SORKAR HNA-THAWKTE DINHMUN LEH AN THIL NGIAT

Tunlaiin sorkar hnathawk inzawm khawm pawl, FMGEW chuan ngawrh tak maiin thil pahnih - pension hun pawhsei leh D.A. pung lak - an ngiat a. Sorkar hnathawk ve lem lo tan hriat loh palh awm thei a nih avangin - tunhma atang leh vawiin thlengin sorkar hnathawk hian kum 60 an nih thlengin sorkar hna an thawk thei a, kum 60 an tlin tawh chuan an chawl tawh tur tih a ni.

Pension ka tih mai hi retire tihna a nia! Mahse kan hriatthiam zawngin hre reng chungin pension ka rawn ti mai a ni e. Tunah hian kan sorkar hnathawk inzawmkhawm pawl chuan sorkarin kum 60 tlin tawh chuan chawlh tur a tih hi kum 62 atanga chawlh ti zawk rawh se tiin an ngiat a ni. D.A an tih hi Dearness Allowance a ni a, a khat tawkin ram dinhmun milin sorkar laipuiin a hnathawkte tan a pun thin a, chutiang chu Mizoram sorkar hnathawk ten lak ve an ngiat a ni. He D.A hi hlawhpui a ni lova, hlawhpui behbawm a ni nain hetiang an lak tel hi chuan an hlawh chu a lo pung ta sawt thin a ni.

Hlawh tipung tura nawr hi India ramah chuan kalphung pakhat ang a ni mai a, thil pangngai tak leh thleng fo, thil sual anga ngaih hauh loh a ni a, a mak vak lo. Amaherawhchu kan Mizoram sorkar pawisa dinhmun en hi chuan sorkar atanga hlawh la tur sorkar hnathawkte hlawh pun hi duh eng ang mah ila a tlinin kan tlin lovin a lang. Tuna sorkar hnathawk awm tha hle hle lai pawh an hlawh kan pek hleih theih loh laia a punna lam ngaihtuah hi chu kan thei lo niin a lang a. Kan sorkar hnathawkte hi insum hram hram thei se a duhawm khawp mai.

Mizoram hi India ramah sorkar hnathawk hlawh sanna ber pawl a lo ni ta a. Chutiang bawkin kan MLA te hlawh pawh India rama MLA hlawh sang thlan chhuah zingah a lo tel ta. Chutih laiin kan State chu retheih lamah a rethei ber pawlah kan tang a, hausakna lamah erawh chuan a mawng kil luahtute zinga mi kan ni. Kil hrang hrang atanga han chhutin kan sorkar hian a dinhmun phu tawka kan sorkar hnathawk te hi a dawr dawn a nih chuan hlawh pun chungchangah chuan an duh ang takin a tihsak theih loh thu hi a sawi tur ni awm tak a ni.

Mizoram sorkar hnathawkte hi hamthatna lamah India ramah a duai lo pawl kan nih a rinawm. Kan sorkar pisa cheibawl dan leh kan pindan cheibawl dan te en chuan India rama State hausa pawl tak te pawh ang ve ila a mak vak lovang. Mahse sorkar hnathawk hlawh pe mumal thlap thlap hlei thei lo State dang hi an awm ve pawhin an tlem viau lawi si ang. Mipui nawlpui pawisa lakluh theihdan leh khawl theihdan en chuan kan sorkar hnathawkte hi an khawngaihthlak hranpa lova, hamthatna pek kawngah State sorkar tan an pek tawh enin inthlahrunna tur a awm tehchiam lo. Tlem lai phei kha chuan kan sorkar khan sorkar hnathawk thenkhat, Under Secretary chin chunglam emaw ni kha Laptop te a'n pe ngawt hial a nih kha.

