KAWNG

A chunga thu khi mi pakhatin social media group khata a ziah a ni a. A ziahdan ang angin ka la chhawng a, ka hriatchian ve ber mai, Anganwadi chungchangah Health Deptt. daih a’n sawi kai palh a. Mahse kawng chhiat chungchanga PWD dem mai kan ching hi tha a tih loh thu a ziak tih a chiang tho.

Ka chhan tur emaw, ka hrilhfiah tur emaw a nih ka hre lova, mahse chhang dawn ila chu : “Khawi khaw Wadi emaw a chhiat avangin eng khua mah tlawh kan thulh lova, Green Mizoram leh eng ilo danga kan chet that loh avangin chawplehchilhin kan thuthmunah kan duh loh dan puiin kan insawh dawt dawt hek lo.....” tih a ni.

Kawng hi thildang nen tehkhin theih teh vak a ni lo.

Kan kawng chhiat vanglai tak leh kan lungawiloh vanglai tak, Champhai kawnga accident vang ni lo, kawng chhiat lutuk avanga motor zâwn chhuah a ngaih lai vel; Mamit kawng Sumo tlan thinin kawng chhe lutuk a thinrim thu a auchhuahpui nan a motor hnunga kawng chhiat thu a ziah avang ringawtin a tlan ve an phal loh lai vel tak mai leh kan veng kawng an siam chungchang ka lo vei reuh reuh lai tak maiin North-East a kawng nei tha ber anga kan ram hruaituten Mizoram an sawi thu ka’n hria a. Sawi tur ka nei teuh mai.

Kum 2002 (kum 15 kal ta) khan kan veng kawng hi a tluanin alkatra nen an rawn thuam tha (resurface) a. Chumi hnu chuan 2007 khan rawn siam mai tur ang khan World Bank nge eng Project emaw aṭang khan kawng te an rawn chhinchhiah a, khawtlang hruaitute pawh min khawmin tangho tur leh sorkar hmalaknaah te pawh tanpui turin min sawm a, kan phur hle. Mahse a Project kha kan piah vengah a tawp ta tlat a, ‘Tuikual lamah a insawn daih,’ tih thawm kan hria a. Kan veng kawng chuan khawih a hlawh ta lova. Chumi hnu chuan a chhe zual takmeuh chu YMA ten kan thuam tawk tawk a, tui lakna kawng laih chah te chu PWD lamin an rawn hnawh zauh zauh a, an hnawh loh pawh mimalin concrete leh lung tein kan hnawh tawk tawk a.

Nikum thal lai (April-May) vel khan kan veng kawngpui aṭanga peng, thlanmual kawng kan tih mai chhe lai chu PWD lam kan biain min siamsak turin kan ngen a. A kawng a lun ve avang leh a kal a buaithlak si avangin a chhe zual lai chauh min siamsak turin kan beisei ngam a, a tanpui turin YMA lam te pawh kan inkau ru viau a. Kan Section pakhat phei chuan a zualpui lai chu concrete (rod tel lo) in an lo chul mam hman nghe nghe a. ‘PWD lamin tih an tum asin,’ te pawh kan inti a. Chuti khawp chuan kan veiin kan enghelh a.

Nikum December thla khan kan veng kawngpui chu a pawp thawm hna an rawn thawk ta a. Kan lawm khawp a. Mahse alkatra chu an ren uchuak riau mai a. Kan lo beisei dan chuan a tul phawt chuan YMA lam te pawhin kawng chu kan lo phiah faipuiin a tulna laiah lung te kan lo dah rem ve ang a, anni lam tana lung khawih ngai si lovin kan veng kawng chu a pawisa awm ang angin rualrem tak leh mam tha takin kan tanhona azarah kan siam ang chu kan lo ti a. Mahse tanho lam chu a lang lo hle mai a. Kei ta pek chuan inti bengvar fahran leh inti thahnemngai takin ka in zawna kawng chhuat rinhlelhawm lai deuh leh kan in bul hnaia a phiah fai ngai lai te chu ka naute ka chhun khawhtirin kan lo phiat fai a.

