PAWL THAR EXODUS

Kum 2018, nak­kum maiah hian Mizoram chuan kan ram kaihruaitu tur sorkar kan thlang leh dawn a. Chutiang dinhmun a lo inher chhuah leh takah chuan mihring danin a ngaih­tuahtu pawl hrang hrang an lo chhuak a, a awmsa an insawh nghet a, ngaihtuah ve vak lova rin thenkhat pawhin an ngaihtuah tih te a lo lang thar leh ta.

Kan State-ah chuan Congress, MNF, MPC, ZNP, BJP te political party ding sa an ni a. Hetah hian Congress leh MNF hian kum 30 chhung lalna inchan chhawkin min hruai ta a. Chuta min hruaitu lu te chu Pu Lal Thanhawla leh Pu Zoramthanga an ni. He kum 30 chhunga min hruaitute hi nakkum, 2018-ah pawh anni pawl a khawi zawk zawk emaw pawh hi thlang tling leh ila min hruaitu tur te an ni.

Min hruaitute pahnih, Pu Hawla leh Pu Zorama hi mimal nuna Gentlemen an tih ang chi, mi fel leh thin nel, dam thlap mai an ni a. An mimal nun hi a fakawmin tluk loh rim an nam ngawt mai. An mi leh sate pawhin an nel a, an mi leh sa lote tan hlei hlei hian an nelawmin a lang.

Anni Party pahnih baka inthlan lam kaihhnawiha awm dang te pawh awm mahse Exodus bik hi lo sawi ta ila.

Exodus chu hruai chhuah tihna a ni a, he pawl hian khawiahnge min hruai chhuah ang a, eng aṭangin nge min hruai chhuah ang? Kan CM meuh pawhin ngaihdan a nei lo ni awm takin chanchinbuah a lo lang a. Keima ngaihdanin hruai chhuah kan tulna chhan te, min hruaina lam tur te ka lo ngaihtuah ve mai mai a.

Kan hriat than thil tam tak, mi thenkhatin kan duh hauh loh, mahse kan sorkar fawng vuantuten an kalpui tlat aṭang hian hruai chhuah kan tul hlein ka hria a. Engemawtia ngaihtuah chang phei chuan amah Pu Zualthauvan Pu Laldenga a sawisak fiamna ang maiin, ‘Eng aṭangin min hruai chhuah ang?’ tih takah chuan, ‘A vai aṭang hian,’ tih hial a ngaiin a lang. Kan kalphung pumpui hi a duhkhawpawm lo hle mai a, chutih kara thu lawmawm kan hriatna tam ber hi chu mimal thahnemngai leh mimal fel bik te, mimal taima leh tumruh te avanga kan dawn ni hialin a ngaih theih. Chutiang mimal fel bik awm lohna apiang chu a thuanawp zat zat ti ila a sual lo hial awm e.

Education Department te hi han en ila, inrinni kalta a kan nau pakhat, thingtlang aṭanga lo kal chu an khaw sikula zirtirtu dil turin a lo kal a. ‘Kan khaw sikulah naupang sawmli vel kan nei a, zirtirtu pahnih an awm a, pakhat chu Home Minister-in a sawn a. Bialtu MLA pawhin a hre lova. Dammawh hritlan thilah pawh a buaithlak dawn lutukin a pangngaiah pawh a indaih lo lutuk a. A insawnna Aizawl a an sikulah chuan naupang sawmhnih paruk an nei a, zirtirtu sawmpahnih an awm sia,’ a ti. ‘In khaw thenawmte engnge an an?’ ka ti a. Chu khua, kan chhungte awmna khua chu ka hrechiang ve khawp mai. Ani chuan, ‘Anni pawh an chhia, zirtirtu pakhat chauh a awm,’ a ti leh mai a. Chu chu kan kalphung chu a ni. Heta tang hian kan inhruai chhuah chu a ngai. Sikul zirtirtu inkhai rual lo lutuk, a thenin a chuang a liama an neih nghek nghuk laia a then zirtirtu awm lo dam loh palh vaih chuan sikul khar ngei ngei ngai dinhmun ata hi kan chhuah a ngai. Bialtu MLA inrawlh ve ringawt pawh kan Education-ah tul lo tih tawh nak alaiin sorkarin a kalphung kalpui lai ngei bawhchhiaa chutianga thil kan tih chuan a zia hian a daih ta ngang lo.