Sorkar hnathawh theih hun chhung tihsei chungchangah hian State sorkar tan ngaihtuah tur thil awmsa a awm thei ang. Kum sawmruk nih thlenga sorkar hnathawk tawh chuan a hlawh kum tina pung thin vawi engemawzat a lo dawng tawh dawn a, a nihna ang pangngai rau rauah a hlawh tam fe tawh dawn. Sorkar hnathawk, an awmna hmun ang ang a senior tawngkhawng titih tawh hlawh leh thawk thar hlawh chu rin aiin a inthlau tam thei viau awm e. Chuvangin pawisa buaia buai kan Mizoram sorkar tan chuan sorkar hnathawh theih hun chhung pawh sei hi pawisa thilah hlawk lo thei tak tur angin a ngaih theih. Chu chauh ni lovin heti khawpa hnathawh tur a van tawh hnuah chuan thawk thar tur te lo luhna kian tura an chawlh (retire) hun tura chawlhtir lova an hun pawh seisak hi chu thil kawngkal lo tak a ni kan ti thei bawk ang.

Mizoramah mahni phu tawk rau rauah sorkar hnathawk chu pheichham man tluk hiala ngaihtheih an ni. Inrinni zawng zawng hi chawlh a'n ni mai a. Inrinni chawlh atana puan a nih dawn lai khan thiam takin, 'Zing dar 10 office kai tan hun hi dar 9-ah ti ila, tlai dar 4 a bang thin hi dar 5-ah bang ila,' tih a ni a. Mahse zing dar 9-ah chuan Office dawr theih an vang phian a. Thlasikah phei chuan dar 4 velah chuan office lamah dawr tur hmuh zawh loh mai a awl viau tawh a. Tunah phei chuan tlai dar 5 ban kha 'Mizoramah chuan khua a thim hma, zan inkhawm kan duh si,' tih thu vel avangin dar 4.00 velah kan sawn leh tawh ni awm tak a ni. Kan inrinni chawlh chhan kha a hlawhtling lem lova, a tawp tak taka hek ta chu mipui leh Mizoram sorkar a ni. He mipui leh sorkar hekna hi kan hek ve lohna emaw kan ti tlat a, a pawi khawp mai. Thla khatah ni 22 aia tam lo chiang bal kan sorkar hnathawkten an thawh a, hlawh leh pisa kai hun chhung rei lama an inthlahrung leh chuang si lo a nih chuan Mizoram hian kan tuar lo thei lo.

Kan sorkar hnathawkte kan khuahkhirh nat leh nat loh lanna pakhat chu chhiatni thatni-ah hian a ni. Kan sorkar hnathawkte hian pisa kai ni hian thildang engkim hi an ti thei a ni awm mang e tih turin chhiatni thatni hian kan intawiawm thei. Thawhpuite unaute thih ni te pawhin thlalaknain a huam zawh loh Department mi leh sain a vuina hun kan hmanpui thei a. Inneih pawh pisa kai niin telpuitu kan thahnem thei zawkin a lang tlat.

D.A hi kan Mizoram sorkar sum dinhmun enin phut vak mai te hi a remchang pawhin a lang lo. D.A awmsa pangngai nen pawh a hlawh inpe hlei thei lo sorkar lakah hian engnge kan phut leh chuan ang? Chhim lamah sawn Council thenkhat chuan an pawisa neih zaa sawmkua (90%) hi hlawhah an hmang e an ti a. Hmasawn chu harsa ve tak tur niin a lang. Chutiang deuh chuan kan budget atanga kan sorkar hnathawkte hlawh a kal nasat luattuk chuan kan vaia tan din chhuah chu huphurhawm ve thei tak tur a ni. Kan ram sum leh pai dinhmun te hi siamthain kan thawh chhuah te hi han pung ve phawt se kan sorkar hnathawkte dinhmun chu kan ram sum leh pai (economy) dinhmun enin sorkarin a ngaihtuah tur ni awm tak a ni. Tun dinhmunah chuan sorkar hnathawkten an hlawh chungchang leh an service chungchanga anmahni inrih vur zawnga hma lak hi a inhmeh lo hlein a lang - an awmdan pangngaia an awm tawh sa pawh hi mi tam tak tan chuan vanram tlafual chen ang deuhthaw hialin an lang tawh si a.

Heng thil te han ngaihtuah a, kan sorkar sum dinhmun te han en a, thangthar hna hmuh beiseite hmel han en vang vang hian tun tuma kan sorkar hnathawkte thil phut hi chu Mizoram State sorkar tan chuan tihpuitlin aiin tihpuitlin loh rih hi ram leh hnam hmangaihna ni zawkin a lang.