Mahse mak tak maiin kan phiah fai, suahdur hmai pawh tiat lo te te hmun li hmun nga pawh chu an hnawh hlei thei ta lova, ‘Kan puten pawisa a tlem a, ren rawh u an ti,’ tih thu ka dawng ta mai a. Ka phiat fai ve laklawh tawh si a, hnawh leh chu a ngai bawk si a. Hotu hnenah te ka sawi a. (Dik tak chuan hotu sang hnena sawi zung zung hi ka tum hauh lova, a ti thei tawk tur hnena sawi a, hotute beng thleng kher lova thiltih hi thil kawngkal niin ka hria a. Sorkar hna kan thawh laiin a thawktute be tha duh mang si lova thil te tham te tea a hre ve phak hauh lo hotu lianpui rawih tum ngawt hi a thawktute tan a ngeiawm duhin hna a sawt lo tih te hre khawpin kan lo thawk sil ve tawh a.) Mahse a thawktute chu biak fuh an har em em mai a. Suahdur li-nga chungchang lekah pawh labourer aṭanga ka’n tan ngial pawh chuan eng ka ang thei ta lova. An tih theih loh tam zawng leh tet zawng te chu nuihzatthlak khawpa ho leh te tham a ni, mahse thahnemngaia lo hai faitu tan chuan chuti maia en liam chi a ni tawh si lo. Ka phiahfai ang ang te chu min hnawhsak ta hram a. Kan in aṭanga hla lo te a awm, Sangtea phei chu a tui lakna pipe phumna, cheng 3000/- zet a chawi tawhna chu an rawn hnawh hun tur a hriat loh avangin chutia kawng kham zawnga kawng chat ta chu a inthlahrungin concrete-in a lo hnawh a. Kawng siamtute hnenah concrete a hnawh a nih avangin a tha tawk lo tih a hrilh a, hnawh tura a ngen pawhin an hnawhsak duh ta lova. Vawiin thlengin siam lohvin a la awm ta.

Tichuan kan veng kawngpui chu ni hnihah labourer panga velin an zo ta mai a, alkatra phur li leh road roller te chi nena lo thawk an ni a. ‘In va han inren em em ve. Cheng nuai sarih lai a awm ni awmin kan hre si a. Kan thawhpui hreh lo che u a nia,’ ti a a hotute lam ka han biak pawh chuan, ‘Nuai sarih rih a awm lo,’ ti lovin, ‘Kha chu kan thawh tum pawh a ni lo, thlanmual kawng zawk kha kan thawh tur chu a ni,’ an ti a. Hetia kawngpui an siam hi 2016 December thla tawp lam a ni a, Krismas te a lo thleng a, thlanmual kawng siam hman lo chuan an chawl a.

January thla a lo thleng a, thlanmual kawng pawh chu a thawktu leh hmanraw ngai hmang chuan kan veng kawngpui an siamdan ang bawk chuan a chhe zualpui an bel zeuh zeuh a, ni hnihah an zo leh ta mai a. Kan kawngpui leh thlanmual kawnga an thawh chhung zawng chu ni li chhung a nih tak chu. Pawisa awm zat an sawi leh an hmanraw rendan leh an hmanral ni thei awm ang zat ka ngaihtuahin kei pek chu ka lung a dam hlei thei lova. Ka sawi lang leh thin a.

Mahse ka thu dawn lehah chuan, ‘Khami bakah khan Vailui aṭanga Mission vengthlang kawn thleng SIPMIU laih chhiat siamna tur hi a ni tel alawm,’ tih a ni leh ta a. Ka zak rilru angreng khawp mai a. ‘E khai, a tirah thil min lo hrilh ziktluak lova, lawm nachang hre lo te pawh kan ang zo ta vek ang chu maw le. Kan veng min duhsakin an hna ni chiah lo thleng thlengin min tihsak a. Lawmthu sawi mai turin vuivai chan ka chang ta tlat mai a, a nuam lo mang e,’ ka ti rilru a.

Chutihlai chuan Vailui leh Mission vengthlang inkar kawng chu a chhe khawp a, SIPMIU laih khuar chu a then laiah chuan motor rah ngam mang loh khawp hian tuihawkin a hawrh a. Ka rilru te te chuan, ‘An pawisa neih kha kan vengah an hmang heu tawh awm si a, renchem taka an siam a ngai ang chu maw. An inzo thei ang em aw?’ te ka lo ti a. Mahse a hnu (May thlaah) chuan SIPMIU hnathawktute aṭangin Vailui leh Mission Vengthlang inkar kawng siam nan PWD-in cheng nuai 28 estimate an thehluh thu leh an tihfel thuai tur thu ka hre leh ta tlat a. Ka hriat sual ka hlauh avangin chiang takin ka zawt nawn a, ‘Vawiin chawhma khan an rawn thehluh ngei kha,’ tih thlenga ka dawn takah chuan rinhlelh ngaihna ka hre ta lova. Chumi tihdikna ni awm tak chuan kar hmasa (August chawlhkar hmasa ber) khan an zo fel ta. Cheng nuai 28 sennaah chuan helai kawng hi a duh tan chuan en theih a ni a, en hun lai tak a ni.

Kan kalphung hi heti hi a nia. ‘Pawisa a tlem,’ kan tih hian, ‘Eng zat hi nge tlem chu? Eng tia thawh nan nge tlem?’ tih hi zawhna pawimawh tak a ni. Pawisa zat sawi lang si lova, ‘Pawisa hi a tlem em a,’ tih ringawt hi a lo chhumbung angreng viau. Kan veng kawng siamdan ka hmuh a, Mission Veng nena kan inkar kawng siamdan ka hmuh hian North-East a kawng tha ber neitu nih hi chu a la hlat hmel khawp mai.