Zalen huang ; RAM HRUAITU ZAH NACHANG HRIA KAN MAMAWH

Kan thupui hi a mak teh tawl deuhva, mahse mi tam tak rilruah chuan hei hi kan mamawh niin a lang ve tlat si.

Mihring min khalhtu leh chelhtu lian tak chu zah nachang hriatna hi a ni a. Kan tih duh inang lo thluah mai hi a bul tam tak chu kan zahthlak tih zawng danglam vang a ni. Pastor tam tak tan kekawr khup leh hmundang pawh pawp thluah mai haa khawlaia chhuah chu danin khap hauh lo mah se an tan zahthlaka an ngaih vang a ni pakhat ang. Contractor pawh tling pha lo, mi hnuaia hnathawh tur remchang apiang lei chhawng a hnathawk thin pakhat chuan a hnathawhna lamah cement bag khatah balu tin sawmpahnih te a pawlh thin a, a zak reng reng lo. A bill a lak dawn lai taka a lungrem te kha a intian ve ir er chuan fing a inti em em mai a ni. Chutiang zel chuan zahawm kan tih hi zah nachang kan hriatna aṭangin a lo chhuak a, zahna awm taka zak ta tlat lo te hi mi zahawm lo kan tih te chu an ni mai.

Tunhnaiah kan ram hruaitu thenkhat hi chu engti zawng mah a zak lo tur anga ngaihna hi a awm ta tlat maiin a lang a, a pawi khawp mai. Tunhma, Pu Ch.Chhunga te hun lai khan Pu C.Pahlira khan in sak a tum a ni awm a, Pu Ch.Chhunga khan, "Pahlir, keinin in kan sak ve maiin a dik nang," a ti e tih ang deuh kha kan hria a. A dik maithei a, a dik lo maithei. Eng pawh ni se khatiang thu kha kan lo hriat chu a ni a, mipui an pawisakna leh khaw eng an zahna chu sang tak a ni tih a hriat theih. Tuna kan ram hruaitute zinga thenkhat (an zinga mi tlemte) te hi chu an tlin theih tawh ber chuan engmah tih zah leh pawisak tak tak pawh nei lo hial angin mipuiin kan hmu lo thei lo. Kil hrang hrangah mi thil chik mi te leh chik vak lem lo, mi vantlang hawiharh deuh te pawhin an chanchin te, an in sak leh an awmdan te kan hmu a. An hawiher leh an boruak hap ni tur anga kan hmuh te han en hian eirukna lakah te hian an fihlim lo mai ni lovin pawisak an nei lo hlein mipui hi min tham lo hlein a lang a. An hnenah thil dik lo chungchanga kan vui thu thlenna chi-ah kan ngai lo.

Tuna kan awmdan ang zela kan kal chuan kan Assembly House-ah hian pawngsual thubuai nei lai te, mi suam thubuai nei lai te, eiruk thubuai lianpui awrh lai te hi kan la kawl teuh mai awm mang e a tih theih. Hmanah khan, 'Vairamah chulai khalaiah chuan inthlan dawn hian kawmawl te hi an sem vak mai a...... sari an sem a......' tih te kha mak ti em emin kan sawi a. Tunah chuan kan inthlan dawnah chuan pawisa fai sem kan intiam ta lauh lauh mai a. Inthlan dawnin in hmun pek te kan intiam tih kan bengin kan hre pha ve ta a, sorkar hnaa inthun luh te an intiam tih kan hria a, phul lem phah te phei chu khaw tinah an tiam ta mai emaw tih tur a ni. Khelmual laih te, thil chi hrang hrang kan intiam ta teuh mai. Heng intiamna thuah hian tu Party mah kan bang lo. Kum 2023 inthlanah hian chutianga a khaw mal, a veng mal tana thil tih tura intiam chu kan la ching chhunzawm zel ang nge chhunzawm lovang tih ngaihtuah tham tak a ni. Heng intiamna aṭang hian kan mimal rinawmna 'integrity' hi a tha lo a ni tih a lang. Khawtlang pawhin an duhna an sawi lan bakah chuan a intiam tur ang zawng chuan nawr lui lo se a tha viau.

Kan ram hruaitu thenkhat hi chu ram hruaitu dinhmun ropui taka an din tawh hnu hian mipuite tana an thawhna lam ai chuan anmahni tana sum leh pai, in leh lo leh rosum huikhawm tawk lekah an inngai a. Ram hruaitu ni hauh lo chung pawh a mi tam takin an tih theih chu ram hruaitu thutna thuthleng a an thut tawh hnu chuan an tih tawkah an ngai ta tlat a ni. Kan ram hruaituten ram mipui sukthlek te, kan ram changkanna tak tak tura hmasawnna ruhrel te chu ngaihtuah pha lovin anmahni leh anmahni an inhai vur ni ta tlat hian a lang a. Tunhma zawnga ram hruaituten duham anga lan hlauhna te kha tunhnu hian a bo ta duak em ni tih tur a lo ni ta. Ram hruaitute zingah mipui vantlang neih phak loh ni a an hriat, engemaw nei thei nih chu an ropuina ber tur anga ngai an lo chhuak ta. Mahse pawisaa lei theih thil reng reng chu midangin an nei ve thei zel a, chutah chuan ropuina a awm ngawt lo.

