CAG REPORT

India ram inrelbawlna lama pawisa sum hman dan endiktu lu ber, Comptroller and Auditor General of India chuan kan Mizoram sum hman dan a endikna lamah helaia kan lo inhnialna leh kan inpuhna te, kan insawi thiamna te chu a rawn tichiang ta a. An report te chhiar ve lem lo mah ila chiang angreng tak takin chanchinbu lamin an ziak a. Chuta tanga ngaihdan awm thei te chu :

Mizote zingah Pathian programme a hlawh­chham : Congress Party sorkar nachhan leh an au hla pui ber chu NLUP a ni a, ‘Pathian programme’ ti a NLUP vuah tawk te pawh kan awm ni awm tak a ni. CAG report lah chuan NLUP chu, ‘A hlawhchham vel vek,’ tiin a rawn puang ta tawl mai a. Mi tam tak an kawm a, an en a, chuta tanga an sawi chu a ni a. An ziah tawh chu India ramah chuan ‘ziah’ a ni a, tunah chuan kan sawi zau ve ngam tawh ang chu. Anni chuan MNF e, Congress e an sawi lova, NLUP ngawr ngawr kha an rawn en a ni mai a. Keini ang, Party lama tui hlei thei miah lo te thlirdan nen an thil hmuh chhuah hi a induh ta viau mai a. Keini chuan awmze nei hranpa lovin kan hmuh ve chin, hmelhriat leh thenawm khawveng te dinhmun te kan en a. NLUP dawngtute rilru sukthlek te kan en a, kan sawi ve mai a. NLUP dawng tur thlan dan chungchang te hi an report lamah chuan an ziak tel em ka hre lova, an thlan dan aṭang hian he ‘Pathian programme’ anga vuah hi keini a hmuna hmutute chuan hlawhtling hlei thei lo turah kan lo ngai a. Mahse kan rawl aia ring zawk leh a mihring han en pawha keini hmel aia hmel awihawm zawk daih daih te hian hlawhtling tur ngei te, hlawhtling mek te, hlawhtling chho zel thei tur bawl te hian kha leh chen kha an bawl a. Chutia keini aia u zawk daihin an tih tak tlat avang chuan CAG report lo lan hma chuan kan thusawi pawh kan tan han thual nawn chhen a remchang ta lo mai a ni. Hetia Mizo Kristian te zinga Pathian programme meuh hlawhchham ta chu ngaihtuah tur a tam ta viau mai - ngaihtuah duh tan chuan.

Eng Pathian programme nge hlawhchham? : Kan Pathian Jehovah programme hi keini ringtute hian hlawhchham theia kan ngai a nih chuan kan Bible emaw, kan inzirtir dan emaw hi ennawn a tul ang. Engkimtithei Pathian, Awma leh Awmmeka, Leilung pianhmaa talh tawh Beramno pa kan biak thin hi a programme a lo hlawhchham thei a nih ngai chuan tawngtaina aiin tharum te pawh innghah nan kan hman a tul ang. Kan hriatdan leh kan rindan leh kan suangtuahnaah hian kan Pathian programme hi hlawhchham thei a ni ngai lovang a, chu rinna chu leilung awm chhungin Zofate hian kan bosal lovang. Kan lungngaih lai ber leh kan chan chhiat lai ber pawhin kan Pathian chu kan rin tlat avangin beiseina kan nei thin a, lungngaihna leh manganna karah pawh thlamuanna kan nei thin. Chu Pathian chu a programme a lo hlawhchham ve thei tlat a nih chuan kan rindan leh kan suangtuahna leh kan biak dan thlengin tihdanglam chu ngai ngei tur a ni. Zu tihrem hi Pathian programme chu ni se kan tihrem daih tawh ka ring, dilna reng hi a thleng chho hnem hian ka ring a! Kan Pathian programme chu hlawhchham theia ka ngaih loh avangin a sawitu lam leh a Pathian lam chu ngaihven a ngai ta.

A niang : Awmtea hian awlsam zet hian thil hi, ‘A niang,’ hi a ti leh mai thin a. Sava lo thlawk se, ‘A nute hnenah a kal dawn a niang,’ a’n ti awlsam mai a. Bike lo tlan se, ‘A hmanhmawh a niang,’ a ti leh mai a. Programme hlawhchham thei lo Pathian betu ni a inngai chuan, ‘Pathian dang a niang,’ ka tih mai nak lovah! Ka rin Pathian programme kha a hlawhchham ve theih si lohva, Pathian programme ti a vuah scheme kha CAG meuhvin a hlawhchham ti a an lehkhabua an ziah a, kan thenawm leh khaw dangah ka mit a ka hmuh a, ka benga ka hriat tawh bawk si chuan a Pathian zawk kha tihdanglam a ngai ka ti mai.

