MIZORAM MAMAWH HRUAITU

Political Party emaw, Pawl emaw hi chu bawm a ni. Bawm pawn lam chu mawi taka chei vek a ni a, a chhunga awm chu a pawimawh zawk chu a ni. Kan Political Party te hi a hruaitu a zir zelin Party chu an kal a, an kaldan atang chuan ngaihdan kan nei a, a Party pawh chutiang chuan kan hmu chhunzawm thin a, a Party tak kha chu a thiltum te, a innghahna te chu a ngai reng a ni. Mizoram hian mamawh kan la ngah em avangin kan mamawh ti a kan hotuten min hrilh apiang hi kan mamawh viau vek mai. Chuvangin, 'He Pawl hian chumi chu an tum avangin hei hi kan State-in kan mamawh ber a ni,' tih mai a harsa. Kan mamawh ber zawk erawhchu eng thil pawh a tihdan dik leh a titu rinawm ni zawkin a lang.

Kan Party thiltum te, kan Party hming te, kan Party lo indin chhuah dan te leh a din chhuaktute chu tu te pawh lo ni se kan Party hruaitu neih mek te hi an pawimawh. Ram changkang angin kalphung tha sa leh tihdan nghet tha sa, hruaitu inthlakin an tihdanglam mai theih loh awmphung tha tak nei tawh ni ila chu hruaitu tha lo pawh kan tuar nep deuh mahna. Mahse kalphung tha, tihdan nghet tlat kha kan neih tam loh zawng tak a nih avangin kan ram hruaitute hi ram dang hruaitu aiin an pawimawh lehzual te pawh a tih theih awm e.

Zirtirtu lak dan ringawt pawh hi sorkar kalhmang nghet tak, ram hruaitute emaw, Political Party emaw, a latu Department hotu emaw inrawlh ve remchan hauh lohna nei ila chu a ziaawm viau ang. Chutiang bawkin kawng siamdan kalphung nghet tak, standard sang tha veh vawh, bawhchhiat rem hauh lo nei ila chu hruaitu inthlak mah se kan danglam nasa lo deuh ang. Mahse chutiang chu kan la ni si lo. Hetiang karah chuan hruaitu tha leh huaisen, dik leh rinawm, nghet leh tumruh kan mamawh lehzual.

Pawisa duh huam huam lo hruaitu kan mamawh. Tunhma zawng kha chuan kan ram hruaitute hi pawisa duh huam huam anga lan hlau tak an ni thinin kan hria a. Ram hruaitu pawisa duh langsar chu thil awm hlei thei lo angah kan ngai kha a nia. Tunah erawh a ram mipui nawlpui hian ram hruaitu pawisa duh deuh mai hrawn angin kan inngai ta tlat niin a lang. Mi pangngai tan chuan heng thu han sawi te hi thu hnaivai leh pawnlang, thil chiang sa sawi ang maia thûk lo a ni thei ang. Mahse tuna kan ram dinhmunah chuan helai thu sawi tel lo chuan ram hruaitu atana kan duhthusam a kim thei ta tlat lo niin a lang. Ram hruaitu pawisa duh langsar, pawisa an neih tur ang tawk aia tam nei thei tlat te hi ram changkangah chuan an chhui mai. Tun dinhmunah chuan Mizoramin ram hruaitu atana a mamawh ber pakhat chu hruaitu sum it lo langsar ni tlatin a lang. Hruaitu berin sum a duh vaih chuan a rehbunna tur chin a sawi theih tawh loh.

Kan hruaitu ropui, HK Bawih­chhuaka te, Ch.Chhunga te, Dr C.Silver-a te kha pawisa lama hmingchhiatna nei lo an ni mai lova, rilru nghet leh rinawm (integrity) kawltute an ni. An hun a liam thui telh telh a Mizo te tan an ngaihawm zual tulh tulh mai. Pawisa suma mi duham leh mi pamham te tan ro dik leh tha a rel reng theih loh. Pawisa thil a duhamna nei lo hruaitu tan chuan thil tha te hi tih ngam loh tur a tlem duh em em a, tih thiam loh tur pawh rin aiin a tlem. Hna tha lo phenah hian sum leh pai chunga thuneitu hlemhle tak an lo thu khiau duh chawk a, chutiang awm lohna hruaitu hnuaiah chuan rin aia thain hna a thawh theih. Pawisa sum a hlawkna zawng ram hruaitu neih mauh tawh chuan buaithlak tak a ni tih chu mi pangngai tan chuan hriat a harsa lo.

