RUIHHLO DO

Mizoram hian hmelma a nei a nih ngai chuan kan hmelma anga kan ngaih tlanglawn ber zinga pakhat chu ruihhlo hi a ni ngei ang.

He ruihhlo hian Mizo hnam hi min tibuai khawp mai a, min rûn a, min chingphar a, min hnuai­chhiah a, min nghaisa a ni ber mai. Chhungkaw tam tak chuan hmasawnna lam kan ngaihtuah thei lova, nunna kan hloh lohva, awmdan pangngaia kan awm theih hram hram chuan kan lawm tawk hial a. Chutiang karah chuan kan tlangval pangngai kan han tih tam tak chu rual el lem lova chawlhni a an inkhawm zan zan theih chuan chhungkua kan lawm a, khawtlang pawh kan lawm titih mai. Chuti khawp chuan he intlansiakna khawvelah hian kan beisei a chauva, kan lungawina a hniam ta khawp mai.

He ruihhlo hian min tihchhiatzia hi sorkarin a hria a, tlawmngai pawlten an hria a, kohhran pawhin a hria a, mi pangngai, thil ngaihtuah ve thin tawh phawt chuan an hre vek a, inhrilh a ngai tawh lo. Chuti a nih avang chuan kum engemawzat kal ta aṭang khan ruihhlo hi kan do ngat ngat a, mahse a rêm hlei thei lo. Kan man a, kan halral a, a titute kan zawng a, kan thiam tawk chi hrang hrang hmang chuan kan bei ngawrh ve ngang mai.

Ruihhlo bawih a tâng tawh laklawh tan chuan chhuahsan chu harsa tak a ni. Kum sawm nghei tawh hnuah pawh a zungzam a la thi lo tih hmun tam takah kan hmu a. Tawngtaina leh thununna nen Home chi hrang hranga kan inenkawl pawhin sim mai chu harsa tak a ni. Kan Chief Minister phei hi chuan a vei khawp a, 'Khawvela ruihhlo ngai enkawlna lian ber' te pawh din tum anga kan insawi vuai vuai kha. Tunah hian kan ruihhlo ngai enkawlna hmun te chu a khat thep thup a, ruihhlo ngai enkawlna tha tak mai ni a kan rin ngam te hi chu pan tur awm se kan pan ruih ruih ang tih a rinawm. Hmun chan loh vang te, pawisa lama harsatna avang te, an thatpui dawn leh dawn loh thua ngaihngamna kan neih loh avang tein tunah hian lut awm tak tak lut lo tam tak kan la awm ni ngeiin a ngaih theih.

Ruihhlo laka fihlim dan tha ber chu a tih a tih chhin loh tawp hi a ni mai a, a aia tha awmin a lang lo. Hnam dang leh hnam changkang zawk thalaite pawh ruihhlo bawih a tang laklawh tawh chu an chhuak mai thei bik lo. Vawiina ruihhlo ngawl veitu tam tak vei lehchhawngtu leh ngawrh taka dotute ngei pawh hi kan tleirawl thazat vanglai khan a ti chhin pawlah lo tang hlauh ila chu engnge kan nih dawn hriat phak a ni lo. Thenkhat chu ruihhlo awmna hmuna kan awm loh vang te, kan tleirawl chhuahpui ten an tih loh avang te a ti chhin lova, a ngawl vei zui ta lo te pawh kan ni ta ve ang - kan vannei a ni ber mai.

Tunhnaiah khaw pakhatah chuan ruihhlo zuar ten naupang kum tling lo zingah ruihhlo an sem tih thu an sawi a. A nghawng rapthlak turzia ngaihtuah chuan a titute chu dan leh hrai ngaihtuah lem lova chin tawk nei mang lova hrem hial tlak niin an lang.

Ruihhlo ngai tawh laklawh enkawl dam hi khawvel khawi hmunah pawh a harsa a. Ruihhlo ngai, enkawlna avanga tha chhuak leh hi mithiamte sawi dan chuan zaah pasarih vel chauh an awm thei niin an sawi. Kan inenkawl dam mai thei lo hi a enkawltute thiam loh vang emaw, a enkawlna hmun that tawk loh vang emaw ngawr ngawr a ni lova, ngawl vei tawh enkawl dam hi cancer tihdam a harsa ang bawkin mihring pianphungah thil harsa a nih vang a ni zawk.

