KAN TIHDAN

Mimalin tihdan kan nei a, khawtlangin tihdan kan nei a, kan sorkar hian tihdan a nei a, kan ramin tihdan kan nei bawk a. Kan chang­kan leh changkan loh te, kan nawmsak leh nawmsak loh te chu kan tihdanah hian a innghat vek mai. Tihdan tha lo nei chhungkua chu a rei tawlh tawlh a, kan buai tulh tulh mai a. Tihdan nei tha chhungkua pawh a tirah rethei te angin lang mahse a rei tawlh tawlh a, an zahawm tawlh tawlh mai a. Khawtlang theuh theuh hi kan inang lo khawp a. Khawtlang thenkhatah chuan zurui leh mi hrawva na deuh hi an pawngpawrh em em mai a. Bitum duh mihring an awm fumfe lohna hmunah chuan dawihzep deuh deuh pawh hi khawlaiah an inluling vak vak a. Khawtlang hruaituten an chhungkua te an dem a, thenkhatin kohhran an dem a, thenkhatin VDP emaw YMA emaw, thenkhatin sorkar te an dem a, ṭhenkhatin zu zuar hnaivai emaw, zu zuar hla deuh te emaw an dem a. An khawtlang erawh a deldul a ni.

Chutiang bawkin India ramah State kan awm neuh neuhva, kan tihdan chin than a zir zelin kan awmphung a inher chhuak a. State thenkhat chu kan chho en ta fe mai. An sorkar hmalak dan anga hmalak ve chu keini tan tih rual lohvah kan ngai a. An inkal pawhna kawng ang te chu kan neih ve phak lohvah kan ngai a. An sorkar thiltih ang chu kan sorkar chuan tih ve chi hauh lohvah a ngai ta hle mai. An tihdan anga ti thei ve leh ti thiam vea inngaihna rilru kan mamawh hmasa ber awm e.

Kan Mizoramah chuan Contract hna hralh chhawn hi kan awmphung a ni ta hial awm e. A hralhtu pawh a zak lova, a phal lo thei lotu sorkar pawh a zak lova, chumi avanga kut tling lo hna lo dawngtu mipuite pawhin mak pawh kan ti lova, lungawi lohna pawh kan lantir ngam ta lo. Kan thu chu nawi tak niin a lang. Contract chu inbiakrem tawnna a ni mai a. Sorkarin ‘Heti hian kawng laih tur a nia, cheng chuti zah chuan lai duh in awm em?’ a ti a. Mi chi hrang hrangin, ‘Aw le, ka lai ang e,’ an ti a. Chung zinga a thawk thei tur ni a rin emaw, thawk tak tak leh hlawhtling taka titu tur emaw chu sorkarin, ‘Kha le, nang thawk rawh le,’ a ti a. Chu pa chu a va chhuak tawrh tawrh a, ‘Ka hna thawh tur hi ka thawk peih lova, cheng chuti zat min pe la i thawk dawn nia,’ tiin midang hnenah a va hnawn ta mai a. Chutia a tih vang chuan hrem theih ni ngeia lang tur chu kan han hrem thei lo phawt a. Chutah a leitu chuan kut tling mang lovin a’n thawk a, ‘Ka leina a to si a, ka ti thei tawh bik lo a ni,’ a ti a. Chutichuan hna tha lo tak tak kan lo nei ta thluah a ni mai.

A pawi ber chu he nunphung hi kan sorkar inrelbawlnaah hian a tel tlat tawhin a lang a. Kan sorkar hian heng thil hi tihreh ngaihna a hre tawh lo ni a a lang hi a ni. Tihreh ngaihna a hre lo kan tih hian tireh thei turin kan sorkar hian thahrui a nei tawh lo. Kan sorkar kaiza tha hi hetiang thilah hian kan kalphung hian a chhat fel tawh tlatin a lang. Contract hna chu duhsakna uchuak hmang hlira a enkawl tak tak lotuten an sem a nih tawh miau a, a enkawltu tak takin mawhphurhna an lak theih loh atangin kan buaina chu a lo intan daih tawh a. Chu chauh ni lovin chu hna awm hma daih atang chuan pek ngei ngei tur ‘list’ an awm daih tawh ti ila kan tisual lovang. ‘Thawh’ chu kan hna hmuh chhan a ni lova, ‘nih’ (Party mi leh sa nih, chhung leh khat nih, inthlan dawna tanpuitu lo nihna te leh a dang dang) kha hna hmuh chhan a nih tlat avangin thawh that kha a lang ta lo a ni.

Hna thawh tura ‘contract’ hmuh hralh chhawn hi kan nunphung a lo ni ta.

Sorkar hna zawng zawng hi a pawimawh vek a, a lak dan tur te pawh dan leh hrai uluk em emin sorkar chuan zamin an thawh tawh hnua an awmdan tur leh anmahni hremna dan tur te a siam thlep a. Mahse a tak takah chuan mahni sorkar hna thawh ai thawhtir (aikal lak) hi kan tihdan a lo ni ta tlat a. Aikal te chunga sorkar dan lek kawh dan tur hi khawiahmah ziah a ni lova, ziah chi lah a ni hek lo. Aikal hrim hrim kha a laka lak hauh loh tur a nih miau avangin eng dan hnuaiah mah aikal te hian hna an thawk ve lova, sorkar hnathawk hremna ang chi reng reng chu an chungah lek ve theih a ni lo. Thawhpuiten thawk lova an aiawh an tirh tawh hnuah taima taka la thawk thei, an thawhpui dangte chu mi tha chungchuang an nih loh vek chuan mi mawl engemaw tak chu an ni ang tih theih hial a ni. Hnathawktu lak dan chungchanga fimkhur loh ngawt pawh a thu a len tham tawh tehlul nen sorkar thu pawh ni lo, a thawk tura lak zawkin a aiawh a tirh theih tlat tawh chuan kan buaichuar dan chu ril tak a ni tawh. Sorkarin a hranpain khapna dan a’n chhuah a, a mak tawh tehlul nen kan Chief Minister lah chuan, ‘Tihreh mai hi buaithlak deuh a ni,’ te chu a la ti ta deuh deuh lehnghal a.

Kan tihdan thenkhat hi chu a mak lu deuh ta e.