EDP, AW! EDP

Kum 2018 inthlan chu Krismas vawikhat chauhvin a dang ta a, kan Party lian pahnih chuan an chaw chah itawm ber tur an puang chhuak ta ul ul mai.

Chu an chaw chah ber chu Economic Develop­ment Policy an ti ve ve a. Pakhatin a hmalamah Socio belhin Socio-Economic Development Policy (SEDP) an ti a, pakhatin a hmalamah New belhin New Economic Development Policy (NEDP) an ti thung a. He Policy chhungah hian thil chi hrang hrang inzepin hmasawnna ruhrel, mimal leh sorkarin a thawh kawp tur tam tak a chuang a, ṭha hmel viauin a lang thei ang.

Sem hrim hrim hi : Thlai ṭiak sem te, rangva sem te, vawkte sem te leh pawisa sem te hi sem thiam a har khawp mai a. A sem awl ber awma lang rangva te pawh hi sem fuh loh mai a lo awm thei a. A dawng turin dawng lo, a dawng lo turin dawng, a dawngtuin hralh leh tak mai a tam mai. Thlai ṭiak sem pawh buaithlak angreng tak a ni. Nikum August thla te khan thlai nge ser ṭiak emaw ni, sem tur ni awm tak kan kawtah hian an la rawn phur luk luk mai a. Hmun ṭhenkhat (Darzo kai an ti a ni ta law maw ni)-ah phei chuan an thlai

ṭiak sem tur kha a dawngtu tur lamin an han en a, a lo vuai khawlo zo tawh lutuk a, an la duh love an ti a. Hmanah tawh khan Darlawn lama ka kal tumin kawngah hian mi pakhat hi a kal vauh vauh a, engemaw ni hi a keng a. A bul hnai kan thlen chuan ka’n be chiang a, a thil ken chu mau tiak pathum-pali vel a lo ni a. ‘Kha engnge i ken kha? Eng atan nge?’ kan han ti a. Ani chuan, ‘Hei sorkar mau tiak sem ka dawn ve a ni a. Ka phun ve dawn em maw ni ka ti a,’ tiin min chhang a. ‘Eh, kha zawng kha em ni i phun dawn? A dang a awm lovem ni?’ tiin ka zawt a. Ani chuan, ‘Awm nang. Heti zawng hi min pek a ni a. Heti hian ka phun ang a, a inthlah pung ang a, chu chuan chhungkua kan chawm dawn a ni teh poh ang chu,’ nui tha chung hian a ti a. Chu chu mau chi tha sem chhuak a intodelhna kawng kan zawhdan tur lo lan chhuahna thenkhat a ni. A sem awlsam leh zangkhai ber tur awma lang, pawisa lah hi sem fuh a har viau mai niin a lang a. A dawng ve awm lovin dawn tak nawlh te, hmalak lohna lam denchhena dawn ve tak mai te a awm nuk mai a. Ka la hriatreng chu Dampui khua in 60 awmnaah khan thingzaina khawl dawng mi paruk an awm a (hei hi ni khaw rei deuh tawh thil a ni). In sawm zelin thingzai khawl pakhat an intawm dawn tihna a ni a, thawh tur chu a vang ve duh viauin ka ring. Zir chiang a, uluk taka ti lem lova mipui hnena changkanna tur thil sem hi a lo buaithlak hle mai a, Politics hmanruaa hman phei chuan a buaithlak lehzual.

Sem hi thil thar a ni lo : Kan sem tawh thin a, sem leh kan la tum chu a nia. NLUP sem dawn leh sem tantirh lai vel khan tuna kan sorkar hrawn hian, ‘State sorkar budget aṭangin kan sem dawn lo,’ tih thu kha chiang taka sawi lai hun an nei a. Mahse, ‘Khawi pawisa aṭanga sem pawh ni se kan sem dawn hrim hrim!’ tih te khan a chhilh leh a. A tawpah chuan kan State sorkar Budget aṭang ngei chuan kan sem tih a lo lang chiang ta a. A hlawhtlinna lam han chhutin kan inlungrual lo ta hle mai a. Hmanni a ka kalnaah chuan mi pakhatin, ‘Kan huan hi a thla lakah min rawn dil a, ka ngei viau nain han phal loh ngawt chu ho ka ti deuhva,’ tiin a sawi a. Ka kal lehna pakhatah chuan, ‘Sawng te saw hlawhtling ti a TV lama an tarlan kha a nia. A hlawhtlin lohzia chuh, a thla an lak chin chiah chiah bak kha engmah a awm lo. Keiniho chuan kan nuih vak vak mai maw le,’ an lo ti mai mai a. Kan sem tawh zat leh kan sawi ropuizia han en hian rilru a bangbo thin. Mahni awmna veng theuhah pawh din chhuahna atana pawisa sem dawng, din chhuahpui ta leh eizawnna atana hmang zui ta hi mahni mimal theuh pawhin han bengvar mai mai ila rin aiin ngaihtuahna a chavai duh.