A ti laklawh tawh tihdam a harsat si chuan kan tihtur tha ber ni a lang chu a la ti lo te rilrua ruihhlo duh lohna tuh emaw, thil hlauhawm a ni tih inhriat chiantir emaw hi niin a lang. Chu thil harsa tak mai chu tih kan tum ngawt loh chuan a aia harsa zawk, a ngawl vei laklawh tawh enkawl chu kan hmabak a ni. Chuti a nih chuan naupang ruihhlo la ti lo te hi (entirnan kum 7 leh kum 18 inkar te ang hi) an hriatthiam theih turin ruihhlo hi tih loh tur a ni tih thu hi zirtir thei ila kan ziaawm thei deuhvin a rinawm. Heng naupangte hian ruihhlo laka an fihlim theihna tur 'Compulsory Course' kal tlang sela. Uluk tak a he Course hi kalpuiin tumah thleibik nei lovin ram danga sipai tang tura tihluihna hmanga an tih ang hian naupang zawng zawngin ruihhlo laka fihlim theihna tur thu ngaihthlak te leh a tuldang te paltlang sela. A ti tawh laklawhte hi chu tuna kan thiamdan ang ang leh kan tlin tawk anga kan enkawlna hi bansan chuang lovin a la ti lo naupangte hi theihtawp takmeuhvin he 'Course' an paltlang ngei theihna tur hi ngaihtuah ila, tun aṭanga kum sawm lo kal leh turah chuan kan tan kawl a êng deuh tawh ngeiin a rinawm. Chuti ni lova hetia kan tihdan pangngai anga kal hi chuan Mizoram thalai sing chuang zet mai chhawr theih loh mai ni lo, a then phei chu enkawl ngai, a then ven ngai ang ringawta awm hi kan tlin ta meuh lo a nih hi.

Thil tha leh awmze nei kan tih dawn chuan engemaw kan hlan a, inkhuahkhirhna emaw, intuk luihna chen a awm a ngai. Kan tlin tawk leh phak tawk ni a kan hriat ang ang a kan awm mai chuan kan tlin tawk ni a kan hriat hi kan tlin ta meuh lo niin a lang. Mi thenkhatin thahnemngai takin, 'Chhungkua hi a pawimawh,' kan ti a, a dik reng; mahse chhungkaw pawimawh thu sawi chiam ringawt hian kan tum ram min thlen si lo. Kan naute lo thanglian tur ven hna hi thapui thawh takmeuh meuhvin bei ila tun aṭanga kum sawmah chuan kan danglam mahna. Chu aia hmaa a rah kan hmuh hlauh chuan a vanneihthlakah ngai ila. Ruahmanna daih rei leh tlo tur deuh ngaihtuah a ngai.

Thapui thawh a ruihhlo do kan tum hian a vei tawh sa va zawn khawm rawk rawk a, a enkawlna hmuna dah ngawt hi a ni thei lovin a lang a. Ruihhlo zuar te man tura duty ngawrh te chu tul tehmeuh mah se heng hi chu tun dinhmuna kan ziaawmna tur a ni. Tlem lai khan Proxyvon a inchiu thin te natna tawrhdan thlalak te kha en tur a awm thinin ka hria a. Khang te kha naupang zawng zawng hi entir leh theih ni sela. Theih phei chuan a aia hmuhnawm tur leh en awlsam turin siam chhuah ni sela. Chutih laiin a thu leh hla lamah sawi tur bik te insiamin naupang zawng zawngin an ngaihthlak theihna tur ngaihtuah ila. Chutianga tih chu rin aiin a harsa lo phian thei. Sikulah naupang awmkhawm sa kan nei a, chung mite hnena milem entir a, thu va sawi chu thil harsa tak a ni lo ve thei. A pawimawh ber chu ruihhlo do nan thapui thawhin a la ti lo te hi chu venhim hram dan kan ngaihtuah a tul a ni.

Kan Pathian thu lakdan te, ram hmasawnna thila kan ngaihdan te leh thil chi hrang hrang chu a danglam nuai ang, mahse ruihhlo hi chu lungrual takin kan do thei ngeiin a rinawm.