Education hi kan nunah thil pawimawh elkhen mai a ni a, mahse kan sawp kualdan hi a lungchhiatthlak takzet a. Mahse Congress leh MNF hnuaiah chuan eng thil danglam mah beisei tur a awm lovin a lang a. Pawisa fai te min han sem thinin thudang tha pui pui te min han tiamin tihlawhtling tehreng pawh ni se kan mihring chherna pûm ber infiamna ang leka kan enkawl miau si chuan thang leh thar chan tur leh kan hnam hmakhua hi a pik tlat a ni. Sikul tha leh rintlak tak tak engemawzat a awm a, kan College thenkhat pawh a tha viau mai. Mahse heng hi kan kalphungin a hrin chhuah ni lovin a enkawltu mi bik te fel vang a ni. Kalphung a thatna hmun ram changkangah chuan sorkar sikul zawng zawng hi luhna tlak vek a ni a, mi tam takin Private aiin an duh zawk. Chu em em chu kan beisei thei lo a nih pawhin heti khawpa zirtirtu sem dan inkhuangrual lo lak ata hi hruai chhuah kan ngai a ni.

Hma kan sawn vena tur atana ding kan Industry Department te tehreng hian eng tak nge an tih chu ka hre chiah lova. Industry Department avanga thilsiamna lo ding ka hmu lova (ka hmuh loh hi thil awm lo tihna erawh a ni lo), mahse tha takin hma la se chu keini ang mimawl pawhin kan hmu ve ang. Mi rama Industrial Revolution te chu helai hmun kilkhawr aṭang pawha zir tham awm khawpin a langsar tih erawh kan hre ve. Kan hriat chhun chu tlan pah a han en ngawt pawha thil ni thei hauh lo, bungraw phurh luhna senso thenkhat ringawt pawh sorkarin cheng vaibelchhe engemawzat a tumsak te a ni a. Hemiin a kawh chu kan kalphung hi a dik lo a ni. Engtinnge khatiang thil rinhlelhawm satliah pawh ni lo, motor hniak hnu aṭang ringawt pawha a dik lo tih hriat sa reng tur kha kan Department te hian an tih ngam? Khatiang kalphung aṭang khan hruai chhuah kan va ngai em! Kha thil khan thil ti tak taktute duhsak theih lohna a hring ngei ngei dawn. Kan nu leh paten Bank Loan an rulh that loh avangin vawiinah Loan lak a harsat phah tih te hi chu hriat ve tawh awm tak a nia. Tu te thil dik lo uchuak tih emaw hi midangin kan tuar ngei ngei tih hi a lang reng chungin khati zat zat Transport Subsidy lak theihna he Mizoramah hian Industry a awm lo tih chu pawl thum pass chin tawh tan chuan hriat ve awm tak. Mahse kan kalphung hian khang zawng zawng kha a keng kan tih mai loh chuan mimal hming kan lam lauh lauh a ngai ngei ang.

Hna dil tur zawng zawng mai hmelhriat zawnga kan tu leh fate an vak huai huai mai te hi kan kalphung hrin a ni a. A lungchhiatthlak takzet mai. He dinhmun aṭang hian hruai chhuah kan va ngai em! Tlinna mual nei lova duhsakna mual ngawt mai kan bawh hum hum reng hi dinhmun chhe tak leh duhawm lo tak a ni. Heta tang hian hruai chhuah a, dikna mual te, tlinna mual te bawh thei tur leh chumi atana inelna thianghlim kawng chu kan zawh a ngai. ‘Minister-in a ti sia,’ tih ringawt mai hi a hahthlak lutuk. Min hruai chhuak theitu awm hlauh se kan va ti em!

Kan awmdan pangngai aṭanga hruai chhuah ngai lova inhre tur hian eng lam nge hawi tur hriat a harsa a. Football lam vel ngawt hi kan en a nih loh chuan hruai chhuah hi chu chakawm tak kan ni!