Hetia han thut ringawt hian awmhmun aṭangin kan ram hruaitu kan tih thenkhat chu an thiltih that te leh ram tana an inpekna te, an rinawmna te a lang miah lo. Inthlannaa tling thei em em, mahse an thiltih that leh an rinawmna thu sawi chhawn tur kan hriat si loh an awm. Chu ai chuan 'Chutah chuan chumi hming chuan a tirah kha chuan a lei a, tunah chuan a ta a lo ni ta a nih hi,' han tih mai tur te hi langsar deuh deuhah a awm a. 'Chumi hmun chu a lei a, a sa nghal a, a sa tha lutuk. An mistiri pakhat chuan engkim a tha ber chi vek an vuah thu a sawi,' tih te kan hria a. Sumdawnna thila inrawlh langsar ta vak te, contract hnaa inrawlh ta vak te pawh kan hria. 'Helai hna thawhna tur hi hming chuti zat chuan a tirah a awm a, mahse chung mite chu pawisa tlemte te pein, 'Hei chu a mala thawh chi a ni lo,' tiin Minister pakhat chuan a sawi a, amahin a thawk ta vek a ni,' tih te kan hria. A sawitute chu a hna hmutu leh pawisa tlemte an pek zinga mi an nih avangin dawt an sawi a rinawm lo. 'He hna hi chu ama hna a ni a, chumi avang chuan chumi hnen aṭang chuan cheng nuai za a la ta a ni,' tih thawm te pawh vantlangin kan hriat luai luai hi. Mizoram hmun hrang hrang a sikul sak te hi a bul thumah hian ram hruaitu zinga tu emaw hi thuk takin a inrawlh ngei ang tih a rinawm tlat. Heng thu hi thuthang satliah leh insawi chhiatna ni lovin a taka kan hriat, a sawitu leh thil awmdan chiang taka kan hriat, hming hmerh a kan sawi lan duh loh thil te a ni.

Kan ram hruaitu anga kan neih, a tira tluangtlam taka kan thlan chhuah kha mawi lo leh pamham tak anga kan han hmuh a, an sulhnu te han chhui hian mi pangngai ni a kan lo hriat thenkhat chuan engphiarin an tan tawh mai thin. Pawl anga thil a kal tawh chuan chu chu thil awmdan a ni fo. 'Hei chu politics a nia, kan inchhan a ngai a, kan intan a ngai alawm,' an ti kawh tlat tawh mai. Party mi leh sa thenkhat lah hian mi thusawi hrim hrim hi a dik leh dik loh lam sawi set set lovin an pawl mi leh sa chanchin a nih tawh chuan 'Ka chhan e,' hi an ti a. Hetianga titu tam ber lah hi a hmuihmer hmu pha tak tak lo, hlain, 'Thu lau mi â phak tawk,' an tih angreng a Party atchilh, a tawl rel pha tak tak si lo pawl an ni ziah a. Party tinah hetiang mi, a dik a dawk ngaihtuah pha lova mahni Party sahuai thingvawn tlat hi kan kawl vek lehnghal. Mahse heng mite hi chu amah Pu Dengchhuanan, 'Pha lo List' a tih zinga tel, thu haw lam leh kal lam man pha chiah lova mahni awmna Party chu vawn tlat tum, Party president-in emaw vawikhat a chibai a eng pawh huam a phatsan tawh lo tur chi an ni. Hetianga engphiara ram hruaitute thiltih dik lo tantu tam zawk hi chu Party aṭanga hlawkna tak tak hmu pha ve chiah lo, nuai bi lampangah chuan an tan em em an hruaituten an hriat chan leh tawh loh te an ni fo. Eng pawh ni se a dik a dawk thlu lova ram hruaitu zak thei lo deuh deuh tan kawh ta tlat tawk hi chu khawvela kan awm chhung zawngin kan awm reng dawn. Heng mite hi khin chi an ni lova, khin sen an ni hek lova, tihngaihna tak an awm lo. Heng mite hi chuan ram thatna leh that lohna te hi an hre pha reng reng lova, an ngaihtuah pha hek lo.

Kan ram hruaitute hian a hranpain mipui min zahin kan lamah kutphah dah thuahin chibai min buk se kan ti lova, mipui zahder dan ber chu thil dik lo tih kawnga inthlahrun a, rinawm leh dik taka rorelna ken hi a ni mai. Mimal a inhmuh changa min be tha leh tawngkam ngaihthlak nuam taka min hmachhawn, mahse sorkar sum dimna nei miah lova hmang leh si te hi an ngeiawm ting mai.

Mizoram hian mamawh tam tak a nei a, chung zingah chuan tun dinhmunah chuan ram hruaitu, zah nachang hria, mipui laka inthlahrun nachang hria, chhun khaw eng leh Pathian zah nachang hria hi kan mamawh len pawl tak niin a lang. Zah nachang hre lo ti a kan mitthlaa ram hruaitu lo lang te hi chu an chezia leh an hawiherah ngaihhnathiam ngai angin an lang lova. Kan zawldawhna zawng zawng hi kan mawl vang leh keini aia an san zawk tak em avangin an duh ang angin an awm ta ni berin a lang. Mimal kan nihna angin min zah se tiin kan phut lova, Mizo hnam chunga roreltu an nih ang leh kan pawisa chunga engemawchenah thuneihna an neih avangin mipui min zah chungin heng hi enkawl se kan duh a ni.