NHIDCL HI KAN STATE-AH HIAN AN VA TLANGNEL EM!

Kan ram sik leh sa leh thing leh mau bakah nungcha lam (Environment) ngaih­ventute chu tunlai hian an thin a na hle mai a. An zinga tel pha ve chiah lo, ralkhat aṭanga lo phurpuitu leh lo ngaihven vetute pawh kan rilru a dam lo khawp mai.

Kawng laitu, National Highways and Infrastructure Development Corporation Limited te chuan kan ramah kawngpui min laihsak a. Tha dawn hle te pawhin kan lo hria a, kei phei chuan kan kawng laih hmuhnawmzia pawh ka ziak tawh nghe nghe. Ka ziah lai pawh khan leivung thehthang dan chungchang hi ka rilruah a awm reng a, mahse mi thiltih faksak ve ta cheng a 'Mahse....' han tih tel hram kha ka duh loh avangin ka sawi lang ta lova. Mahse tunah hian an leivung thehthang dan fel lo chungchang a rawn inlar chhuak a. Hmun tam takah lang theiin buaina a thlen a. A hmun dik lovah lui tui te a khuap a, a thenah chuan feh kawng te a lo chhilh a, hmun thenkhat laiah chuan leivungin ram hmul a chimin a delh bet chiam lo thei lova. Tunhma, Environment te kan ngaihven hmaa kawng sialna vung te kawng thlanga kan theh thlak mai mai lai ang mai khan an khawsa a. Kan ram thing leh mau leh lui tui te lainatna leh duatna rilru nena thlirtu tan chuan thin chu na duh tak tur a ni. Heng thil hian eng chen nge Mizoram hi a nghaisak dawn a, engtiang chiahin nge kan la chhiatpui dawn a, eng chenah nge he leivung thehthang hi kan ram leilungin ngaiah a neih ang tih kan hre lo. A then sawidan chuan hetiang leivung hi kum sawmnga hnuah a tla muk thei chauhve an ti a. Chuti te a nih phei chuan a ram hmul delh chhiat chu sawi loh, a leilung ngawr ngawr pawh kum sawmnga hnuah chauh a dam dawn tihna a ni.

Chutiang khawpa thil pawi, kum sawmnga lo kal leh tur thlenga kan tawrh theih thil chu he an kawng laih hian a nghawng ta tihna a ni a. Chu chauh a la ni lo, he leivung hi vawiin aṭanga kum nga chhung hi chu awih pangah inham tangin a tawlh palh phut thei a, chu chuan vawiina a pawi khawih kan sawi bak pawi hi a la khawih chhawng leh thei a ni. Heti a nih avang reng hian hmun dangah leh ram dangah chuan leivung hetianga thehthang mai mai hi an phal lova, an duh lo bawk.

A lungchhiatthlak lai tak pakhat chu heng leivung hi hetianga paih darh mai mai lohna tur hian kawng laih senso hisapnaah a tel vek a rinawm tlat hi a ni. An kawng laihdan tur chipchiar (detail plan) te kan hre pha ve lem lo nain an ruahmanna (DPR) te ka hmu ve lova, mahse hetianga duhdah leh awlsam tak maia leivung hi paih tur a niin a rinawm thei lova, chuti chunga hetianga an thehthang theih nachhan hi rinhlelh ka nei tlat a ni. Ka rinhlelh hi a lo dik lo palh a nih pawhin ka inthiam ve tho mai. Ka rinhlelh hi chu a rinhlelhawm ve em bawk a ni!

Tunlai chhanah kawngpui zau tak lai tur hnathawktu company, khawl chi kim nena hna thawk tur leh uluk taka ruahmanna siam sa thlap a lei lai tur ten kawng sira leivung duh dan dana nawr liam mai hi thil theih niin ka hre lova. Ka rinna tichak tur chuan lei laihdan tur ruahmanna-ah chuan leivung paihna hmun bik, 'Spoil Bank' te a khat tawkin ruahman tur a ni tih a lo chuang kalh bawk.

