Guest writer
PL Liandinga
AIZAWL KHAWPUI CHHUNG KAWNG
Tunlaiin kan sorkarin hmun tam takah khawpui chhung kawng a siamtha a, a lawmawm hle mai. MNF sorkar hmel lan fona pakhat chu kalkawng hi a ni.
MBSE pisa kawm chhak, Chaltlang aṭanga Bawngkawn panna kawngpui aṭanga peng, Ramhlun kawngpui pawhna hi a pawimawhin a chhuahna lai hi a buaithlak thei hle mai a. Tunhnaiah sorkarin a chhak deuhvah siamin kual nuam tak leh tha takin a chhuah ta a, a lawmawm hle mai. A penna lai chauh siamtha lovin a thlang thlengin an siamtha a, tunhmaa kawng chho ulh buaithlak tak mai kha a lo zau tha tain a dam ta hle mai a, lawmawm tak a ni. Mi zawng zawngin kan chhawr tlan tur kalkawng tha siam hi sorkar tihtur pawimawh tak, an tih loh pawh a mipui tan han tih mai ngaihna awm si lo a ni a. Kawng hi chu mipui emaw, mimal thahnemngaiin emaw siamthat ve mai theih loh thil a ni a, a pawimawh em avang hian sorkar hian ngai pawimawh zel se a duhawm ngawt mai.
MNF sorkar lo piang tir khan Ramhlun veng phei kawng kha a'n nawr var huau mai a, vawiin thlengin mipuiin kan la chhawr a, mi tam takin kha sorkar zar kan zona kha kan la theihnghilh lo. A hma zawng a sorkarin a tha en mai mai leh tih theih awm tawh lo anga ngaih kha Pu Laldenga khan a'n siamtha huau mai a, tunah chuan sumdawnna hmunpuiah a lo chang a, mipui vantlang bakah sawlai pheia awm mi tam tak tan malsawmna a lo ni ta. Ngaihtuah thiamna leh pawisa leh thuneihna a tan kawp hi chuan thil tha tak tak hi a tih theih thin tih helai kawngah hian a lang thei.
Vaivakawn pengthuam lai khu tunhma kha chuan manganthlak tak a ni a, an han siamtha a, mipui tana a hlawkzia khu sawiin a siak lo. Tunhnua han ngaihtuah leh hian khulai khu lo siamtha ta lo se engtinnge Aizawl khawpui hi kan awm ang tih ngaihtuah tham tak a ni. MNF khan siamthat tumin an bei a, mahse a siamthatu tak chu Congress ni tain ka hria. Ka hre sual emaw. Kawng peng thuam pakhat siamthat a nih hian khawpui nawmna hi a pung sawt thinin ka hria. Venghlui leh Republic veng inrina Pi Pangi Peng an tih mai thin te pawh siamthat a'n ni a, a va han lawmawm tehreng. Hetianga kawng an siamthat reng reng hi a hnua han hmuh hian, 'A hma khan engtinnge maw kan lo awm theih le?' tih tur deuh hlir a ni. Mission Vengthlang kawn aṭanga chhohna pawh hi tunhma ai chuan nuam tak a ni ta. A siamtu Engineer te an fakawm a, a siamtu sorkar a fakawm a ni. Kan pawisa tam tak hi a hmandan tur dikin hmang ila chu zahawm lo taka kan kalna kawngah hian zahawm takin kan kal ang a, kan incheina pawh kan inhmeh lehzual ang. Mak ve tak pakhat chu kawng han tihzauh a, han siam nawm hian a hmaa a chhiat lai leh a zim lai kha reiloteah kan theihnghilh chhunzawm nghal zat zel. Hei hian a hlutzia a tilang zawk hialin ka hria.
Venghlui veng chhung kawng leh Pachhunga University College panna kawng a lo zau ta te hi Aizawl khawpui tinuamtu leh cheitu a ni a, a va han hlu tehreng em. Hetiang hian lo siam zau ta lo se engtin tak nge tunah hian a buaithlak ang tih ngaihtuah thiam a har ngawt mai.
Kan ngaihbel nge ni kan rilruah MNF sorkar hian kawng hi a ngaihtuah viau niin a lang a. Hei hi thil lawmawm tak a ni. Mahse an 'term' hmasa khan Bawngkawnah an han che sual hlauh mai a. Sorkarin a lak tawh ram kha cheibawlin Traffic Point kha siamtha tang e ti lovin an tangkhang ta reng mai a. Congress rawn sorkar leh khan rang takin tha deuh maiin Bawngkawn Traffic Point chu a rawn siam ta a. Khatah kha chuan MNF kha an mualpho deuh. Pawisa tam tak seng a sorkarin a lei fel tawh ram kha cheibawl lovin khalai hmuna in ding luahtute in luah man te kha a it a ni ta beuh awm mang e tih mai turin a awm a, kha thil kha thleng lo se chu kawng chungchangah hian MNF sorkar hi fak viau theih a nih laiin kha thil khan fak ziktluak a tibuaithlak deuh tlat a, a pawi khawp mai.
