a teuh lo tulh tulh te pawh ti hial ila a sual awm love. Chutih laiin mipui tana thil nghahhlelhawm leh phurpui loh theih loh, vai buh ei lova mahni thar chhuah buhfaia intodelhna tur hmalakna lah han phurpui leh han sawi tur pawh hriat zui tur a awm lo. Chuti chunga sorkarin a tih tum a ti zel tih luih tlat mai hi keini Mizo zingah ni lem lo, midang zingah Bihar Chief Minister buluk Laloo Prasad-a ten sawi se an inhmeh zawkin a rinawm.

Kan sorkar, Mizoram sorkar, UT kan nih (1972) aṭanga kan lo beisei thin te leh State kan nih (1986) aṭanga beiseina thar kan neih te chu a phet chho zar zar a. Vawiinah chuan, 'Kum 35 Mizoram sorkar' han tih hian kan lungawi lova, mi pangngai rilru chu a lawm thei tawh lo.

Kan sorkar hian anmahni inhai­vur nan 'Restricted Tender' tih te hi an hmang rim ta lutukin kan hria. Zirna In sak that nana pawisa hmang anga an lan theihna lah a dik lohzia leh a fel lohzia sawiin a siak lo lehnghal. Zahawm leh mawi taka awm tura hrilh theitu tur tak zinga pakhat, kan Speaker lah cheng nuai za chungchangah a hmingchhe viau lehnghal a. Chu chauh ni lovin MLA lungawi lote a la nuih zuiin fiamthu thawh hun lova mipuiin kan ngaihah a fiamthukhum vel rawl nen.

Heng kan sorkar chet phung dik lo zawng zawng hi mipuite hian kan tuar ngat ngat a, sorkarin pawisa a hman hi mipui pawisa ni lovin MNF Party pawisa, duh duh a an chawh leh theih ang maiin a lang hial. Heng hian zawi zawiin Mizo hnam hi min thutbet a, hma kan sawn vena turah kan sawn loh zel avangin kan thenawm state te chu kan umphak lo hrat hrat a, kum 35 a lo liam meuh chuan kan lo hnufum fe tawh zawng a nih hi.

Sri Lanka-a Rajapaksa te tawrh ang hi a hring a hranin kan ram hruaitute hian an tuar ve kher lovang, mahse pawisa an duh nachhan ber, zahawm leh nuamsa takin awm ila tih hi chu keini ang lakah hi chuan an hlawh chhuak kher lovang le. Mi pawimawh lo leh michhe te te keini ang pawhin kan ngaihsan duh miau loh chuan mimal ang chuan an hlawk lo kan ti thei ang. A pawi ta ber erawhchu kan ram leh mipuiten kan tuar ta tlat hi a ni a. Kan tu leh fate pawhin vawiina hma kan sawn tur anga kan sawn lo hi an tuar chhunzawm zel tur hi a ni.