Guest writer
PL Liandinga
SAKHUANA LEH COVID19
Kan mithiamte thiamna a san tawh tehreng nen khawvelin heti khawp a a buaipui a, a manganpui lai hian vawiin thlengin Covid19 damdawi tak hi an la hmu chhuak lo niin a hriat a. Kan mithiamte chunga beiseina nghattu tan chuan a mak angreng viau a. Chutih laiin Cancer te pawh hei leh chen hi a awm tawh a, vawiin thlengin a damdawi tak hi an la hmuchhuak fuh lo ni ngei tur a ni. Mahse he Covid19 hi chu inkai darh a awlsam em em mai hi a manganthlak lai chu a ni tih kan hre vek. Natna dang hi chu chuti takin inkai chhawn a awlsam lo thei a, a invenna damdawi eng eng emaw a awm thei bawk a, he Covid19 hi chu a kai tawh sa hnaih loh, kut sil leh thildang dang bak hi tihngaihna vak kan hre rih lova, a ngeiawm ngawt mai.
He natna laka inven dan ang deuh chi hrang hrang sawi a awm tawh a. A thenin ‘Hmaituamna (Mask) hian a veng,’ an ti a. A thenin, ‘Hmaituamna hian a veng lo, khuh leh hahchhiau zawnga midang a kai darh tur hi a veng mai zawk a ni,’ an ti a. A then lahin, ‘A ven chu a veng lova mahse hmaituam a ngai,’ ti ang deuhvin an sawi a. A thenin, ‘A thuah a hman chuan a veng,’ te an ti bawk. A thenin, ‘Tuiluma hrawk thuah chuan a kai tak tak theih loh, he natna hrik hi hrawkah ni li chhung a cham a, thil sa, degree 50 chin chunglamah a dam thei lo, chuvangin mut dawna tuiluma hrawk thuah chuan kai mah ila a hlauhawmna hmun, pumpui lamah lut tur a awm lo,’ an ti a. Thenkhatin, ‘Hmui, hnar leh hmai reng reng kuta khawih loh tur,’ an ti a. A titute ngei pawhin an sawi lai la laa an hmai leh an ka an khawih lai te video-ah an rawn dah a. ‘Fit thum danah a hlauhawm lo,’ tih te, ‘Fit ruk dan hi a him tawk chu a ni,’ tih te leh he natna veiin a khawih hnu reng reng khawih ve chuan kai nghal a ni mai tih te a awm bawk a. Kut silna (hand sanitizer) pawh a semin an sem a, mahse, ‘Sahbawn chu a tluk lo,’ te an ti zui bawk a. He natna hrik chungchangah hian thu leh hla a tam hle mai a. A hlauhawm viau bawk si avangin tihdan awm thei ang zawng zawng chu kan tih vek theih loh pawhin ni bera kan hriat hi chu tih a ngai lo thei lova, chutih laiin tihdan tur kan tih leh kan puan chhen chu kan zawm thei tak tak chuang hauh lo bawk a.
Kan han inkhung char char a, ‘Mamawh lam hun,’ te kan han hawng leh hluai a, kan pung khawm leh ang hut hut bawk a, a loh theih mang bawk si lova, a buaithlak angreng ngawt mai. Covid19 hrik pai pha awm lo tak tak kan awm teuh mai a, mahse engemaw ti takin engtin tin emaw, khawilai takah hian emaw tu emaw hian lo kai palh ta hlauh se tu hi nge hlauhawm lo kan hre pha tawh lova, fimkhur erawh a ngai. Fimkhur theih hauh loh chin pawh a awm leh tho bawk. Tihdan tur ni awma kan hriat ang angin kan phak tawkin kan khawtlang milin kan ti a, buaithlakna chin tam tak a awm rualin hetiang hian a khawtlang angin bei ta lovin sorkar kutah hian han dah tehreng ila a buaithlak dawn mang e. Sorkar kan tih chuan a inkhap leh inthunun zawngah chuan police te leh sipai te hman an ngai a, a nih loh leh magistrate te an ngai a. Chung hmu pha lo khawtlang chu kan tam nasa mai si a, tuna kan tihdan ang hi chu keini tan tih loh theih a ni lo.
Sakhuana leh rinna lam hi kan thlamuanna tawpkhawk a ni a, kan thih pawhin tawngtainaa thlah liam hi kan lungdamna ber a ni. Chutih lai vek chuan kan sakhuana leh rinna kawng hawi zawng hi hetiang thilah chuan inkhap a buaithlakna lai ber a ni ve leh tho bawk. Keini chuan kan sakhuana leh rinnain a phut ni a kan hriat chu chunglam venna azarah chhiatpui dawn lovin kan inhre tlat a, mahse sakhaw dang leh rinna dang neiin an tih ve chuan a buaithlak duh khawp mai. Tunah pawh khawvelin a buaipui tak chu Mosolman-ho an ni ta ber mai a. Kawng danga a darh tur ven a nih hnua a lo darh palh chu thudang, Mosolman-ho inkhawmpui hmang, Covid19 hriin a luhchilh si, khawvel hmun hrang hrangah anmahni an kal darh leh si ta kha khawvelin he thu ziah laia a buaipui, khawlhkham angreng tak chu a ni ta. Guwahati velah phei chuan heng Mosolman hri vei te chungchang thu thang mak tak tak hi a awm niin an sawi a, finfiah theih a ni chiah lo thung. Chung chu sakhuana atanga an inzirtirna avanga lo chhuak a ni.
Khawvel sakhaw hrang hrang zingah a sakhua ang chuan Mosolman te hi an danglam deuh ber mai awm mang e a tih theih a. An sakhua leh inrikrapna te hi a inhnaih bik riauva, an sakhua leh midang kutthlak te hi a inhnaih bikin a lang thei dâwn dâwn a, hei hi a chhan chu an sakhaw la run bik mi ṭhenkhat chet duh ṭhin danin a zir lo ve bawk a, an zavaia a sakhaw zuitute chu hetiang hi an ni hauh si lo. Ram changkangah lah a zawmtu leh an sakhuaa inlet duh hi an awm ve reng bawk a, keini ang tan chuan hriatthiam a har ve ngawt mai. Sakhaw dang leh Covid19 hi sawi pawlh a ni tehchiam lova, Mosolman te bik hian sawi pawlh an hlawh ta a, a chhan chu Mosolman hnuaia pawl hrang pakhat inkhawmpui palai zinga he hri vei an pun hluai vang kha a ni ber ang.
Eng sakhuana pawh midangte tana chenpui leh khawsakhona kawnga harsatna siam ang chi hi chu a buaithlak hle mai a. Chutih laiin tute pawh hi kan sakhuanaah chuan kan ṭang ruh viau mai a. Nimin piah lawka Prime Minister-in eng tihthim a, Covid19 dona atana bati emaw, thildang (electric power ni lo) chhi tura a’n tih pawh khan zawmpui dang neia kan hriat avangin Aizawlah chuan a hlawhtling lo ve khawp mai. Prime Minister thu kan zawm loh ber ṭum ni hialin ka hria a. Chu pawh sakhuana nena a inhmuh rem loh vang a ni.
Curfew hlih kan lo beisei ruau ruau kha, a chin a hriat leh ta rih love.