Tichuan, leivung te chu paihna hmun bik (Spoil Bank) neih tur a ni tih hre sa chung reng leh chu­tiang chuan an paih thlap thlap ang ti a ruahmanna awmsa chhunga hnathawktute chuan an inremna kan ti dawn emaw ni, an intiam­kamna kan ti dawn emaw ni, bawh­chhia chuan leivung chu an duh duhna hmun, an laih thlakna zawn zawn kawng thlangah chuan an nawr liam thla ta hem hem mai a. Chutiang chu a dik lova, kan ram leilung leh nungchaten an tuar a ni tih sawitu pawlin an nawr fe hnuah pawh an tîm chuang lo lehzel a, an tlangnel khawp mai. PWD changtu Minister chu Chief Minister a nih tlat avangin ka rinhlelhna pawh a sang lehzual. Thuneitu sang tak, midang tana hnial harsa khawpa thu nei tuemaw thu lo chuan NHIDCL te hian leivung hi heti ringawt hian an nawr liam ngamin ka ring reng reng lova. Hetia leivung an nawr thlak theihna hian khawilaiah emaw chuan tu tan emaw hlawkna a thlen ka ring tlat bawk. Zemabawk dai aṭanga an laih tan hi Tuirial an thlen hma daihin Mizoram PWD hian an hre tur a ni a, an phal lo tur a ni.

Mahse chutianga phal lohna lam, Mizoram sorkar aṭanga awm ta lo chuan Tuirial leh Seling inkarah te chuan an nawr chho ta zawi zawi mai a. Hmun hrang hrangah an kawng laihnaah chuan hetiang hi an hnathawh dan chu a lo ni ta. Hei hi Mizoram sorkar hian a hai hauh lo ang a, mahse a ngaihven ta tlat lo mai hi a ngaihthatthlak loh a ni.

Aizawl - Lunglei inkar via Then­zawl, World Bank Project a laih a nih khan leivung kha kawngsirah nawr liam mai lovin a dahna tur hmun bikah an dah thlap thlap a. Khati khawpa tha leh fimkhur a kawng laih a nih hnu kum engemawzatah heti hian leivung hi kawng laitute chuan an nawr liam leh ta vut vut mai a. Hetianga tlangnel taka thil ti tur hian eng 'signal' emaw chu an neih ngei a rinawm. An tih tawh chin ngawt pawh hi kum engzat nge kan tawrh dawn a, engtiangin nge kan chhiatpui dawn a sawi theih tawh loh.

Kan State-ah hian tunhnaiah thil dik lo titute an tlangnel ta em em mai hi a mak ti turin mi thil chik mi tak emaw, lehkhathiam emaw nih a ngai lo. Kuhva ro tawlh phal loh te chu chunglam sang tak aṭanga tanpuitu an awm tih hriat takin sorkar laipui thupek kalhin kan sorkarin a tlan tlangtir hum hum a. Sorkar laipui thupek kengkawhtute chu kan State sorkar hnuaiah chuan an chan a chhe zawk ta tlat a. Chu chauh ni lovin phal loh thil la lut a, vantlang mit tikham hial khawpa kuhva tawlhtute chuan dan phal loh kuhva ro phurh ngiatin kawngpui te an dang a, bungrua te an endik a, 'Sorkarin kuhva phurh hi phal rawh se,' tiin sorkar awm lo ang maiin anmahni kutah thuneihna an inpe a. Kan sorkar erawhchu a ngawichawi ngat ngat hle.

Heng leivung paih hi chhan awm lovin kan sorkar hian a en liam mai mai lovang tih hi chiang hlein a lang. Chuti a nih chuan kawng sira leivung paih mai hian chhan ril tak, inthup tlat si a nei ngei ang. Hmanah (kum 7/8 vel liam ta) khan Thenzawlah sawn company pakhatin kawng an siam a, an kawng siam chu khawtlang miten an han en a, an kawng siamna alkatra phah chu a pan deuhvin an hria a, a siamtute chu an va sawipui a. Chuta an hotu pakhat chhanna chuan thin a tina ngang mai, 'Keini pawhin hetia siam hi kan duh hlei nem. Mahse in Minister-in duh hek lo. Hei bakah hian kan tihdan pangngaiah chuan thuah hnih a thual nawn leh tur a ni a, hetia tih hi kan duhdan pawh a ni lo,' a lo ti ta mai a.

Kan kawng laitu leivung paihtute hian tlangnelna chhan tha tak nei lo chuan leivung hi heti hian an paih mai mai lo tawp ang tih a rin theih.