Sem chungchang hi sawi a har : Thil sem chungchang sawi hi thil harsa a ni. A harsat nachhan pakhat chu mi chan tur sawi bawrhbang kan ang thei a, chu chauh ni lovin mi lo chan tawh sawichhia leh deusawh te kan ang thei ang. Semin awmzia a neih lohzia hi entirna nena sawi tur chuan mi tam tak hi an tawng duh miah lovang. An thenawm te leh an laina te chanchin han sawi fak fak tur chuan harsa tak a ni. Chu chauh a ni lo, mamawh ve thova inngai tan chuan, ‘An sem tho tho si chuan a sawiseltu nih ai chuan a dawngtu nih ve mai hi a hlawk zawk ang,’ tih mai awl tak tur a ni.

Mahse maw..... : Khawvel Development history han en ila pawisa sem a insem ‘developed’ ta sawi tur hria kan awm lovang. Ram changkangah hetianga pawisa a pulunga insem a, inkhai chhuak ta sawi tur an awm lo. An semna hmun kan hriat theih chhun chu Bihar-ah Laloo Prasad-a te hunlai te a ni a. Pawisa te, Sari te leh thildang te pawh zak miah lovin an sem vak vak mai a. Nitish Kumar-a lo lan hma chuan an changkang ta lo reng a nih kha.

Eng pawh ni se.... : EDP a ni emaw, SEDP a ni emaw, NEDP a ni emaw, NLUP a ni emaw, MIP a ni emaw, pawisa faia kan inpek chuan a danglamna tehchiam awm lovin Development chu dawhkanah kan insem ta tihna a ni. Mahse Development chu dawhkana mimal malin insem fel chi a ni si lo. A nihna takah chuan kan budget aṭanga sem tho a nih si chuan min petu anga kan ngaih te hian kan changkanna tur pawisa kha kan hnen a lo thlen hmain an lo lambun a, kan vaia hmasawnna hna thawh nan hmang lovin a mimalin min pe ta tihna mai a ni. Min pek thin hi sorkar budget aṭang ni lo, Party fund aṭanga min pek ni se thu a dang deuh ang a, mahse Party fund pawh chu thiltih theihna hmanga kan Budget

aṭang thova an tuak chhuah leh a nih chuan kan chan tur an lo lambun a, Party hmingin min pe tihna a ni tho mai. Kan State budget aṭanga min pek ni miah lo, EDP siam avang liau liauva min pek ni se chu min petu hian min pe tak tak kan ti thei ang.

Tunlai fiamthu pakhat, zahmawh rawngkai deuh, ngeiawm zet mai min hriat chhuahtir. Nula hmeltha tak mai hi pa pakhatin a tawmpui a. Chu nula chu vawikhat mutpuiah cheng 1500 a inchhiar a. Mahse chu pa chuan cheng 2000 a pe a. A dawt lehah leh a dawt lehah pawh chuan cheng 2000 hlir chu a pe a. A vawithumnaah chuan nula chuan, ‘Ka pu, engatinge hetianga i tih min hrilh duh em?’ a ti ta a. Chu pa chuan, ‘In khua aṭanga lo kal ka ni a. I nute’n cheng 6000 an thawn che a, pe tur chein min ti a. Chubakah lo haw rawh an ti che,’ tih thu a hrilh ta a. Kan ta tur ngei ngei tho hi tute emaw hi chuan fing thiam takin anmahni kan vote chauhva kan dawn tur angin an lantir a. Ngun taka ngaihtuah chuan a sual kherekthlak ngawt mai.

Chuan..... : He sum sem hmanga inthlem leh inthlan zawh hnua invur hi tihdan dik a nih chuan BDO te hian an bial chhunga hmasawnna hnathawhna tur sum lo kal hi a mimala an duhsak zawngte hnena an pek hi a dik lohna a awm lovang a; PWD-ten kawng siamna tura pawisa lo kal an kuta awm ang hi a hlawma hmang lova an duhsak zawng mi thildang tih nan leh an remchanna hmuna kawng siam nana mimala an pek hian sualna a nei lovang. Development hi sum sem avanga thleng thei ni se America ram leh ram hausa dangte chuan an rama mirethei anga lang zawng zawng hi a kum bithliahin pawisa faiin an tanpui thliah thliah ang a, retheihna chu an umbo daih tawh ang le.

Ngaihtuah mai pawha dik thei lo, thenawm state lama an tih kan hriat pawh kan nuihzat fo thin kha kan ramah kan ti ve ta a, a dik lo titute hi kan mal tan ta lek lek mai a. Mahni duhdan leh taksa thlengin zuar em si lovin kan hralh ta tihna a ni thei em? He EDP (sum sem policy) hi tha tiin lo pawm ta ila kan vote hi kan hralh tihna a ni thei em? Ngaihtuah a ngai e.