Tun tum sawrkarah hian hotupa berin a theih leh theih loh ngaihtuah chiang hmasa lovin kawng chhawng siam dan tur a sawi chiam mai a. A sawi nachhan pawh duhthawhna leh thahnemngaihna tho a nih a rinawm nain duh aia thil sawi nasat luat hi kawng engkimah a awm thei tih a tilang ve bawk. MNF hotupa hian, 'Kum hnih kum thum a lo ral chuan, "E, a lo ni reng mai a," in ti dawn a ni,' te kha ti ta lo deuhvin a ban phun dan tur thleng thleng te khan sawi ta lem lo se a ziaawm ang em? Khatia ti lo khan, 'Traffic jam hi kan buaipui ta hle mai a, kan thiam ang angin tihreh kan tum ang a, kan tumdan a lo atthlak ta deuh a nih pawhin min lo hrethiam a ni ang chu,' te lo ti ta hlauh se chuan mi tam takin an fiamthu hi an sumkar ve deuh mahna. Kan sorkar hi fak te pawh kan chak a, sawisel tum ngawr ngawr kan ni lem lo, mahse kan tih luattuk chuan miin thil awmdan an lo hre kiau si ang a, fak lutuk chan kan chang thuai ang tih te kan hlau ve bawk a ni.
Eng pawh ni se Aizawl khawpui kawng hi zawi zawiin a tha chho ve hret hret a, motor a lo tam tak em avang erawh hi chuan tunhma aiin a zauvin a tha fe tawh tih han hriat mai hi a harsa ve deuh a. Tun sorkar hian hmun tam takah Aizawl khawpui chhung kawng a siamtha a, an tihtur reng a nih tho laiin tihtur ve reng ti lo tlat hi kan awm thin avangin a lawmawm a ni. Aizawl khawpui chhung kawng a that hian thingtlang lam mi tan pawh a lawmawm em em tih hriat tur a ni. Aizawl khawpui chhung kawng a that viau hian Mizo zawng zawng tan a chhuanawm a, a chhiat hian a zahthlak. Aizawl khawpui chhung kawng chauh a that a, hmun dang a chhiat viau si hian a lungchhiatthlak. Khawi khaw panna kawng pawh a chhiat viau hian kan sorkarin mipuite min enkawl that lohzia a lang a, kawng a that hi chuan kan sorkar hian mipuite hnena a pek tur thil pawimawh tak pakhat chu a pe tihna a ni.
Theih chu ni se, ram changkanga an tih ang hian kan sorkarah hian mipuite hian chhiah hi hei aia tam chawi ila, kan sorkar hian mipuite hi thil tha min pe ve bawk se tih hi duhthusam a ni. Inthlan dawn campaign laia Candidate te sum eisak vak a, duh duh huna vau a, inthlan zawh hnua sorkarna chan hnuah inthlan dawn a Candidate, a hnulama MLA lo ni ta ten inthlan dawn laia an senso rulhna tur ni awm fahrana contractor khawsak ang deuhva khawsak an tum zui ta mai te hi chu a ninawm tlang a ni. Inthlan dawn a Candidate te sum kan eisak nasat poh leh a hnu lamah kan rethei zui ve dawn tih te hi chu thil lang tlang sa a nih tehlul nen kan hre mawh viau a ni mai awm mang e a tih theih.
Kawng tha leh zau hi a pawimawhzia hre fe tawh awm tak hian kan la hre tawk lo ni chek tur a ni. Veng hrang hrang leh khaw hrang hrangah mi pahnih khat ngawhngawl avang te, khawtlang roreltu ngaihsam leh hmalam thlir pha lo te avangin vantlang kawng a la zim fova. A pawi ngawt mai. Kan chenna khua leh veng hi han luah rei ila, lirthei a pun zel si chuan kawng zim pawizia chu a lang telh telh a, kawng a chhiat chuan a zawhtute leh a hmangtute hi kan zahawm lo ve ringawt mai a, kan hrehawm thlawn mai a ni. Kalkawng chhia leh bumboh, diak leh khu tak karah hi chuan kan incheina tam tak hi chu kan inhmeh lo sa ve ringawt a, kan zahawmna thenkhat hi chu a tlahniam ve mai thin. Veng leh khaw enkawltute chu sawi loh, kan sorkar hnarkaitute zingah meuh pawh kawng zau leh vantlang ram pawimawhna hrethiam pha tak tak lova, politics hnaivai te te tulpui tawk hi kan awm leh thin.
Aizawl khawpui hi Zofate tan chuan khawpui a ni a, a dang kan puahchah leh ang em tih ngaihtuah tham tak a awm. Aizawl khawpui kawng a that a, a nawm hian Mizo zawng zawngin kan zahawm phah a. Chutiang bawkin kan khawpui leh kan khaw dang te pawh a kawng a that a, a zau hian khua leh vengin a nawm phah. Hei hi kan sorkar hruaituten an hriatfiah takzet a, kan khawtlang hruaitute theuhin an ngaih pawimawh hunah chuan he Mizoram hi a khaw awmdan pangngaiah rau rau hian a nuamin a zahawm vek ang.