Hruaitu inpe kan mamawh. Ram hruaitu, ram vei vanga cher phah hial te nei ve phei ila a va duhawm em! Ram hruaitu an nih veleh a thau ta mawng mawng chi te hi chuan nuam an ti tih a hriat theih viau. Ngaihtuahna sen avanga zanlai dar rik dawn dawn a hnuaia Officer te phone phut phut a, ram hmangaihna avanga muhil tha hlei thei lo te hi neih an chakawm. Ram hruaitu an nihna avanga mahni chanvo tivawng thiam te, mahni hlawh bituk sang ngam riau te, an chuanna tur motor car thar leh thar loh ngaihven viau mai te, picnic spot nei remchang thei ta riau mai te, u leh nau leh chhungkhat laina te vulh ta zawt zawt te, chenna tur nei lo pawh ni hlei lova in sa thar thur thur leh faten sumdawnna bul an tan tak hluai hluai te kan hmu a. Heng hi ram hruaina kawnga mi inpe khawsazia a ni lo. Han sawi deuh vak hian tute emaw hi chu an lo inngaihbelin 'Keima chungchang khati khan i sawi a, nang hi chuan min duhsak lo,' te hi an rawn ti mai ang tih a hlauhawm.

Ram hruaitu, mahni hlawkna tur awm hauh lo, mahse ram vei vanga hui pap pap thawm te hi hriat tur awm se kan duh khawp mai. (Pu Ch.Chhunga ram vei thawm kha kan hria a.) Kan ram hruaitute hian an nihna ken tel nawmsakna (facilities) leh a behbawm nawmsakna thlir tel lo hian ram hi veiin inpe se a lawmawm ngawt ang. Ram hruaitu atana inpe, miin an thlan loh hlauva 'campaign' lauh lauh kha ram hruaitu a lo nih chuan mipui tan ngaihtuahna leh tha leh zung seng turin kan beisei a. Mihring a nihna ang pawhin chu chu a bat a ni. Mipui thlan reng reng chuan mipui tha an ba a. An inpeknaah chuan retheih inhuamna te pawh tel ve se a va tha dawn em! Ram hruaitu atana mi inpe an nih chuan mi dik lo leh thil tha duh lo te huat hlawh te pawh ngam se an tih awm tak a ni. A dik emaw dik lo emaw, a tha emaw tha lo emaw, a nawrtu an huaisar deuh avang leh tam tham deuhva an hriat avang ringawt a duap kaih zel a, buaina hnaivai pumpelh zel tum pawh ram hruaitu, ram tana thawktu tak tak zia a ni lo.

Ram hruaitute hian hlawh tam tak nei kher lovin, motor car tha ber bera chuang kher lovin, an nihna avanga anmahni vohna (perks) leh a behbawm (allowance) tam pui pui la kher lovin ram te hi hruai ve thei se kan va duh em ve le. India rama state rethei bera MLA te hi India rama MLA hlawh sang pathum zingah te hian han tel lo ngam se. 'Ekhai, keini chu hausakna lamah a mawngkil lam chang kan nih angin kan hlawh pawh a hnuailam amite ang nena inrual deuhvin,' te hi han ti tehreng sela aw, a va lawmawm dawn em!

Ram hruaitu zak thei deuh te hi kan mamawh ta hial law maw a tih theih. Ram hruaitu, mipuite zah chu sawi loh, zahderna pawh nei mang lo te hi awm thei ta tlat hian kan hria a. An khawsak phung thenkhat han en hi chuan, 'Kan tih chu kan tih a ni mai a, engtinnge min tih chuan ang? Helai bialin min thlang dawn lova ka hriat chuan bial dang ka melh mai ang,' ti hmel te pawh a put theih. An zak lo hmel lutuk hi a hmuhnawm miah lo. Ngaihtuah ngun phei chuan thin te a rim thei. Eng pawh ni se ram hruaitute hi chuan sum leh paia hlawhtlinna lam hi chu an thil tumah telh lo ngam se a duhawm.

Ram hruaitu, thuneihna an chan laia an hausakna nasa tak a tipung ta ngaisang zui tur chuan mawl ve fe nih ngaiin mi tam tak chuan an hre thung. Ram hruaitute chanchin an sawi a an faknaah an hausak zui tak em avanga fak hlawh kan la hre lo hlauh. Kan Chief Minister-in cheng nuai zariat ngawt mai a lo kawl a, rei fe hnua an han zawh chian a, 'Ka unaute ta ka kawl hawhsak a nia,' a tih te ai kha chuan Pu HK Bawihchhuaka, CEM a nih tak loh hnua chenna tur nei lova a awm kha khawvelin a ngaisang zawk.

Ram hruaitu chuan Pathian hming lam thla zen lovin an thiltihin Pathian tih sela, chu chauh ni lovin mipuite pawh min zah sela, ram an hruaina kawngah hian mipuite tan inpein sum leh paiah te phei chuan sawiselna tur hi awm hauh lo sela a va duhawm em! Hei lo hi Mizoram kan nei si lova.