A ni zawk maithei bawk : A Pathian pui pui tawk che buai lovin a sawitu hian a sawi ve mai mai a ni hlauh thei. Hetia, ‘Sawi ve mai mai,’ ka’n ti hi induhsakna a ni. Pathian programme lo pui hi Pathian programme ti a lo sawitir ve ‘mai mai’ hi induhsakna ropui tak, Mizo mipuiin kan biak Pathian kan rindan tihdanglam a, kan Bible te ennawn ngai em lova kan khawchhuah theihna awmchhun a ni. Programme hlawhtling lo thei Pathian biak ai chuan a sawitu lam chu tu pawh ni se inphah hnuai a, ‘Thupha ka rawn chawi in (i ni lovin) ke bulah,’ tih mai tur a ni. Chuti a nih loh chuan tul lova Pathian hming lam narantu, Pathian hriak thih loh roreltu, Pathian awmpui loh roreltu ang tea kan inchhuah vak nghal lohvin!

Cag report i finfiah thei : Awlsam takin he CAG report hi mitin tan finfiah theih niin ka hria. Kan awmna veng lama ka tih ang hian in awmna veng theuhah khan NLUP dawngtu han ngaihven ula, chung zinga engzah chu nge an dawn chhan anga hlawhtling ti a sawi tur han dap ula tu te tihdan takah emaw, ‘A chiang viau ang.’

Thawnthu pakhat : Thawnthu tawi te, ngaihnawm ka tih reh theih loh ka hria a, keima tawkah chuan ka sawi ve nasa tawh laileng. Mahse i la hre ngai lo maithei - chuti khawp chuan ka bial a zim tih ka hria. Chu thawnthuah chuan - Hmanlai hian sakawr hian ha engzat nge a neih tih thuah an lal inah an inhnial bur bur mai a. Rei tak an inhnial hrep hnu chuan an zinga la naupang deuh ber pakhat chu a tlan chhuak a, kawta sakawr ha chu a va en a, an inhnialna chu a reh ta a. Tlar thum thawnthuah chuan ka duh ber pawl a ni hial ang. Engatinge kan en ve mai loh? Engatinge kan hmuh phak renga NLUP dawngtute hi kan thlithlai ve mai loh? Kan ngaihdan tur hi hrilh chawp kan ngai em ni? Kan rilru tur hi min hrilh turin midang kan beisei reng dawn em ni le? Tute emaw fiamthuin, ‘Hrilh chawpa kawm tlak,’ tih ang tak tak nih kan tum dawn em ni?

Cag ka nau! : Thildangah chuan ka ti lo, mahse NLUP chungchangah kher chuan kan CAG report hi ngaihdan fel tak leh fiahna fel tak ka neih hnu kum engemawzatah a lo lang ve chauhah ka ngai. NLUP dawng tur an thlan tirh aṭang khan kei chuan, ‘Lalthachiangi pa ka chiang e,’ tih tlukin a hlawhchham dawn tih hi hre sain ka inhria. ‘Land Use Policy’ (Ram leilung hman tangkai dan) ni na na na a ram nei lo khati zozai kan inpe kha chhun khaw enga tihah chuan a mak phawt a. Chutih a hnu hmanah, ‘Nepnawi dawr hawn ka thlang a, a lo chhuah chuan thingpui dawr an tia,’ tih te; ‘Furniture Workshop din ka thlang a nepnawi zuarah min lo telh a,’ tih te; ‘An chhungkaw hming kimin an dawng vek alawm,’ tih te leh thu mak leh nuihzatthlak leh thinrimthlak pui pui a leng nuai nuai a. Vanduaithlak takin a dik deuh vek tlat mai. A thlandan aṭanga heti a nih chuan CAG report awm hma daih hian huaisen taka rilru siam ngam tan chuan a hlawhchham tur thu hi zawlnei tawngkam hmanga lo puan a, zawlnei khawsaka khawsak ngamna a niin ka hria.

Mipuite hlawhchhamna : Phat ruat lohva NLUP hlimthla a lo lan hnu, mahse mipuite erawh chuan kan rilru tur min hrilhtu kan ngaihdan vel lai khan hotupa ber chuan, ‘NLUP hi a hlawhchham chuan mipuite vanga hlawhchham a ni ang,’ ti angrengin indaikhalhna thu a lo chhak chhuak daih tawh a. A dik viauin ka hria! NLUP duhtu kha awm lo se rorel lai Party hi an tling lo mai dawn a, anni an awm loh chuan NLUP a awm lo mai dawn a. NLUP duhtu mipuite avangin NLUP a lo awm a, a lo hlawhchham chuan mipuite vanga awm, mipuite vanga hlawhchham a nih nak lohvah le.